به گزارش اصفهان زیبا؛ وقتی پردههای صحنه نمایش کنار میروند، حقیقت هنر آشکار میشود. همهچیز در واقعیترین حالت ممکن رخ میدهد. درست است که برای نشاندادن این حقیقت تمرین و برنامهریزی شده است؛ اما در دنیای هنر، نمایش واقعیترین و ملموسترین و بیپردهترین حالت نشاندادن یک امر است.
هنگام اجرای یک نمایش، مضامین، مفاهیم، آدمها و اندیشههایشان در خدمت صحنه درمیآیند؛ اما این بار صحنه نمایش است که در خدمت یک روایت تاریخی معتبر درآمده و پردهها از روی یک حقیقت و حقانیت ابدی کنار میروند.
مؤسسه مهر تابان مهدوی در سال ۱۳۸۴ به همت جمعی از ارادتمندان ساحت مقدس حضرت ولیعصر (عج) با نام مؤسسه «قرآنپژوهان جوان» بهعنوان یکی از اولین مراکز سازمان مردمنهاد، فعالیت خود را آغاز کرده است. این مجموعه فرهنگی و قرآنی در راستای تبلیغ و ترویج فرهنگ قرآن و عترت و دفاع از حریم قرآن و عترت در شهر اصفهان فعالیت میکند.
یکی از فعالیتهای فرهنگی این مجموعه برگزاری و اجرای نمایشهای صحنهای در ایام عید غدیر خم و فاطمیه است. امسال نیز در ماه محرم سوگواره نمایشی «رنگ و نیرنگ» به همت این مجموعه بر روی صحنه تئاتر رفته است.
۱۶ مردادماه تا ۲۳ مردادماه؛ سالن همایشهای سیتیسنتر اصفهان
این نمایش به نویسندگی و کارگردانی سید روحالله فهیمی از دوشنبه، ۱۶ مردادماه تا ۲۳ مردادماه ۱۴۰۲ در سالن همایشهای سیتیسنتر اصفهان به اجرا درآمده است.
بلیتهای نمایش «رنگ و نیرنگ» بهصورت رایگان در دوسانس برای عموم مردم عرضه شده است. هنرمندانی که در این نمایش ایفای نقش کردهاند، اسدالله بابایی، جمشید صدری، اسماعیل زنگلگیاه، محمدرضا رفیعی، سیدعلیرضا بدری، مهد فرخانی، رسول زارع و محمدجواد تولایی هستند.
در ادامه به بررسی این سوگواره نمایشی و برخی از نقاط قوت و ضعف آن میپردازیم.
«رنگ و نیرنگ» روایت تقابل حق و باطل است. جبهه حق، پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت ایشان و جبهه باطل، شیاطینی چون معاویه و عمروعاص و نسلشان هستند که با فریبهایشان در دل مردم نسبت به حقانیت اهلبیت پیامبر شک و شبهه ایجاد میکنند. این روایت از زبان شخصیتی ملقب به «مرد صفینی» بیان میشود.
محور اصلی این نمایش، داستان مواجهه مرد صفینی، یکی از شیعیان امیرالمؤمنین (ع)، با شخصیتی ناصبی و معاند در مسیر سفر حج است. میان آن دو شخصیت مناظره و گفتوگویی شکل میگیرد و مرد صفینی در دفاع از حقانیت خلافت و ولایت حضرت علی (ع) داستانهایی از گذشته برای مرد ناصبی روایت میکند. صحنههایی از این نمایش، بهتصویرکشیدن چهار روایت تاریخی و مصائب جانسوز اهلبیت پیامبر و یارانشان است.
روضههای مصور
صحنه اول: دوران معاویه، دشمنیها و نیرنگهای او به کمک عمروعاص برای ازبینبردن رنگ امیرمؤمنان(ع) و کاشتن بذر بغض و کینه در دلهای مردم شام نسبت به حضرت علی(ع)
صحنه دوم:داستان حجر بن عدی از صحابه پیامبر و یاران راستین حضرت علی(ع) که در برابر لعن امیرالمؤمنین(ع) توسط «زیاد بن ابیه» در مسجد کوفه، به قیام و مبارزه برخاست.
صحنه سوم: ورود قافله اسرای شام و اهلبیت امام حسین(ع) به دربار یزید، خواندن خطبه امام سجاد (ع) و شهادت سفیر روم و عالم یهودی در آن مجلس
صحنه چهارم: قصه خرابه شام و صحبتهای حضرت رقیه(س) با سر بریده پدرش، امام حسین (ع)
هرکدام از این روایتها، روضهای مصور است که بهتصویرکشیدن آنها، احساس غم، درد، خشم و همدردی را در مخاطب برمیانگیزد. طراحی صحنه، دکور و فضاسازیها، نورپردازی صحنه، طراحی لباس بازیگران، افکتهای صدا و… ذهن مخاطب را برای باورپذیری داستانها و اتفاقات تاریخی آماده میکند؛ اما در این میان استفاده از مستندات تاریخی معتبر و منابع دستاول در این نمایش قابلتوجه است.
فرجام نیرنگها
صحنه پایانی داستان اصلی نمایش «رنگ و نیرنگ»، جنگ و نزاع مرد صفینی و ناصبی با یکدیگر و سرانجام کشتهشدن مرد ناصبی است.
بعد از آن صحنه، آمدن ولیعصر(عج) را بر بالین مرد صفینی میبینیم که خطاب به او میفرماید: «زخمی که بر صورت تو ایجاد شد، باقی میماند تا هرکس از تو درباره آن سؤال کرد، پاسخ دهی که از جنگ صفین بر صورتت باقی مانده است.»
یکی از اقداماتی که در حاشیه این نمایش برای فهم بهتر و عمیقتر مخاطبان از نمایش انجام شده است، معرفی شخصیتهای اصلی و ارائه زندگینامه و شرححال مختصری از آنهاست؛ بههمینمنظور در مسیر ورودی سالن نمایش، بنرهایی برای مطالعه تماشاگران تعبیه شده بود.
از دیگر برنامههای پیرامون این نمایش، فراهمکردن محیطی امن و سرگرمکننده برای نگهداری کودکان زیر ۱۰سال بهمنظور استفاده بهتر خانوادهها و فرزندانشان از این نمایش بود.
در پایان باید به این نکته اشاره کنیم که بیشک ترویج مفاهیم و مضامین دینی و مذهبی به کمک هنر و در قالب نمایش از تأثیر بسزایی برخوردار است.
در این سوگواره نمایشی دیالوگها، بازیها، نورپردازیها، موسیقی متن و بهطورکلی صحنه نمایش برای برانگیختن احساسات مخاطب کافی بود؛ اما چیزی که این اثر را از هویت و قالب اصلی خود و همچنین از صحنه نمایش دور میکرد، پخشکردن روضههایی سنگین در بخشهایی از این نمایش بود.
از آنجایی که نیمی از مخاطبان این سوگواره نمایشی کودکان و نوجوانان بودند، پخشکردن روضههای سنگین صحنه نمایش را برای این گروه از مخاطبان نامناسب میکرد.