سازمان بهزیستی کشور به تازگی از افزایش ثبت تقاضا برای فرزندخواندگی در کشور همزمان با شیوع کرونا خبر داده است. در یک سال گذشته چه تعداد تقاضا برای فرزندخواندگی در اصفهان ثبت شده و این آمار نسبت به دوران قبل از کرونا چه تغییری کرده است؟
بحث کرونا در ثبتنام متقاضیان و در واگذاریهای بهزیستی به خانوادهها در اصفهان تأثیر نداشته است. روند واگذاری فرزندخواندگی مثل قبل ادامه دارد و متقاضیانی که به گرفتن فرزندخوانده تمایل دارند، باید ثبتنام کنند تا در صورت داشتن شرایط لازم فرزند به آنها به صورت دائم یا موقت یا در قالب طرح مشک یا مهمان تحویل داده شود.
به طورکلی در یک سال گذشته چه تعداد تقاضا برای فرزندخواندگی ثبت و چه تعداد فرزندخوانده به داوطلبان واگذار شده است؟
تاکنون یکهزار و 860 متقاضی در سامانه فرزندخواندگی بهزیستی از استان اصفهان ثبتنام کردهاند که این رقم مربوط به سال خاصی نیست و کلی است. 111 کودک در سال 99، به صورت فرزندخوانده درقالب طرح مشک یا امین، موقت یا به عنوان فرزند خوانده دائم واگذار شدهاند. البته 48 کودک بهعنوان فرزندخوانده دائم به خانوادهها تحویل داده شدهاند که ظرف مدت شش ماه شناسنامه آنها صادر شده است.
از این آمار چه تعداد دختر و چه تعداد پسر بودهاند؟
66 دختر و 45 پسر.
داوطلبان بیشتر تمایل دارند سرپرستی دختران را به عهده بگیرند یا پسران را؟
تمایل خانواده برای تحویل فرزند دختر و البته نوزاد زیر دو سال بیشتر است.
کودکان تا چه رنج سنی قابلیت واگذاری دارند؟
رنج سنی کودکان از صفر تا 12 سال.
شرایط واگذاری فرزندخواندگی چیست و چه افرادی در اولویت قرار دارند و چرا این فرایند زمانبر است؟
زوجینی که فرزند ندارند در اولویت اول واگذاری هستند. دختران مجرد بالای 30 سال نیز در اولویت دوم هستند. اما اولویت سوم، خانوادههایی هستند که خودشان فرزند دارند؛ ولی تمایل دارند از بهزیستی نیز فرزند بگیرند. البته ما هنوز در اولویت اول ماندهایم؛ به این معنا که بیشتر سعی میکنیم فرزندان به زوجینی که بچه ندارند واگذار شوند؛ چرا که تعداد بچهها آنقدر زیاد نیست که جوابگوی همه متقاضیان ردیف اول باشند. برخی از خانوادهها هم در طرح مشک شرکت میکنند و از این طریق به طور موقت سرپرستی کودک را به عهده میگیرند. افرادی هم که سرپرستی کودک را به عهده میگیرند باید یک سوم از اموال خود را به نام کودک کنند؛ چرا که فرزندخوانده ارث نمیبرد و ممکن است این موضوع بعدا برای او مشکلساز شود.
در سال گذشته چه تعداد واگذاری کودک به مادر مجرد داشتید؟
حدودا پنج کودک به این مادران واگذار شده است.
کدام بچهها مشمول طرح مشک میشوند؟
فرزندانی که والدین دارند؛ اما به دلایلی پدر و مادر آنها فاقد صلاحیت نگهداری و سرپرستی از آنها هستند. این کودکان با دستور مقام قضایی از پدر و مادر خود جدا شده و به صورت موقت به بهزیستی وارد میشوند تا والدینشان شرایط اولیه برای نگهداری آنها را به دست آورند و قاضی مجددا اجازه بازگـشتشان را به خانه بدهد. این کودکان به صورت موقت یا مُشک به خـانـوادههــای دیــگـر واگذار میشوند.
این طرح اگرچه محاسن بسیار زیادی دارد؛ اما از همان ابتدای اجرا با انتقادهایی نیز همراه بود؛ مثلا اینکه خانواده دوم و کودک پس از جدایی از یکدیگر با مشکلات روحی و روانی زیادی روبهرو میشوند و از نظر عاطفی نمیتوانند با این مسئله کنار بیایند!
در طرح مُشک، تنها کودکانی به سوی خانواده زیستی خود بازمیگردند که قاضی دستور داده باشد و خانواده شرایط لازم برای نگهداری فرزند را به دست آورده باشند. برای اینکه امین موقت نیز مشکل روحی و روانی پیدا نکند نیز سعی میکنیم فرزند دیگری را جایگزین آن کنیم؛ البته تلاش میشود به خانوادهها فرزندانی واگذار شود که شرایط برگشت به بهزیستی یا خانواده زیستی آنها کمتر باشد.
در صورتی که برای زوجین به هر دلیلی اتفاقی بیفتد (مثلا از هم جدا شوند یا فوت کنند) یا صلاحیت آنها پس از چند سال، مورد تأیید قرار نگیرد، تکلیف بچهای که واگذار شده است چه میشود، آیا دوباره باید به بهزیستی برگردد؟
اگر صرفا برای یکی از والدین اتفاقی بیفتد، کودک نزد دیگری باقی میماند؛ اما چنانچه اتفاقی برای هر دو بیفتد، (مثلا والدین همزمان فوت کنند) اگر یکی از بستگان درجه یک حاضر به پذیرش قیمومیت کودک باشد، بچه نزد او میماند در غیر این صورت با دستور مراجع قضایی به بهزیستی بازگردانده خواهد شد. اما در رابطه با عدم تأیید صلاحیت باید بگویم از آنجا که زوجین برای تحویل فرزند ثبتنام میکنند و شرایط آنها مدتها مورد بررسی قرار میگیرد، چنانچه ویژگیهای لازم برای تحویل را نداشته باشند بههیچعنوان فرزند به آنها تحویل داده نمیشود، پس اینگونه نیست که بخواهند کودک را تحویل بگیرند و پس از مدتی به دلیل عدم صلاحیت کودک از آنها گرفته شود.
آیا خانوادهها بچههای دارای معلولیت یا بیماریهای خاص را هم برای فرزندخواندگی انتخاب میکنند؟
بله، برخی از خانوادهها کودکان دارای معلولیت یا بیماریهای خاص را نیز برای فرزندخواندگی انتخاب میکنند.