رئیس دفتر تخصصی سینما مسیر رسیدن به انتشار فراخوان تولید فیلم در سال 99 را اینگونه شرح میدهد: «شورای اسلامی شهر اصفهان در سال 96 مصوبهای داشت بر این مبنا که سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان با توجه به تجربههای قبلی حوزه تولید فیلم به این مقوله بههیچعنوان ورود نکند. اگر تولیداتی هم اتفاق میافتاد ماحصل برنامهها و رویدادهایی بود که دفاتر تخصصی پیش میبردند و فیلم جزئی از محتوای آن برنامه بود وگرنه تولید فیلم به شکل مستقل جایگاهی نداشت. بعدازآن رویدادهایی ماننــــد صنعت سینما توسط شورای اسلامی شهر اصفهان برای رونق یافتن فضای سینمای اصفهان طراحی و اجرا و با انتقادهایی از طرف هنرمندان مواجه شد. انتقادهایی که دقیقا به مسئله تولید فیلم میپرداخت و راه رسیدن به پویایی صنعت سینمای اصفهان را تولید دانسته و بدون تولید چرخه سینما را مختل میدانستند.» مصطفی حیدری میافزاید: «جلسات متعددی برای پاسخ به این پرسش شکل گرفت که آیا مجموعه شهرداری و سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان به سمت تولید فیلم برود یا خیر؟ تا اینکه در سال گذشته با توجه به درخواست و تقاضاهایی که برای حمایت شهرداری از تولید فیلم در سطح شهر از طرف هنرمندان و مدیران وجود داشت، کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر اصفهان و شخص آقای مزروعی، رئیس این کمیسیون، مصوبهای را با عنوان حمایت از صنایع خلاق بهویژه تولیدات سینمایی و نمایشی در صحن شورا مطرح و تصویب کردند.»
نوشتن دستورالعمل تولید مسئله بعدی این مسیر است که حیدری به آن اشاره میکند: «مسئله اصلی نوشتن دستورالعمل حمایت از تولید با توجه به تجربههای پیشین تولید فیلم در اصفهان بود و برای همین، جلسات متعددی توسط شورای سیاستگذاری تشکیل شد که شامل رئیس کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر، رئیس اداره ارتباطات شهرداری، مدیرعامل و مدیر هنری سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری بود. در این جلسات تجربیات قبلی توسط دفتر تخصصی سینما به اطلاع شورا رسید و آییننامهای با توجه به ارگانهایی از جمله بنیاد سینمایی فارابی، انجمن سینمای جوان و مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی که کار تولید فیلم را در کشور انجام میدهند طراحی و نوشته شد و براساس آن فراخوان حمایت از تولید فیلم منتشر شد.»
در قرارداد تولید، تهیهکننده ثانویه باید مشخص شود
حیدری به تفاوتهایی که این فراخوان در مقایسه با فراخوانهای دیگر تولید فیلم در اصفهان دارد میپردازد. او مسئله مهم را حمایتکنندگی شهرداری در امر تولید میداند به این معنا که قرار نیست شهرداری تهیهکننده فیلمها باشد و بودجه کامل برای تمام فیلمها در نظر گرفته شود: «یکی از مهمترین تفاوتهای این فراخوان در این مسئله است که شهرداری اصفهان تولیدکننده و تهیهکننده نیست، بلکه شهرداری در این فراخوان تنها حمایتکننده است. ایرادی که بسیاری از دوستان به فراخوانهای قبلی میگرفتند، این بود که چرا در این چرخه تولید بخش خصوصی دخیل نشده است. برای همین یکی از اولویتهای این فراخوان دفاتر تولید فیلم در اصفهان است. یعنی کسانی که شغل و درآمدشان در نسبت با تولید فیلم تعریف میشود. ما از حضور تهیهکنندههای بخش خصوصی برای برعهدهگرفتن بخشی از هزینه فیلم بسیار استقبال میکنیم و ازآنجاییکه هزینه تولید فیلم بسیار بالا رفته است اساسا با حضور ارگان شهرداری بهعنوان حمایتکننده صرف امکان تولید فیلم وجود ندارد و باید تهیهکننده دومی هم به جریان تولید فیلمها ورود کند.»
او حضور سرمایهگذار و تهیهکننده دوم را یکی از اولویتهای تأیید فیلمنامه قلمداد میکند: «اگر دو فیلمنامه رتبه خوبی در شورای کارشناسی به دست بیاورند اولویت با فیلمنامهای است که تهیهکننده دومی را برای تولید به شورا معرفی کند. در قراردادها هم این الزام وجود دارد که حتما باید تهیهکننده دومی حضور داشته باشد تا از ساخت با کیفیت یک فیلم اطمینان حاصل شود. چراکه اگر برای مثال یک فیلمنامه مورد تأیید شورا قرار گرفت و در زمینه بودجه تأمین 50 درصد از هزینه تولید فیلم مصوب شد فیلمساز باید برای 50 درصد باقیمانده تهیهکننده و سرمایهگذار معرفی کند. قرار نیست با همان 50 درصد حمایت شهرداری از کیفیت فیلم کاسته و در نهایت فیلم ضعیفی تحویل شورا شود. بهانهای مانند اینکه چون شما کامل حمایت نکردید، ما هم در همان حد فیلم ساختیم پذیرفتنی نیست. بنابراین در قرارداد بهصورت روشن تهیه هزینه باقیمانده تولید فیلمنامه بهوسیله تهیهکننده ثانویه باید مشخص شود. از طرف دیگر مجموعه شهرداری و سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان هم در تلاش است با رایزنی با مجموعههای بزرگ در اصفهان شرایط را برای ورود این مجموعههای صنعتی یا فرهنگی به تولید فیلمنامههایی که برای شهر اصفهان بسیار مهم است و البته کیفیت بسیار بالایی دارند، فراهم کند.»
عرضه و پخش فیلمها از شورای تأیید فیلمنامه آغاز میشود
رئیس دفتر تخصصی سینما به مسئله پخش و عرضه فیلمهای تولیدی هم ورود کرده و راهکاری برای برطرفکردن این ضعف بزرگ چرخه فیلمسازی در اصفهان اعلام میکند: «مسئله دیگری که در نظرات بسیاری نسبت به تولیدات قبلی میشنیدیم این بود که چرا بر عرضه و پخش فیلمها درست کار نشده است. یعنی 100 فیلم تولید شده اما سازوکار مشخصی برای پخش این فیلمهای کوتاه مشخص نشده است. در این مورد هم قرار است در شورای کارشناسی بررسی فیلمنامه به عرصههای پخش و عرضه فیلمها توجه شود. یعنی فیلم تولید شده قرار است بعد از تولید در چه جشنواره و چه بازارهایی اکران و عرضه شود و مشاورههایی در این زمینه صورت پذیرد. با همه این صحبتها دو چیز در اولویت است: یکی کیفیت فیلمنامه و دیگری سابقه فیلمساز. این دو مسئله باعث میشود که ما به کیفیت بیشتر از کمیت اهمیت بدهیم. ترجیح بر فیلمهای خوب هرچند اندک است تا بیشمار فیلمی که کیفیت خوبی ندارد.»
متنوع در قالبها و موضوعات فراخوان
تنوع در قالبها و موضوعات مسئله دیگری است که حیدری آن را مطرح میکند: «مبحث دیگری که با فراخوانهای قبلی متفاوت است حضور قالبهای مختلف فیلم در این فراخوان است به این صورت که علاوه بر فیلم کوتاه داستانی قالبهای دیگری مانند فیلم کوتاه تجربی، فیلم کوتاه انیمیشن و همچنین مستند کوتاه و بلند و قالب فیلم بلند ویدئویی هم در کنار فیلم کوتاه داستانی در این فراخوان گنجانده شده است تا هنرمندان عرصههای مختلف فیلم در این فراخوان درگیر شوند. از طرف دیگر موضوعات هم متنوعتر شده است. برخلاف فراخوانهای قبلی که فقط فیلمنامه کودک مطرح بود، این بار موضوعات بیشتری در نظر گرفته شده است تا تنوع بهتری در فیلم به وجود بیاید. در بحث تخصیص اعتبار به این قالبهای مختلف هم سقف مالی موردنظری برای هر قالب در نظر گرفته شده است تا هم از قالبهای مختلف حمایت کنیم و هم تولیدات را با کیفیت و البته تنوع بهتر به سرانجام برسانیم. طبیعتا اگر در بخشی و قالبی، فیلمنامهها آنچنانکه باید از کیفیت خوبی برخوردار نباشند اعتبار به قالب دیگری از تولید فیلم در این فراخوان منتقل میشود.»
شورای کارشناسی ترکیبی از افراد متخصص است
رئیس دفتر تخصصی سینما بهعنوان آخرین بحث به شورای کارشناسی تأیید فیلمنامهها اشاره میکند: «نکته حائز اهمیت درباره شورای کارشناسی اینجا است که این شورا برآیند نظر یک شخص نیست و ماحصل مشورت با افراد مختلف و توجه به تجربیات گذشته در انتخاب افراد شوراهای کارشناسی است که درنهایت با تأیید شورای سیاستگذاری فراخوان رسمیت مییابد. تلاش کردیــــــم شورایی متشکل از پنج یا هفت نفر از افرادی با تخصصهای مختلف سینمایی داشته باشیم. ترکیبی که در آنهم تهیهکننده، هم کارگردان و هم فیلمنامهنویس حضور دارند. افرادی که تجربههای عملی و آکادمیک خوبی در این عرصهها در کارنامه دارند. برای انتخاب شورای کارشناسی هم تقریبا به نتیجه رسیدهایم اما به دلیل اینکه برخی از این افراد شاید قصد ورود بهعنوان تولیدکننده یا فیلمساز به این عرصه را داشته باشند اسامی در صورت نهایی شدن اعلام خواهد شد.»