13 میلیون مجرد قطعی در کشور حضور دارند
آمارها و ارقام موجود از ازدواج نیز حاکی از این است که جوانان دیگر مثل سابق میلی به ازدواج ندارند؛ اعداد و رقمهایی که میگویند درحال حاضر، 13 میلیون مجرد در کشور زندگی میکنند که 8میلیون مرد و 5میلیون دیگر زن هستند. در زنان گروه سنی 15 تا 19ساله 78درصد و همچنین در گروه سنی 20 تا 24ساله 42درصد مجرد هستند. در گروه سنی 25 تا 29ساله نیز میزان مجردها 30درصد است؛ این درحالی است که تجرد قطعی که در سال ۱۳۷۵ برای مردان حدود ۱.۱درصد و برای زنان ۱.۲درصد و در سال ۱۳۹۵ به ۲.۳درصد برای مردان و ۳.۷درصد برای زنان بوده، در سالهای اخیر به دلایل مختلف افزایش پیدا کرده است.
نتایج پژوهشی تحت عنوان «میزان تمایل جوانان به ازدواج و شناسایی موانع و مشکلات آن» نوشته موسی طیبینیا که در سال 1393 در مجله جامعهشناسی مطالعات جوانان به انتشار رسیده است، مهمترین موانع ازدواج برحسب اولویت را اینگونه بیان کرده است: موانع فرهنگی با میانگین رتبهای (4.94)، موانع اجتماعی با میانگین رتبهای (3.60)، موانع اقتصادی با میانگین رتبهای (2.23)، موانع حاکمیتی با میانگین رتبهای (2.20) و موانع فردی با میانگین رتبهای (2.02) . آنطور که در دیگر نتایج این پژوهش آمده، از نظر پاسخگویان زن میانگین سن مطلوب ازدواج 24.19 و از نظر پاسخگویان مرد 26.63 است. از نظر جوانان مرد و زن مهمترین ملاک انتخاب همسر، تفاهم اخلاقی با همسر است.
کماهمیتترین ملاک انتخاب همسر نیز میزان تحصیلات همسر و تفاوت سنی مناسب با همسر محسوب میشود. در زمینه تمایل جوانان به ازدواج نمره تمایل به ازدواج (77.8 درصد) از آنان بالاتر از میانگین مقیاس است. از اینرو، اکثریت جوانان مورد بررسی در این پژوهش تمایل به ازدواج دارند. البته زنان بیشتر از مردان تمایل به ازدواج داشتهاند.
حالا اما محمدمهدی تندگویان که معاون ساماندهی امور جوانان است، میگوید جوانان ازدواج نمیکنند؛ چون راحتطلب شدهاند و حتی اگر مسائل اقتصادی نیز حل شود، آنها تمایل به تشکیل خانواده ندارند؛ این درحالی است که محمدرضا عابدی، رئیس دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه اصفهان میگوید درست است که میل به ازدواج در جوانان کم شده، اما این موضوع چندان به راحتطلبی ربط ندارد و عوامل دیگری دارد.
او به «اصفهان زیبا» میگوید: «معمولا پسران نسبت به دختران تمایل کمتری به ازدواج دارند. یکی از مهمترین علتهایی که باعث میشود جوانان بهویژه پســـــرها به سمـــــتوســـــوی ازدواج نروند، خانوادهها هستند؛ چراکه آنها شرایط لازم را برای ازدواج فرزندانشان مهیا نمیکنند و به همین خاطر هم ازدواج بچهها به تأخیر میافتد. از سوی دیگر، اکنون روابط دختر و پسر مثل سابق نیست و خیلی آزادتر از قبل شده و بسیاری از نیازهایی که تا پیش از این تأمین نمیشد، حالا در این روابط برطرف میشود.»
عابدی گروه دوستان را هم در عدم تمایل جوانان به ازدواج بیتأثیر نمیداند و میگوید که خیلی از دخترها و پسرها به دلیل تأثیرپذیری از روابط دوستان خود حاضر به ازدواج نیستند؛ هرچند اگر خودشان به تشکیل خانواده و همسرگزینی تمایل داشته باشند. برخی نیز به خاطر ادامه تحصیل و رؤیای مهاجرت به این کار تن نمیدهند و زندگی مجردی را به زندگی متأهلی و مسئولیتپذیری ترجیح میدهند. درواقع کاهش میل ازدواج در جوانان دلایل بسیار زیادی دارد و بررسی آن هم مطالعات جدی را میطلبد؛ اما به طورکلی علتهای عدم ازدواج را میتوان به سه دسته اجتماعی و فردی و خانوادگی تقسیم کرد. مسائل اقتصادی هم البته مهم است، اما نقش کلیدی را در ازدواج جوانان ایفا نمیکند؛ بنابراین نمیتوان انتظار داشت با سر و سامان یافتن اوضاع اقتصادی آمار ازدواج در جوانان بالا رود.»
ازدواج نیازمند تغییر است
در همین باره، فریناز خورسندی، مشاور ازدواج نیز معتقد است که ازدواج نیازمند یکسری تغییراتی است که زن و مرد باید به آن روی آورند؛ به همین دلیل پذیرش این تغییرات و همچنین پذیرفتن مسئولیت برای افراد سخت است، زیرا افراد وقتی تنها هستند تنها در قبال خود مسئولاند و آزادی عمل بیشتری دارند، ولی ازدواج تقریبا مثل بندی آنها را اسیر میکند؛ برای همین هم حتی اگر مسائل اقتصادیشان حل شود، باز هم تمایلی به تشکیل خانواده ندارند.
این مشاور در ادامه با اشاره به اهمیت شرکت دختران و پسران در کارگاههای پیش از ازدواج و استفاده از مشاوره بیان میکند: «یکی دیگر از مسائلی که باعث میشود جوانان به ویژه پسران به سمت و سوی ازدواج حرکت نکنند، اهرم مهریه است؛ چرا که از پس آن برنمی آیند؛ درحالیکه تمایل به ازدواج دارند و حتی مقدمات اولیه آن را هم انجام دادهاند.»