جدیدترین اثر این گروه موسیقی، قطعهای برای نمایشگاه آثار هنری اصفهان در نایجینگ چین است که به نوعی تکمیلیافته قطعه موسیقی نمایشگاه «ایران 20 چین 20» در سال گذشته است. برای شناخت بیشتر این گروه موسیقی و اطلاع از حالوهوای آثارشان با فراز عبدالهی یکی از اعضای این گروه گفتوگو کردیم.
تولد گروه خواب
فراز عبدالهی درباره شکلگیری این گروه موسیقی میگوید: «گروه موسیقی خواب در اسفند سال 91 تشکیل شد. ما در ابتدا یک بند دانشجویی بودیم و از دانشگاه صنعتی شریف کار اجرا را شروع کردیم و اجراهایی هم در دانشگاه شیراز داشتیم تا اینکه گروه با پدیده مهاجرت اعضا روبهرو شد. بعد از مدتی وقفه، گروه با اعضای جدید دوباره شکل گرفت.موسیقی گروه خواب خاصیت تجربی دارد و همواره تلاش کردهایم این عنصر تجربیبودن را در کارهایمان حفظ کنیم. اگرچه لغت تجربی معنای وسیعی دارد، اما ما سعی کردیم تعریفی که از تجربیبودن در کارمان داریم بهاندازهای باشد که هیچ محدودیت از پیش تعیینشدهای را دربر نگیرد.گروه خواب در حال حاضر متشکل از من به عنوان خواننده گروه و نوازنده سازهای کوبهای، علیرضا بختیاروند نوازنده آکاردئون و پیانو و همچنین امیرمسعود اقبالی نوازنده ویلن است.»
موسیقی در گالریها
عبدالهی از شرایط مساعدتر اجرا در گالریها به دلیل نبود سختگیریهای مرسوم اجرای موسیقی صحبت میکند: «سبک موسیقی ما عامهپسند نیست و از لحاظ زیباییشناسی سلیقه، خیلی به سلیقه عموم مردم نزدیک نیست. مخاطبان گالریها عموما جویای نوع دیگری از موسیقی هستند. برای همین گالریها میزبانهای بهتری برای ما هستند. دومین نکته اینجاست که فضای گالریها چون از ساختار تجربیتری برخوردار است، از منظر مجوز اجرا، بوروکراسی کمتری دارد و این مسئله بهخصوص در شهر اصفهان که رویهها و ساختارهای سختی در اعطای مجوز دارد بسیار به ما کمک میکند.»
تجربه حضور در مدیاهای دیگر
قدیمیترین عضو گروه موسیقی خواب با بیان اینکه امروزه در دنیای پیچیدهای زندگی میکنیم از لزوم ترکیب مدیومها و هنرها میگوید:«در دنیایی زندگی میکنیم که هنرها نمیتوانند به تنهایی در نهایت امکان خودشان بروز کنند. در دنیای پیچیدهای که ترکیبی از مدیومها و واسطههای هنری متفاوت میتواند کارگشا باشد و ظرفیتهای هنر را بهتر نمایان کند. عصر پیچیده هنر و رسانه به گونهای شده است که هنرمندان باید با ابزارهای بیشتر، کار گروهی و همچنین هنرهای بیشتر، اثری را ارائه کنند.»عبدالهی میافزاید:«گروه خواب هم پروژههای مشترکی را برای همراهی با پرفورمنس، نقاشی زنده و در آینده نزدیک در زمینه موسیقی متن فیلم در دستور کار دارد.»
مسئله اقتصاد هنر گروههای تجربی موسیقی
عبدالهی اجراهای زنده موسیقی را مهمترین راه درآمد برای گروه موسیقی قلمداد میکند ومیافزاید: «تا قبل از همهگیری کرونا اجرا مهمترین مبحث درآمدی ما بود، اما با شیوع کرونا همان اجرا هم تعطیل شد و گاهی به صورت بسیار محدود شرایطی برای اجرا پیش میآمد.از طرف دیگر، حمایت آن چنانی هم از طرف نهادهای مسئول به عمل نمیآید. مبحثی که وجود دارد، این است که در ایران بحث کپیرایت وجود ندارد و از انتشار آلبوم موسیقی نمیتوان درآمدی داشت. شاید یک آلبوم موسیقی عایداتی از طریق فروش آلبوم داشته باشد، اما این درآمد بیشتر پوششدهنده هزینههاست و کسی به سود نمیرسد. این گرفتاری شامل همه ژانرها و سبکها میشود و حتی خوانندگان پاپ هم از این قضیه مستثنا نیستند.با این توصیف، اجرا میتواند درآمد بهتری داشته باشد و ما هم بیشتر تمرکزمان بر اجرا است.عموما در مؤسسات فرهنگی در جلساتی که جمعیتی بین 50 تا 100 نفر حضور دارند نیازی به اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیست و در نتیجه ما هم بیشتر در این فضاها کار میکنیم. برای گروه ما بهتر است که با گالریها و مؤسسات فرهنگی کار کنیم و از این طریق درآمدی داشته باشیم.»
موسیقی تجربی شاید برای آینده کار میشود
خواننده گروه موسیقی خواب تغییر سلیقه موسیقیایی را نیازمند زمان میداند: «فضای موسیقی ایران را موسیقی پاپ اشباع کرده است و تازه موسیقی پاپ مبتذل یعنی موسیقی پاپی که به شدت افت کرده و از نظر ادبیات و آهنگسازی دچار ابتذال است. البته این فضای مبتذل و تکرارشونده مخصوص ایران نیست و در موسیقی دنیا هم شاهد چنین فضایی هستیم.با وجود این، هنرمندان همه رشتهها همیشه دغدغه آشناییزدایی از سلیقه مخاطب را داشتهاند. تنها دلخوشی هنرمندی که بهنوعی متفاوت از سلیقه روز کار هنری میکند، این است که شاید برای زمان حال حاضر خودش الزاما کار هنری نمیکند؛ بلکه باید این گزاره مطرح شود که هنرمند با تاریخ گفتوگومیکند و از طریق این استدلال هنرمندان در دهههای بعد میتوانند تأثیر و اهمیت کارشان را ببینند.»
باز شدن فضای هنری برای اجرای موسیقی متفاوت
عبدالهی با بیان اینکه فضای شهر اصفهان برای اجرای موسیقی نسبت به قبل بازتر شده است میافزاید: «در این چندسال یک مقداری فضا برای اجرای موسیقی بازتر شد و فرصتهایی برای اجرا پیش آمد.مدیرانی که در شهرداری حضور پیدا کردند درک درستی از ارتباط با هنر داشتند و برای مثال، با حضور آقای مهدی تمیزی در موزه هنرهای معاصر اصفهان، شرایط برای کارکردن مهیا شد و او از اولین مدیران شهری بود که اساسا هم حرف ما رامیفهمید و هم هنر مدرن رامیشناخت. آقای تمیزی این جسارت را داشت که به جوانها اطمینان کند و برای کارکردن دست آنها را باز بگذارد. خاطرم هست اولین اجرایی که در موزه هنرهای معاصر انجام دادیم برای نمایشگاه پیدایش ژان پیر بریگودیو بود. در آن زمان مجموعه شهرداری ما را نمیشناخت؛ با این حال ژان پیر بریگودیو با شنیدن موسیقی ما اذعان کرد که کانسپتی که قصد داشته در آثار دیده شود در موسیقی ما متجلی شده است.در نتیجه ما با کارمان جواب اطمینان دوستان را دادیم.»
ایده ساخت قطعه تلفیقی نمایشگاه چین
عضو گروه موسیقی خواب درباره قطعه ساختهشده برای نمایشگاه نایجینگ چین میگوید: «سال گذشته برای نمایشگاه “ایران 20 چین 20” یک کار تلفیقی به سفارش موزه هنرهای معاصر کار کردیم تا اینکه به سفارش سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان و موزه هنرهای معاصر اصفهان و برای نمایشگاهی از آثار هنری اصفهان در نایجینگ چین سفارشی به دست ما رسید و ما هم اثر ساختهشده برای نمایشگاه سال گذشته را تکمیل کردیم و ضبط جدیدی انجام دادیم و برای نمایشگاه چین فرستادیم.»
او اضافه میکند:«ما از همان ابتدای تشکیل گروه خواب به موسیقی ایران هم توجه نشان میدادیم؛ با این توصیف که موسیقی ایرانی تنها محدود به سازهای ایرانی نیست، بلکه فواصل موسیقی ایرانی هم اهمیت فراوانی دارد؛ بنابراین ما به دنبال اجراهایی نو و تازه از موسیقی ایرانی با استفاده از سازها و تکنیکهای غربی بودیم.با توجه به همین مسائل احساس کردیم در چهارگاه میتوانیم با موسیقی چین اشتراکاتی داشته باشیم و برهمین اساس، قطعه چین را ساختیم.»