پیامدهای قانون‌گذاری مجلس برای مهریه

این بار اولی نیست که بهارستان‌نشین‌ها دور هم جمع می‌شوند و برای کاهش تعداد زندانیان، به جای اندیشیدن راهکاری اساسی، از حذف مهریه سخن به میان می‌آورند. دو سال گذشته نیز، زمزمه‌هایی مبنی بر حذف مهریه به دلیل گرانی و افزایش قیمت سکه شنیده می‌شد؛ طرحی که البته در حد حرف و حدیث باقی ماند و هیچ‌گاه به مرحله اجرا در نیامد؛ چراکه عملیاتی‌کردن آن با مخالفت‌های زیادی روبه‌رو بود. در همین باره، سیده فاطمه ذوالقدر، نایب‌رئیس سابق کمیسیون فرهنگی مجلس، گفته بود: «هر زمان زنان توانستند طلاق بدهند، حذف مهریه هم، شدنی می‌شود. مهریه جزء لاینفک عقد ازدواج و از حقوق مالی است که در فقه اسلامی و در قانون مدنی کشورمان به رسمیت شناخته شده؛ حتی آنجا که مهر در عقد ذکر نشده است، زن را با توجه به نوع ازدواج، مستحق مهرالمثل یا مهرالمتعه می‌داند، حال با چه راهکار فقهی یا قضایی گفته می‌شود که مهریه حذف شود؟» آن‌طور که آمارها نشان می‌دهد ابتدای سال۱۳۹۷ تعداد زندانیان مهریه دوهزارو ۹۷۸ نفر بود که در ادامه به دلایل متعددی مانند افزایش قیمت سکه، رشد ۴۰درصدی این محکومان را در پی داشت. این نسبت ابتدا و میانه همین سال است؛ اما مقایسه آمار زندانیان فعلی با محبوسان سال۹۳ نشان می‌دهد این تعداد زندانی رشد ۷۱درصدی داشته است. اگرچه به گفته اصغر جهانگیر، رئیس سابق سازمان زندان‌ها، آمار زندانیان مهریه ۶۸درصد کاهش یافته است و اکنون هزار و ۲۱۹ محکوم مهریه در زندان هستند؛ اما با این حال، تعداد پرونده‌های مربوط به مهریه و زندانیان ناشی از آن، چشم‌گیر است؛ مسئله‌ای که باعث شده مجلس تصمیم به حذف مهریه بالای پنج سکه بگیرد. خبرها حاکی از آن است که سه ماده از این طرح در کمیسیون قضایی مجلس تصویب شده؛ اما یک ماده آن مشکلاتی داشت که به کمیته موردنظر ارجاع داده شد تا بررسی لازم صورت گیرد و پس از آن در هفته آینده کلیات طرح در کمیسیون قضایی مجلس بررسی خواهد شد و به زودی این طرح به صحن علنی ارسال می‌شود. این طرح از ابتدای مطرح‌شدن تاکنون با مخالفت‌ها و موافقت‌هایی همراه بوده است؛ مخالفانی که حذف مهریه را پایمال کردن حق و حقوق زنان می‌دانند، آن هم در شرایطی که بسیاری از قوانین موجود، حقوق زنان را به طور کلی نادیده گرفته است. اما موافقان این طرح، گرانی و ناتوانی پرداخت مهریه از سوی مردان را بهانه می‌کنند و می‌گویند درحال حاضر نرخ سکه بالای ده میلیون تومان است و همین هم باعث شده تا برخی زنان تصمیم بگیرند مهریه‌هایشان را به اجرا بگذارند. فریده غیرت، وکیل پایه یک دادگستری، در گفت‌وگو با ایرنا با اشاره به حذف زندان مهریه بالای پنج سکه گفته است: «مهریه‌ای که در سند رسمی ازدواج قید می‌شود، تعهدی قانونی است و طبق قانون اگر کسی نتواند آن را پرداخت کند باید زندان برود. در حال حاضر نیز این قانون محکومیت‌های مالی به قوت خود باقی است و کسی نمی‌تواند مهریه را از آن جدا کند؛ بنابراین، این طرح مجلس شورای اسلامی خلاف قانون است.» او افزود: «اینکه رقم مهریه بالاست و باعث مشکلات زیادی هم شده، بحثی جداگانه است و هیچ ربطی به حذف زندان ندارد. اتفاقا بنده هم با این رقم‌های نجومی که در سال‌های اخیر متداول شده مخالف هستم؛ اما باید توجه کرد ریشه آن کجاست؟ ریشه تعیین مهریه‌های سنگین عدم امنیتی است که خانم‌ها در ازدواج دارند؛ چراکه اگر آن‌ها حق طلاق داشته باشند و برای طلاق گرفتن زن و شوهر یک مقام بی‌طرف مانند قاضی تصمیم بگیرد، جلوی افزایش بی‌رویه مهریه گرفته می‌شود.»
ورود مجلس به موضوع مهریه جایگاه حقوقی ندارد در همین رابطه رضا اسماعیـلـی، جامعه‌شناس و مدرس دانشگاه، با بیان اینکه ازدواج پیمانی حقوقی است و بر اساس توافق صورت می‌گیرد به «اصفهان‌زیبا» می‌گوید: «بنابراین ورود مجلس به این موضوع شأن و جایگاه حقوقی ندارد؛ زیرا زوجین با انعقاد پیمان حقوقی نسبت به هم تعهد می‌کنند که چه وظایفی را به عهده بگیرند.» او ادامه می‌دهد: «از سوی دیگر مهریه بعد ضمانتی نیز دارد و اگر در سطح بسیار پایین در نظر گرفته شود، نه تنها باعث استحکام بنیان خانواده نمی‌شود، بلکه ممکن است آن را سست هم کند.»