به گزارش اصفهان زیبا؛ نهمین جشنواره نوشتافزار ایرانی با عنوان «ایراننوشت» با حضور بیش از 200 شرکت تولیدکننده و در هشت کلانشهر کشور از جمله اصفهان درحال برگزاری است.
کافی است تا چرخ زمان را کمی به عقب بکشیم و با نگاهی به تاریخ ببینیم که این اسم و رسمهای تازه بهدورانرسیده که نوشتافزار و لوازمالتحریر میخوانیمشان، همان قلم و دواتی است که از هزاران سال پیش تاکنون به عنوان مهمترین ابزار دانشمندان و متفکران مورد استفاده قرار میگرفته است.
با این حال چرخ دنیا هزاران چرخ خورده و حالا دیگر دور، دور لوازمالتحریرهایی است که هرکدامشان اسم و رسمی پیدا کردهاند و دیگر مرزی برای تنوعشان باقی نمانده است.
دنیایی که دیگر سیاهی جوهر و شکستگیهای قلم رنگ باخته است و در درنیای رنگارنگ انتخابها، هزاران ملاک ریز و درشت برای خرید کوچکترین ابزار تحریر به چشم میخورد.
اما داستان این لوازمالتحریرهای رنگارنگ و پرنقشونگار محدود به جنبههای اقتصادی آن باقی نمانده و علاوهبر درآمدزاییهای کلانی که از این راه بهدستمیآید، چندوقتی است که پا در گودهای فرهنگی و هویتی کشورهای مختلف نیز گذاشته است.
طرح و نقشهایی که با تکیه بر عناصر و نمادهای فرهنگ مبدأ تولیدشان به دنبال همراهکردن ذائقه کودکان کشورهای مقصد است.
این داستان رنگارنگ، همراه با غفلت تولیدکنندگان بومی تا آنجا پیش میرود که تفکرات و سلیقه کودکان کشورهای هدف تا حد زیادی مجذوب عناصر فرهنگی دیگری میشود؛ قهرمانان ملی یا رنگ میبازند یا آنقدر درحاشیه قرار میگیرند که دیگر به چشم نمیآیند.
همه فکر و ذکر کودکان بتمن شدن و آکروباتبازیهای مردعنکبوتی میشود. فروزن شدن و پیداکردن ظاهری همچون سیندرلا به طرحوارههای اصلی تخیل بچهها مبدل میشود. اصلا مرز حقیت و واقعیت آنچنان ناپدید میشود که اینبار صدای مدافعان سلامت روان هم بلند میشود.
اینجاست که آژیر فرهنگ و هویت بومی به صدا درمیآید! اینجاست که اگرچه دستاندرکاران این حوزه باز هم بر واردات کالاهای خارجی اصرار میورزند اما مسئله آموزش و تربیت فرهنگ ایرانی اسلامی جدیتر از مخالفت عناصر بازار است.
مسئلهای که سبب میشود تا دغدغهمندان فرهنگ، آستین بالا بزنند و به دنبال راهکاری برای احیای هویت ایرانیاسلامی در عین حال رونق چرخ اقتصاد داخلی باشند.
همتی که حالا ثمره آن برگزاری نهمین نمایشگاه لوازمالتحریرهای ایرانیاسلامی و در دستگرفتن بخش گستردهای از تقاضای بازار است. نمایشگاهی با عنوان «ایراننوشت» که از دهه سوم شهریور آغاز به کار کرده و قرار است تا هفته اول مهر ماه نیز ادامه داشته باشد.
به همین خاطر با حضور در نمایشگاه با مهدی کلانتری، مدیرعامل مؤسسه «فرهنگ اول» و عضو هیئت مدیره مجمع مراکز تولید و توزیع نوشتافزار اسلامی ایرانی گفتوگو کردیم.
داستان «ایراننوشت» را از کجا آغاز کردید؟
شروع کار با یک تغییر نگاه آغاز شد. زمانی که ما به عنوان یک مؤسسه پژوهشی به دنبال شناسایی مشکلات فرهنگی کشور بودیم و از 16 حوزهای که مورد بررسی قرار گرفت، یکی از آنها پرداختن به مسئله بازار نوشتافزار و تأثیرات فرهنگی آن بود.
در سال 1391 بود که ابتدا پژوهشهایی بر بازار لوازمالتحریر غربیها داشتیم. نتیجه مطالعات و راهکارهایی که در این حوزه به آن دست یافتیم، این بود که نمیتوانیم به کودکان امر و نهی کنیم که فلان کالا را نخر؛ اما میتوان در یک بازار آزاد به ارائه تولیدات خودمان هم بپردازیم و انتخاب را به عهده مخاطب بگذاریم.
با این حال در آغاز کار تولیدکنندگان زیر بار این مسئله نرفتند و به همین خاطر خودمان وارد مرحله اجرایی هم شدیم.
تولیدکنندگان ایرانی در ابتدا چند درصد بازار را در اختیار داشتند؟
تنها 20 محصول لوازمالتحریر توسط تولیدکنندگان داخلی تولید میشد و از این مقدار هیچ سهمی برای نوشتافزارهایی با طرحهای ایرانی و اسلامی وجود نداشت.
درواقع در ابتدا کار را با هفت تولیدکننده و محصولات سادهای همچون تولید دفاتر آغاز کردیم؛ اما درحال حاضر بیش از 100 تولیدکننده در این حیطه مشغول به فعالیت هستند و نه تنها بیش از پنجاه درصد بازار توسط تولیدکنندگان داخلی تأمین میشود، بلکه20 درصد محصولات نیز با طرح و نمادهای ایرانی و اسلامی به بازار عرضه میشود.
چطور این تغییر دیدگاه و مسیر میسر شد؟
مسئلهای که در ابتدا باعث فقدان حضور تولیدکنندگان در این حوزه بود، ترس از فروش نرفتن محصولات بود. برخی گمان میکردند که چنین محصولاتی فاقد جذابیت است و باعث زیان اقتصادی میشود.
البته بخشی از این مسئله هم درست بود؛ چراکه ما تولیدات رسانهای قوی که بر آنها سرمایهگذاری کرده و از شخصیتهای کارتونیشان استفاده کنیم، نداشتیم. با این حال به نظر من مهمترین مسئلهای که درحال حاضر باعث رونق این بازار شده است، عرق ملی مردم است.
زمانی که دم از آزادی میزنیم، یعنی باید بازار آزادی هم برای مخاطبمان فراهم کرده باشیم. بازاری که شخص بتواند هر محصولی از هر تولیدکنندهای با هر طرح و کیفیتی که میخواهد، تهیه کند.
ادعای ما این بود که بازار تولیدات ایرانی هم مخاطبان خودش را دارد و باید پاسخگوی این نیاز باشیم؛ مسئلهای که به طور آشکاری تأیید شد؛ چراکه در آن ابتدا حتی از نظر قیمت هم در شرایط نابرابری بودیم.
محصولات با تیراژهای پایین تولید میشد و همین باعث قیمت بالای این کالاها بود، اما بازهم محصولاتمان مخاطبان خودش را داشت. باید بپذیریم که سلایق مذهبی مردم مانعی برای عرق ملی آنها نیست.
بسیاری از مخاطبان این محصولات شهروندانی هستند که از حیث ایرانی بودنشان راغب به خرید هستند وهمین خواست مردمی برای انتخاب تولید با کیفیت و متنوع ایرانی است که باعث رشد تولیدکننده و البته باعث رشد تولیدات رسانهای هم میشود.
منظور از تولیدات رسانهای شخصیتپردازیهای کارتونی است؟
بله. البته این تولیدات رسانهای از هر نظر در یک جنگ نابرابر با دیزنی قرار دارند و به طور مثال بودجه یک انیمیشن دیزنی به اندازه کل بودجه صداوسیماست؛ ولی بازهم درحد خودشان مؤثر بودهاند.
مستندهایی که با خلق شخصیتهایی مثل فیلشاه، پسر دلفینی و شاهزاده روم نه تنها در رونق بازار داخل، بلکه در بازارهای جهانی نیز تأثیرگذار بودهاند.
یعنی در حوزه نوشت افزار صادرات هم داریم؟
بله به کشورهایی مثل سوریه وعراق و عمان صادرات هم داریم. البته در این صادرات نمیتوان گفت که طرح و نقشهای فرهنگی کشورمان سهم زیادی دارد؛ چراکه پیش از صادرات نیاز به آشنایی با شخصیت و نمادهای فرهنگی وجود دارد و این مسئلهای نیست که در اختیار و توان ما باشد.
مثلا بهخاطر اینکه انیمیشن شاهزادهروم، پسر دلفینی و فیلشاه درکشورهای هدف اکران شده بود، پذیرش طرحهای نوشت افزاری آن هم ممکن شد. برخی دیگر از محصولات این حوزه شخصیتهای محور مقاومت یا طرحهای سادهای است که نیازی به آشنایی فرهنگی ندارد.
معمولا زمانی پای صادرات به میان میآید که نیازهای داخل تأمین شده باشد. درحال حاضر چنین است؟
در بسیاری از موارد مثل مداد، پاککن، کیف و جامدادی به خودکفایی رسیدهایم. در برخی موارد هم محصولات در ایران به تولید میرسد؛ ولی از آنجایی که فرهنگ خرید کالای ایرانی نهادینه نشده است، همچنان با اسم برندهای خارجی به فروش میرسد.
اصلا یکی از عواملی که باعث برپایی نمایشگاههای ایراننوشت میشود، همین فرهنگسازی است. زمانی که نمایشگاه برپا میشود و مردم هم استقبال میکنند، گواهی است برای سایر تولیدکنندگان که این محصولات هم مخاطبان زیادی دارد و واهمهای از تولید نداشته باشند.
برای شهروندان هم الگوسازیهای فرهنگی شکل میگیرد.با این حال در بخشهایی از بازار با خلأ حضور تولیدکنندگان مواجه هستیم و بهطبع نمیتوان گفت که نیازهای بازار را به طور کامل با تولیدات داخلی تأمین میکنیم.
اما یکی از مشوقهای جدی در این زمینه سخنان رهبری است که در سالهای اخیر تولید ملی و خودکفایی تأکید کردهاند و تمرکز ما از آن زمان در این حوزه جدیتر از قبل شده است.
رواج و خرید نوشتافزار با طرحهای ایرانی و اسلامی در شهرهایی که نمایشگاه در آنها برگزار نمیشود، چطور بوده؟ چون تنها در تعداد محدودی از شهرهای بزرگ درحال برگزاری است.
نمایشگاه تنها در شهرهای تهران، مشهد، شیراز، اصفهان، قم، یزد، تبریز و اهواز به صورت همزمان درحال برگزاری است و متأسفانه در سایر شهرها استقبالی از خرید این محصولات نمیشود.
بخشی از این مشکل به خاطر فقدان رغبتی است که مغازهداران در خرید محصولات دارند و بخش دیگر آن به خاطر فرهنگسازیهایی که باید در این راستا صورت بگیرد و هنوز در میان مردم خرید کالای ایرانی نهادینه نشده است.
نقش تبلیغات در رونق این محصولات چقدر بوده است؟
برای پاسخ به این سؤال باید سهم اصفهان را از سایر شهرها جدا کنیم. بهطبع برای چنین موضوع مهمی تبلیغات نقش بسیار مؤثری میتواند داشته باشد.
همان طور که در این روزها تبلیغات مؤثری توسط صداوسیما و شهرداری تهران صورت گرفته است، متأسفانه با اینکه این ششمین نمایشگاه ایراننوشت است که در اصفهان برگزار میشود، شاهد کمترین تبلیغات بودیم.
به طور مثال امسال از 120 طرح شهید رونمایی کردیم و هدفمان این بود به شهدایی بپردازیم که کمتر شناخته شده هستند. با اینکه تعداد زیادی از این شهدا اصفهانی بودند و فرصت مناسبی برای پرداختن به این مسئله بود، آنچه از نظر حمایت انتظار داشتیم، محقق نشد.
فارغ از کیفیت، قیمت و تبلیغاتی که میتواند باعث جذب مخاطب شود، چه راهکار دیگری برای توسعه بازار نوشت افزار دارید؟
تنوع در محصولات و حرکت همگام با سلیقه مخاطب یکی از مهمترین عناصر جذب سلیقه مخاطب است. در این بازاری که از محصولات مختلفی اشباع شده، باید تنوع محصولات بتواند هرمخاطبی را با هرسلیقهای جذب کند.
به همین خاطر در تولیدات نوشتافزار هم صرفا تولید برند حلال فرهنگی برای ما مهم بود. تنها شرط تولید این است که در تقابل با فرهنگ ایرانی اسلامی نباشد. در غیر این صورت هر طرح و شمایلی از شهدا و قهرمانان ورزشی گرفته تا طرحهای اسلیمی و کلاسیک را شامل میشود.
تنوع خود محصولات حائز اهمیت است. اینکه صرفا به یک سری تولیدات خاص همچون مداد و دفتر محدود نشویم و متناسب با نیاز مخاطب حرکت کنیم. همان طور که در محصولات نمایشگاه تولیداتی اعم از اسباب بازی تا کیف و میزهای تحریر وجود دارد.
مسئله بعدی هم نحوه ارائه خدمات به مخاطب و شکل ظاهری کالاست که باید تقویت شود. گاهی کیفیت محصولات یکسان است؛ اما به خاطر اینکه ظاهر مناسبی نداشته، مورد استقبال قرار نگرفته است.
به همین دلیل در همین نمایشگاه اصفهان تلاش کردیم نه تنها ظاهر محصولات مناسب باشد، بلکه در نحوه چیدمان و ارائه خدمات هم استانداردهای روز دنیا را لحاظ کنیم.
مکالمهمان که تمام میشود، به سبدهای خریدی نگاه میکنم که مملو از لوازمالتحریرهای جدید است. نوشتافزارهایی که قرار است به عنوان رسانهای پویا، به دنبال احیای هویت کودک و نوجوان ایرانی باشند.