بیماری بهطور عمده از فرد به فرد توسط ریزقطرات آلوده منتقل شده و در افراد مختلف ممکن است از سایر بیماریهای تنفسی دستگاه تنفس قابل تشخیص نباشد. اشکال بیماری متفاوت بوده و از طیفی از نشانههای تنفسی تا نشانههای گوارشی متفاوت است. اهمیت بیماری در سرعت انتشار همهگیری، وسعت و تعداد مبتلایان و شدت عوارض آن است.
علائم
ناخوشی ناشی از آنفولانزا میتواند از حالت خفیف تا بسیار شدید متغیر باشد. علائم بیماری شامل: تب معمولا ناگهانی و شدید (تب بالاتر از 8/37 درجه دهانی)، سرفه، ناراحتی گلو، عطسه، آبریزش یا گرفتگی بینی، درد بدن، سردرد، لرز، خستگی و در مواردی استفراغ و اسهال است. البته در بعضی موارد، تعدادی از بیماران فاقد تب هستند.بیماری اگر عارضهای نداشته باشد، بهبودی به سرعت ایجاد میشود، اما بسیاری از بیماران کاهش قوای جسمانی یا انرژی را برای یک هفته یا بیشتر دارند. علائم هشداردهنده در کودکان که نشانه وخیم بودن بیماری است: تنفس سریع یا سختی در نفسکشیدن، تغییر رنگ پوست(آبیشدن پوست)، عدم نوشیدن مایعات کافی، بیدار نشدن یا عدم برقراری ارتباط با دیگران، تحریکپذیری و عدم آرامش، بهبودی از علائم آنفولانزا و برگشت مجدد علائم، وجود تب به همراه بثورات و لکههای جلدی. علائم هشداردهنده در بزرگسالان مبتنی بر وخامت حال بیمار: دشواری تنفس یا تنفس کوتاه، درد یا احساس فشار در سینه یا شکم، گیجی ناگهانی، عدم هوشیاری یا استفراغ شدید یا دائم.
راه انتقال و انتشار بیماری
ویروسهای آنفولانزا به طور عمده از طریق هوا و بهوسیله قطرات ریز آلوده ایجاد شده و با سرفه یا صحبتکردن گسترش پیدا میکنند(انتقال مستقیم). این ریزقطرات میتوانند به دهان یا بینی سایر افرادی که در نزدیکی فرد مبتلا قرار دارند، منتقل شوند. راههای دیگر انتشار و انتقال بیماری به افراد، شامل لمسکردن اشیایی که به ویروس آنفولانزا آلوده شدهاند و به دنبال آن، تماس دست آلوده با دهان، چشم و بینی است(انتقال غیرمستقیم). همچنین تماس با حیوانات و بهخصوص پرندگان آلوده یا بیمار یا تماس با لاشه حیوانات آلوده باعث انتقال بیماری به انسان میشود. مدت زمان زنده ماندن ویروس در محیط، متغیر بوده و معمولا بین 4 تا 72 ساعت روی سطوح زنده میماند(بسته به مناسب بودن شرایط محیطی). این ویروس در محیط آبی مناسب تا 30 روز و در فضولات و کود آلوده تا سه ماه زنده میماند. افراد مبتلا به آنفولانزا میتوانند بهوسیله ترشح ویروس از یک روز قبل از شروع ناخوشی تا پنج الی هفت روز بعد از بیماری، سایر افراد را آلوده کنند. کودکان و سایر افراد آلوده و بیمار که سیستم ایمنی آنها ضعیف است، میتوانند ویروس را به مدت بیشتری ترشح کنند و تا بعد از گذشت پنج تا هفت روز از شروع بیماری، آلودهکننده باشند. این زمان در کودکان بین 14 تا 21 روز طول میکشد. زمان ایدئال واکسیناسیون از شهریور تا نیمه مهر ماه است. به طور متوسط حدود دو هفته طول میکشد تا ایمنی پس از واکسیناسیون در بدن فرد حاصل شود. واکسن برای گروههای در معرض خطر (که ابتلا به آنفولانزا برای آنها خطرناک بوده و با عواقب سنگینتری همراه است) و گروههای در معرض تماس(که به دلیل مشاغل خاص، بیشتر در معرض ابتلا به بیماری قرار دارند) تجویز میشود.
توصیههای خودمراقبتی
دهان و بینی در هنگام سرفه و عطسه با دستمال کاغذی پوشانده شود.
دستها مرتب با آب و صابون شسته شود.
با افراد بیمار، تماس نزدیک(از جمله روبوسی، دست دادن و در آغوش گرفتن) نباشد و به اندازه یک متر فاصله از آنها حفظ شود.
از تماس دستها با چشمها، بینی و دهان اجتناب شود.
بیمار در حد امکان در منزل از سایر افراد جداسازی شود.
ضدعفونی و گندزدایی دائم سطوح، بهویژه سطوح عمومی منزل از قبیل دستگیره درها، سرویس بهداشتی و حمام، اسباببازی کودکان، کلید آسانسور، کلیدهای برق و غیره به عمل آید.
زبالهها، بهخصوص زبالههای عفونی مثل دستمال کاغذیهای مصرف شده در ظرف زباله دردار پدالی به طریقه بهداشتی دفع شوند.
در محل زندگی و کار، تهویه هوایی مناسب برقرار شود.
تجمع افراد در محیطهای سرپوشیده در صورتی که همراه با ورود ویروس یا فرد بیمار به آن محل باشد، امکان بروز همهگیری و بیمارشدن سایر افراد را افزایش میدهد؛ بنابراین باید از تجمع در چنین مکانهایی خودداری شود.
دریافت واکسن آنفولانزای انسانی فصلی، سالیانه در گروههای پرخطر (در معرض خطر) و در معرض تماس توصیه میشود.
راهنمای خودمراقبتی بیماران
تغذیه مناسب و کافی در نظر گرفته شود.
به استراحت و خواب کافی توجه شود.
کاهش و قطع مصرف سیگار، الکل و سایر مواد دخانی از جمله قلیان جدی گرفته شود.
مراجعه فوری به پزشک در صورت بروز علائم بیماری یا احساس ناخوشی فراموش نشود.