بانک ایرانی که در دسته بانکهای خصوصی هم قرار دارند، از سوی آمریکا تحت تحریمهای جدید و ثانویه قرارگرفتهاند.
اتحادیه اروپا درباره عواقب انسانی این تحریمها به آمریکا هشدار داده بود.
رویترز نیز در گزارشی اعلام کرده است که مقامهای اروپایی نـگـران هستــنـد اگـــر بـانکهای باقیمانده ایران تحریم شوند،
داراییهای خارجی ایران با خطر انسداد بیشتری روبهرو میشود و این انسداد واردات کالاهای بشردوستانه را سختتر میکند.
مقامات ایرانی نیز درمقابل تحریمهای ثــانــویـــه واکنشهای متعددی داشتهاند.
به گفته عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی، «هرچند در ماههای گذشته برای تأمین دارو و غذای مردم به خاطر فشار حداکثری بهشدت در مضیقه بودیم؛
ولی تاکنون از مسیرها و روشهایی اجازه ندادیم هیچگونه کمبودی در کشور ایجاد شود. ازاینپس نیز بانک مرکزی در کنار بخش خصوصی،
تمام تلاش خود را برای تأمین دارو و کالاهای اساسی موردنیاز مردم از روشهای مختلف به کار خواهد بست
و اجازه نخواهد داد از این ناحیه فشار بیشتری بر مردم وارد شود.»
همتی این اقدام آمریکا را بیش از آنکه دارای «اثر اقتصادی» بداند، ناشی از «اهداف تبلیغاتی و سیاسی داخلی آمریکا» عنوان کرده است.
تأثیرگذاری تحریمهای ثانویه روی مناسبات مالی
صاحبنظران اقتصادی اما درخصوص تأثیرات تحریمهای ثانویه روی شرایط اقتصادی و بازارها، دیدگاههای متفاوتی دارند.
نگرانیهایی وجود دارد مبنی بر اینکه تحریمهای ثانویه باعث تحمیل هـزیــنـههـــای تأمـیـن مـالــی و افزایش قیمت کالاهای سرمایهای میشود؛
کمااینکه افزایش قیمت دلار و رسیدنش به مرز 32هزار تومان نیز بیارتباط با تحریمهای جدید و ثانویه نبوده است.
در این خصوص یک کارشناس مسائل بینالمللی به اصفهانزیبا میگوید:
تحریم بانکهای خصوصی بهطورقطع روی فضای اقتصادی و ملی تأثیرگذار است.
در شرایط فعلی مقامات رسمی کشور دو دیدگاه متفاوت اعلام کردهاند.
اقدام آمریکا جنایت علیه بشریت است
وزیر امور خارجه کشور گفته است که این اقدام آمریکا تبانی برای گرسنگی دادن یک ملت و جنایت علیه بشریت است،
از سوی دیگر واکنش آقای همتی، رئیسکل بانک مرکزی این بوده که تحریم این بانکهای خصوصی از سوی آمریکا تأثیری روی شرایط اقتصادی ندارد،
مسلم است که ایشان مسئولیت دارند و برای حفظ شرایط جامعه و بهناچار این حرف را زده است؛
ولی در واقعیت شاهد بودیم که از زمان اجرای این سیاست قیمت دلار افزایش یافته است.علی بیگدلی تصریح میکند:
صحبتهایی که درخصوص تأثیر روانی و عاطفی تحریم 18 بانک خصوصی مطرح میشود درست نیست،
بلکه این اقدام روی فضای اقتصادی و مناسبات مالی تأثیرگذار است. ایران عضو سوئیفت نیست و نمیتواند مبادلات دلاری انجام دهد؛
بنابراین صادرات و واردات، تابع سیستم سوئیفت نیست.بیگدلی بیان میکند:
اروپا اعلام کرده هرکدام از شرکتهای همسایه با ایران ارتباط اقتصادی داشته باشند، اقدام به تحریم دولت کشورهای طرف مذاکره خواهیم کرد
و این اقدام ارتباطات اقتصادی ایران را پیچیدهتر کــرده اســت.
ایـــران افایتیاف را هم نپذیرفته است؛ بنابراین نقل و انتقالهای مالی ازاینجهت نیز برای ما مشکل میشود و نتیجه میگیریم
که این تحریمها روی فضای مالی و اقتصادی ایران تأثیرگذار است.
او میگوید: ساختار اقتصادی کشور ناقص است و از ساختار سیاسی تبعیت میکند.
این کارشناس مسائل بینالمللی خاطرنشان میکند: فرقی ندارد بایدن یا ترامپ برای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا انتخاب شوند،
تازمانی که نتوانیم ساختار اقتصادی را تغییر دهیم تحولی در فضای سیاسی و اقتصادی ایجاد نمیشود.
عملیات روانی آمریکا در آستانه انتخابات
پیشتر کارشناسان اعلام کرده بودند که این اقدام ممکن است کانالهایی را که ایران از آن برای واردات اقلام بشردوستانه مانند غذا و دارو استفاده میکند، مسدود کند.
بر اساس اعلام کارشناسان، این تحریمها دو هدف را دنبال میکنند:
بستن معدود منافذ مالی موجود در تحریمها که به دولت ایران اجازه کسب درآمد میدهد و بیاثر کردن وعده «جو بایدن»،
نامزد حزب دمکرات برای بازگشت به برجام در صورت پیروزی در انتخابات ریاستجمهوری ماه نوامبر.
عدهای از کارشناسان اینگونه تحلیل میکنند که تحریمهای ثانویه اثری بر اقتصاد ندارد و تنها یک بهانه و اثر روانی برای تأثیرگذاری بر بازارهای ایران بوده است.
درواقع این اقدام آمریکا بیشتر تأثیرات رسانهای، سیاسی و تبلیغاتی دارد؛
چراکه آمریکا در گذشته تمامی کانالهای ارتباطی ایران با کشورها را قطع کرده است؛ بنابراین این اقدام جدید نیست و قرار نیست اتفاق تازهای بیفتد.
مبادلات ارزی ایران از مجراهای شفاف صورت نمیگیرد
عضو هیئتعلمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان به اصفهانزیبا میگوید:
شرایط کلی بازار ارز بهگونهای است که اکنون عمده مبادلات ارزی ایران بهصورت رسمی و از مجراهای شفاف صورت نمیگیرد،
بخشی از این تحریمها، تحریمهای مضاعف هستند.
درگذشته نیز این بانکها تحریم شدند و احتمالش هست که به دلیل عملیات روانی مجددا نام این بانکها در فهرست تحریمها قرار گیرد.
محمد واعظ برازانی تصریح میکند: بخشی از فرایند مبادلات ارزی کشور به صورت شفاف و قابل تعقیب انجام نمیشود،
اگر غیرازاین باشد مورد تعرض خزانهداری آمریکا قرار خواهیم گرفت.
واعظ برازانی میگوید: صرافیها نقش تعیینکنندهای در مبادلات ارزی ایران ایفا میکنند
و پلی بین بخش خصوصی ایران و بخش خصوصی کشورهای طرف تجاری هستند؛
هرچند هزینه مبادلات افزایش پیدا خواهد کرد. مجراهای دیگری هم برای تأمین ارز وجود دارد که قابلذکر نیست و تمام این شرایط شبکه متنوعی را در بعد عرضه و تقاضای ارز به وجود آورده است.او اذعان میکند:
در روزهای پیش رو بهویژه در آبان، احتمال اینکه فهرستهای جدیدی بهعنوان فهرست تحریمی اعلام شود
و درخصوص آن حرکتهای رسانهای گستردهای صورت گیرد وجود دارد.
آنچه در واقعیت خارجی وجود دارد این است که جنگ اقتصادی آمریکا اکنون در اوج خود قرار گرفته و بسیاری از این برنامههای اعلامشده نوعی عملیات روانی است؛
یعنی اگر تأثیر اقتصادی هم داشته باشد این اثربخشی از مجرای عملیات روانی ایجاد خواهد شد.