وبینار چشمانداز و تحلیل اقتصاد ایران در سال 1400 با سخنرانی سید کمیل طیبی، عضو هیئت ععلمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان برگزار شد. در این وبینار، طیبی از پیشبینی افزایش نرخ تورم در نیمه دوم سال خبر داد.
به گفته طیبی نوسانات نرخ ارز در ایران به شدت در گرو روابط با ایالات متحده خواهد بود
و با این حال حتی با تقویت ارزش ریال در سال های 2021 الی 2023 پولیشدن کسری بودجه در کشور به معنای ورود به یک مارپیچ ابرتورمی خطرناک برای اقتصاد ایران خواهد بود.
معضل کم آبی و اقتصاد
عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان اظهارنظرهایش را با اشاره به اصلیترین چالشهای اقتصادی ایران شروع کرد و گفت:
برخی از تحقیقاتی که انجام شده نشان میدهد که حدود ۸۰ درصد تا ۹۰ درصد آب مصرفی ایران در بخش کشاورزی استفاده میشود
که این امر روی کسب و کار مردم و فعالیت بنگاهها اثر میگذارد و شاخص کسب وکار را تحت تاثیر قرار میدهد.
کمیل طیبی تصریح کرد: یکی از مشکلات اقتصاد ایران اقتصاد دولتی است، اقتصاد دولتی انحصار ایجاد میکند و منجر به رانت طلبی می شود
ولی اگر اندازه دولت (دولت به معنای عام) در اقتصاد کمتر شود خصوصی ها بیشتر در اقتصاد کشور نقش آفرینی می کنند و انحصارطلبی و رانت طلبی کمتر میشود.
فساد اقتصادی و نرخ بیکاری
طیبی بیان کرد: تحریم های بینالمللی یکی دیگر از چالشهای اقتصادی ایران به شمار میرود که بر بخش مالی و بخش نفت سایه افکنده است
در واقع این مشکلات باعث شده سرمایهگذاری کاهش پیدا کند و بخش تولید و کسب و کار تحت تاثیر قرار بگیرد.
او ادامه داد: فساد اقتصادی و پولشویی از دیگر مشکلاتی است که اقتصاد کشور با آن دست به گریبان است
علاوه بر آن نرخ تورم ایران از 40 درصد هم فراتر رفته و نرخ بیکاری نزدیک 15 درصد برآورد شده است
که به این احتساب شاخص فلاکت 60 درصد محاسبه می شود و اقتصادایران وضعیت مناسبی در این شاخص ندارد.
چالش های ارزی
عضو هیات علمی دانشکده اقتصاددانشگاه اصفهان عنوان کرد: نوسانات ارزی از دیگر چالشهای اصلی اقتصاد ایران به شمار میرود.
در بازار داراییها و بازار سکه و طلا نیز نوساناتی را تجربه کردیم ضمن اینکه رشد اقتصادی کشور نیز نزولی بوده است و از این لحاظ نیز اقتصاد ایران وضعیت مناسبی ندارد.
طیبی افزود: کاهش انگیزه برای سرمایه گذاری بخش های مختلف اقتصادی کشور را با معضل مواجه کرده است
و یکی از دلایل قطعی برق نیز همین کاهش سرمایهگذاری در این بخش است ضمن اینکه اقتصادایران با معضل عقب افتادگی فناوری نیزمواجه است.
او تاکید کرد: اقتصاد ایران از پتانسیل هایی همچون منابع طبیعی، منابع انسانی، تنوع آب و هوایی
و موقعیت جغرافیایی و پتانسیل تنوع صادراتی نیز برخوردار است
ضمن اینکه اگر برنامه توسعه در ایران شکل بگیرد و فارغ از تنشهای سیاسی برنامه توسعه اجرا شود تنوع صادراتی ایران افزایش پیدا خواهد کرد.
رشد اقتصادی نزولی شد
عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاددانشگاه اصفهان خاطرنشان کرد:
بر اساس آمارهای بانک مرکزی در ۹ ماهه سال ۹۹ در مقایسه با سال ۹۸ در بخش کشاورزی تغییرات چندانی ایجاد نشده است و رشد اقتصادی کاهش داشته است،
در سال ۹۸ نیز رشد منفی در بخش تولید اتفاق افتاده و 7/7 درصد تولید نفت کاهش یافته است. در سال 99 اما به واسطه دورزدن تحریمها و همکاری با شرکای ایران،
تولید نفت وضعیت بهتری پیدا کرده است و در بخش صنایع و معادن رشد بهتری تجربه کرده ایم
تا جایی که می توان گفت در سال 1400 چشم انداز بخش صنایع و معادن روبهرشد خواهد بود.
طیبی بیان کرد: ترکیه و چین دو شریک عمده تجاری ایران بوده و هستند
ولی تجارت با کشور چین 19 درصد و تجارت با کشور ترکیه 24 درصد کاهش یافته است که این عوامل روی رشد اقتصادی کشور اثرگذاشته است.
او افزود: شوک ناشی از کرونا و شوک تحریم ها نیز از عوامل دیگری هستند که رشد اقتصادی ایران را نزولی کرده اند
ولی سال جدید سال تولید و تزریق واکسن است و به نظر میرسد این اتفاق روی بخش های مختلف اقتصادی اثر مثبت دارد.
افزایش تورم در نیمه دوم سال
عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان اظهار کرد:
براساس پیش بینی اکونومیست در انتخابات پیش رو یک نامزد اصولگرا پیروز انتخابات شده
با توجه به تحریم های آمریکا و شرایط موجود آینده ایران همراه با افزایش نرخ فقر و ناآرامیهای گسترده اجتماعی پیش بینی میشود.
طیبی اذعان کرد: براساس پیش بینی انتخاباتی در خصوص رییس جمهوری بعدی ایران امکان اینکه سیاست های انبساطی برای تورم در پیش گرفته شود وجود دارد
و به احتمالش هست در نیمه دوم سال شاهد افزایش نرخ تورم باشیم.
او ادامه داد: نوسانات نرخ ارز در ایران به شدت در گرو روابط با ایالات متحده خواهد بود
با این حال حتی با تقویت ارزش ریال در سال های -2021 الی 2023 پولی شدن کسری بودجه در کشور به معنای ورود به یک مارپیچ ابرتورمی خطرناک برای اقتصاد ایران خواهد بود.
طیبی گفت: باوجود سه سال رکود عمیق کشور و تحریم های مستمر ایالات متحده ایران همچنان دومین اقتصاد بزرگ منطقه
با دومین نرخ جمعیت است که در صورت تنش زدایی روابط با آمریکا، هر چند بعید به نظر می رسد چشم انداز اغواکنندهای برای سرمایهگذاران خواهد داشت.
تحریم ها لغو می شود؟
عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان گفت: چشم انداز اقتصاد ایران به کاهش یا عدم کاهش تحریم های ایالات متحده بستگی خواهد داشت
باتوجه به انگیزه های دو طرف به احتمال تا سال 2022 توافق موقت برای کاهش غنیسازی اورانیوم در مقابل رفع تحریم های نفتی ایران حاصل خواهد شد
اما اختلافات اساسی بین دو کشور به تیرگی روابط بین آنهاتا سال 2024 خواهد انجامید.
طیبی اذعان کرد: مهم ترین جنبه سیاست خارجی ایران طی سال های 2021تا 2025 رابطه آن با ایالات متحده خواهد بود
باوجود اینکه جوبایدن، رییس جمهور جدید ایالات متحده به جای سیاست های پیشین فشار حداکثری به دنبال مذاکره با ایران است
اما تعارضات طرفین در اواخر ماه فوریه نشان می دهدکه هرگونه خطای محاسباتی ایران بدون پاسخ از جانب رییس جمهور جدید ایالات متحده نخواهد ماند.
عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان اذعان کرد: در یک سناریوی محتمل که حمله نظامی در آن مطرح نیست
انتظار می رود در میان مدت دو کشور، دورهای از آرامش و تنش زدایی نسبی را تجربه کنند.
از اواخر سال 2020 انتظار می رود با گام برداشتن دوکشور درمسیر مذاکره به تدریج برخی از تحریم های نفتی ایران به منظور اعتماد سازی برداشته شود.
سیاست ایران در مواجهه با کرونا تورم
او گفت: سیاست ایران در کوتاه مدت بر کاهش اثرتحریم ها و کنترل همه گیری کووید19 متمرکز است
با این وجود درحالی که سایرکشورها بر واکسیناسیون گسترده متمرکز هستند.
تحریمهای امریکا تاحدی مانع دستیابی ایران به واکسن شده است و تنها مقادیر کمی از واکسن اسپوتنیک روسی و واکسن چینی سینوفارم تاکنون خریداری شده است
بنابراین بخشی از احیای اقتصادی ایران در دوره پساکرونا در گرو سرعت تایید و اثربخشی واکسنهای داخلی خواهد بود.
طیبی افزود: از طرفی امکان استفاده از دو واکسن ایرانی که هم اکنون در مرحله آزمایش قرار دارند برای ماهها وجود ندارد
این در حالی است که ویروس همچنان در سراسر کشور در حال شیوع است و اوضاع ضعیف اقتصادی مانع ایجاد قرنطینه کامل شده است
بنابراین دولت مجبور است محدودیت های سطح پایین تری را به طور متناوب اعمال کند و در عین حال با خطر بحران بهداشت عمومی روبرو شود.
رشد اقتصادی در بلندمدت محتمل است؟
عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاددانشگاه اصفهان بیان کرد: همزمان با احیای قوی اقتصاد چین و لغو تدریجی برخی از تحریم ها علیه صادرات نفت ایران
انتظار میرود کشور در بازه زمانی 2021-و 2022 رشد تولید ناخالص داخلی حقیقی 107 درصد را تجربه کند
البته نباید فراموش کرد که اقتصاد ایران پیش از این دچار سه سال رکود عمیق بود که بر اساس تخمین
طی 2021و-2020 اقتصاد کشور 8/4 درصد کوچکتر شود در نتیجه استمرار ضعف های اقتصاد ایران و عمیق ترشدن سطح فقر مانعی بر سر راه چشم انداز رشد بلند مدت خواهد بود. تورم