برای بررسی ابعاد ترور شهید فرخیزاده، تبعات و پیامدهای آن، انجمن علوم اسلامی ایران با همکاری انجمن علمی مطالعات صلح ایران در یک نشست آنلاین، ضمن بزرگداشت مقام شهید فخریزاده و همچنین سالگرد شهید سردار قاسم سلیمانی ابعاد سیاسی، امنیتی و حقوقی این ترور را بررسی و پیامدهای آن را ارزیابی کرد. در این نشست؛ سردار حسین علایی، سیاستمدار و فرمانده ارشد سابق سپاه پاسداران، رئیس سابق ستاد مشترک سپاه، قائممقام وزیر دفاع در دولتهای پنجم و ششم و عضو هیئتعلمی دانشگاه امامحسین(ع) ازجمله سخنرانان آن بود.
ساختار حفاظتی دانشمندان در برابر ترور پاسخگو نیست
به گفته این استاد دانشگاه، شهید فخریزاده ازجمله کسانی بود که در زمان جنگ تحمیلی بهعنوان یک بسیجی ساده در خط مقدم جبهه حضور داشت و شرایط جنگ را بهخوبی درک میکرد. علایی با بیان اینکه افرادی که مصیبتها و مشکلات جنگ را از نزدیک و با چشم خود دیدهاند، بیشتر از دیگران درک این موضوع را دارند و میدانند که چرا باید بهدنبال اقتدار توان نظامی بازدارنده رفت، افزود: «افرادی همچون شهید فخریزاده به دنبال این بودند که توان ایران را در حوزه دفاعی و هستهای صلحآمیز افزایش دهند تا این کشور از گزند دشمنان و حملات بیگانگان در امان بماند.» او در خصوص ترور شهید فخریزاده توسط رژیم صهیونیستی و پیامدهای امنیتی و سیاسی این اتفاق چند نکته را یادآوری کرد: «حدود 15 سال است که اسرائیل در داخل ایران دست به عملیات ترور میزند. در حدود 20 سال است که اسرائیلیها تشکیلات جاسوسی و عملیاتی خود را راهاندازی کردهاند. شهید فخریزاده ششمین دانشمندی است که در حوزه هستهای کشورمان به شهادت میرسد. اولین آنها در سال 85 و پیش از او نیز آخرین آنها نیز در سال 90 توسط اسرائیلیها ترور و به شهادت رسیدند. آخرین ترور اما بسیار پیچیده و فنی صورت گرفت. غیرازاین مسئله اسرائیلیها بارها اعلام کردهاند که چندین عملیات دیگر را در ایران انجام دادهاند. چند سال پیش بنیامین نتانیاهو مدعی شد که پروندههای هستهای ایران را از محدوده کهریزک و با ترور تعدادی از نگهبانان آن سایت از ایران خارج کرده است. عملیات سایبری علیه تأسیسات هستهای و انهدام و آسیب به تأسیسات هستهای نطنز نیز از دیگر ادعاهای اسرائیل در این خصوص است. اینها اقداماتی است که اسرائیل جدای از عملیات دیگر علیه برنامه موشکی و تأسیسات نامی ایران انجام داده است.» علایی در ادامه ضمن نتیجهگیری از این موضوعها افزود: «موفقیت اسرائیل در اینگونه عملیات بیانگر این موضوع است که تشکیلات اطلاعاتی و امنیتی ایران تا هماکنون قادر به دریافت اطلاعات درست و بهموقع از نیت رژیم صهیونیستی برای انجام این عملیات نبوده و نتوانسته است آنها را بهموقع کشف و از آنها مطلع شود و هشدارهای لازم را بدهد.»
او گفت: «نکته مهم دیگر اینکه هر زمان عملیاتی از سوی رژیم صهیونیستی صورت گرفته است، آن تیم عملیات یا از ایران فرار کرده یا در خاک ایران مخفیشده است؛ چراکه تابهحال هیچ گزارش رسمی از جریان عملیات و اینکه تیمهای عملیاتی اسرائیل دستگیرشده باشند، اعلام نشده است. چندینبار گفته شد که افرادی دستگیر شدهاند؛ اما مشخص نیست این افراد چگونه عملیات را انجام دادهاند یا اصلا چگونه با اسرائیل ارتباط برقرار کردهاند. آخرین عملیات اسرائیل در ترور شهید فخریزاده نیز مشخص میکند که ساختار حفاظتی دانشمندان هستهای و همچنین تأسیسات هستهای در برابر تروریستها پاسخگو نبوده است؛ چراکه صهیونیستها در این عملیات موفق بودند.»
سازمانهای تروریستی در ایران نفوذی دارند
این استاد دانشگاه با بیان اینکه ساختار اطلاعاتی و امنیتی ایران دارای اشکالاتی است، خاطرنشان کرد: «بیشتر برنامهریزیها برای ترور دانشمندان هستهای توسط رژیم صهیونیستی با موفقیت روبهرو شده است. دکتر مجید شهریاری که بنیانگذار غنیسازی 20درصد بود، توسط اسرائیلیها ترور شد. بنابر گفته اسرائیلیها، او یکی از افراد مؤثر در صنعت هستهای ایران بود؛ دانشمندی که نام او از دو سال پیش از ترورش، بارها از رسانههای صهیونیستی اعلام شده بود و نهایتا در داخل کشورمان او را ترور کردند. علاوه بر این اتفاقهای مشابه دیگری نیز رخ داده است که برخی از آنها را رژیم صهیونیستی انجام نداده، اما آنها را هدایت کرده است. اسرائیلیها در هدایت تشکلهای تروریستی همچون داعش، خلق عرب و الاهوازیه نقش داشتند. داعش توانست اعضای خود را درون مجلس شورای اسلامی ایران هدایت کند و آن عملیات جنایتکارانه را انجام دهد. گروه الاهوازیه نیز توانست به رژه نیروهای مسلح در شهر اهواز حمله کند. تشکیلات جیشالظلم نیز در شرق کشور و در بلوچستان عملیات بسیاری انجام داد. آنها سربازانی از ایران را به گروگان گرفتند و حتی به اتوبوس سپاه حمله کردند. به عبارتی، انجام این فعالیتها و ترورها توسط این گروهکهای تروریستی بیانگر اشکالاتی در ساختار اطلاعات و امنیت ایران است.»
علایی ادامه داد: «از سویی، انجام این ترورها نشانگر این است که رژیم صهیونیستی در داخل ایران دارای تشکیلات اطلاعاتی و عملیاتی است. سازمان اطلاعات عملیات ویژه خارجی اسرائیل (موساد) حدود 70 سال است که در نقاط مختلف دنیا ترور انجام میدهد. به نظر میرسد این سازمان در داخل ایران نیز تشکیلات وسیعی را بهصورت مخفیانه راهاندازی کرده است که ما حاصل آن را در این 15 سال و در عملیات مختلفی که در ایران انجام داده است، دیدهایم.»
او با بیان اینکه سازمان سیا نیز در داخل ایران دارای تشکیلات و سازماندهی است، گفت: «هم موساد و هم سیا، هر دو در زمان شاه در ایران تشکیلات داشتند. اما تفاوت آنها با زمان حال این است که آن موقع از شاه حمایت میکردند و در برابر جریانهایی که به دنبال حکومت ضد استبدادی و آزادی بودند، میایستادند. بر همین اساس سیا و موساد در آن زمان تقسیمکار کردند که همچنان نیز این تقسیمکار برقرار است. سیا به دنبال براندازی و روی کار آوردن دولتهایی همسو با خودش است؛ برای مثال، این سازمان اطلاعاتی در زمان شاه، دولت دکتر مصدق را سرنگون کرد تا شاه را برای خود حفظ کند. این سازمان اصولا برای تغییر رژیمها اقدام میکرد. اما موساد و اسرائیل به دنبال عملیاتی در ارتباط با امنیت، بقا و حفظ اسرائیل گام برمیداشتند و برمیدارند. اکنون سیا نیز به دنبال زدن قدرت نفوذ منطقهای ایران است. بر همین اساس هم سال گذشته آمریکا حاج قاسم سلیمانی را در عراق ترور کرد و ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مسئولیت آن را پذیرفت. قاعدتا تشکیلات سیا اطلاعات لازم را در اختیار واحدهای عملیاتی آمریکا قرار داده است و مطمئنا بخشی از این اطلاعات از داخل ایران و با تکیهبر ماهوارهها و سیستمهای اطلاعاتی که در کشورمان راهاندازی کردهاند، جمعآوریشده است.»
اسرائیل به دنبال تضعیف قدرت بازدارندگی ایران است
علایی با اشاره به اینکه اسرائیل در داخل ایران برنامههای متفاوتی دارد و بهدنبال تضعیف قدرت بازدارندگی ایران در برابر خود و آمریکاست. تصریح کرد: «بر همین اساس، رژیم صهیونیستی به دنبال از بین بردن تأسیسات هستهای و موشکی ایران است و برای این کار نیز برنامهریزی کرده است.»
این استاد دانشگاه درباره اقداماتی که رژیم صهیونیستی در راستای ازبینبردن برنامههای ایران انجام میدهد، گفت: «ازجمله آنها از بین بردن انسانهای متخصص و دانشمندان در حوزه هستهای است که برای ترور آنها برنامهریزی و اقدام میکند. مسئله دیگر اقدامات علیه تأسیسات هستهای و موشکی ایران و برنامهریزی برای انهدام آنهاست که شاهد انفجار اینگونه تأسیسات در زمانهای متفاوت در ایران هستیم. عملیاتی با عنوان جنگ سایبری، نمونه دیگر اینگونه فعالیتها از سوی رژیم صهیونیستی است. به عبارتی، تلاش این رژیم در راستای حفظ بازدارندگی هستهای و برتری نظامی در منطقه است.»
علایی تصریح کرد: «بر اساس این استراتژی رژیم صهیونیستی این پرسش پیش میآید که اهداف او از ترورها و عملیاتی که ظرف 15 سال گذشته در ایران انجام داده است، چیست؟ به نظر میرسد این اقدامات درست در راستای همان استراتژی که بیان کردیم، باشد. اسرائیل میخواهد فضایی در داخل ایران به وجود آورد که هیچکس از ترس جانش حاضر نباشد به حوزه هستهای و موشکی ورود و در آن فعالیت کند. این رژیم ازیکطرف دانشمندان هستهای را ترور و حذف فیزیکی میکند و از طرف دیگر یک فضای ناامن روانی برای سایر دانشمندان هستهای و خانوادههای آنها ایجاد میکند. درواقع هدف بزرگ و اصلی رژیم صهیونیستی همین است. او معتقد است که ایران نه باید توان صلحآمیز هستهای داشته باشد و نه غیر صلحآمیز. به همین خاطر نیز اسرائیل از مخالفان برجام است. دلیل اصلی آنهم نگرانی برای حداقل توان صلحآمیز ایران در قالب برجام است که ممکن است بهوجود آید. او با هر نوع موافقتنامه و اقدامی که حداقل توان هستهای صلحآمیز را در ایران حذف میکند نیز مخالفت میکند.» این فرمانده ارشد سابق سپاه با اشاره به اینکه رژیم صهیونیستی در این مقطع زمانی نیز اهداف دیگری را دنبال میکند، ادامه داد: «شاید یکی از اهداف ترور اخیر اسرائیل تغییر ناگهانی در روند سیاسی پیش روی ایران در رابطه با آمریکاست تا از این طریق مشکلاتی را برای رئیسجمهور جدید آمریکا ایجاد کند و تحریمهایی که ایالاتمتحده در زمان ترامپ به اوج خودش رسانده است، همچنان ادامه پیدا کند. از دیگر سیاستهایی که رژیم صهیونیستی همیشه دنبال میکند، این است که تقابل میان آمریکا و ایران دائما افزایش پیدا کند. همانطور که اشاره کردم او نگران این است که با موافقتنامههایی مانند برجام این تقابل کاهش پیدا کند و ایران در وضعیتی قرار گیرد که بتواند با خیال راحت توسعه اقتصادی خود را انجام دهد و توان بازدارندگی حوزه نظامیاش را نیز تکمیل کند. بنابراین اسرائیلیها نگران حل مسائل اساسی میان آمریکا با ایران نیز هستند. آنها معتقدند که همیشه تنش میان ایران و قدرتهای بزرگ مانند آمریکا باید برقرار باشد تا بتوانند از این فضا استفاده کنند و ایران را تحتفشار دائمی خود قرار دهند.»
باید خلأهای امنیتی ما پوشانده شود
او در ادامه به نتایج و تبعات امنیتی ترور اشاره کرد: «ابتدا باید ببینیم این ترور چه پیامدهایی را میتواند در داخل ایران به همراه داشته باشد. به عقیده بنده، وقوع این ترور باید باعث تصحیح اشتباههای دستگاههای امنیتی ایران شود. در حال حاضر خلأها باید توسط دستگاههای امنیتی پوشانده شوند و آنها متوجه شوند چه نقایص و اشکالاتی در سیستم خود دارند؛ همچنین اصلاحات لازم در سیاستهای امنیتی و مهمتر از همه در راهبرد امنیتی ایران مبذول شود.» او گفت: «نتایج امنیتی این ترور این است که باید تشکیلات ضد موساد و ضد سیا نیز در ایران تشکیل شود و این کار در سازمانهای اطلاعاتی و امنیتی در اولویت قرار گیرد. با توجه به ترورهایی که در ایران انجام شده است، تشکیلات ضد موساد و ضد سیا بهاندازه کافی خوب عمل نکرد و به همین خاطر این تشکیلات شکل درستی نگرفته است. این یکی از تبعات امنیتی ترور اخیر است. نکته دیگر اینکه، ما در تشکلهای نظامی و انتظامی نیز سازمان ضد برنامههای ترور موساد نداریم؛ برای مثال، ما شاهد تشکلهای بسیار گسترده بسیج در سراسر کشور هستیم؛ اما زمانی که عملیات ترور در آبسرد انجام شد، این تشکیلات نتوانست مانع انجام عملیات موساد شود. بنابراین یکی از تبعات امنیتی این ترور، تجدید ساختارهای اطلاعاتی ایران است. برخی معتقدند موازیکاری نیز در این ساختارها وجود دارد که بایدآنها را کم کرد و سازمانهای اطلاعاتی امنیتی تنها به وظایف اصلی خود که تأمین امنیت مردم ایران است، بپردازند و برای مقابله با برنامههای اسرائیل و آمریکا برنامهریزی کنند.»
این استاد دانشگاه در نتیجهگیری صحبتهای خود به اقداماتی که ایران میتواند در پاسخ به ترور شهید فخریزاده انجام دهد، اشاره کرد و گفت: «در حال حاضر بسیاری از مردم انتظار انتقام و مقابلهبهمثل را در مقابل ترور اخیر دارند و خواستار این هستند که نباید بهسادگی از کنار این اتفاقها گذر کرد. مردم میگویند باید کاری کرد که اسرائیلیها بدانند اگر آنها عملیاتی را در داخل ایران انجام دادند باید هزینه آن را بپردازند. اما به عقیده بنده بهترین انتقام در شرایط فعلی، چند اقدام توسط دستگاههای مسئول در ایران است: اول اینکه؛ تلاش کنند با بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته، ازجمله ارتباطات ماهوارهای؛ شبکههای جاسوسی و
عملیاتی اسرائیل را که عملیات ترور انجام میدهند، کشف کنند. دوم اینکه، مسئولان بهخصوص نظامیان و امنیتیها باید اول عمل کنند و پسازآن گزارش اقداماتشان را به مردم گزارش دهند. بعد از آن نیازی به طرح مسائل نیست. ایران میتواند عملیات مقابلهبهمثل را برای طولانیمدت برنامهریزی کند و بهاندازه همان ضربههایی که دریافت کرده است، واکنش درازمدت نشان دهد تا دشمن احساس نکند که فضای داخلی ایران، فضای مناسب و امنی برای ترور نخبگان در حوزههای مختلف است.»