در سالهای اخیر، نیاز به انجام ورزش، حتی در درمان بیماریها نیز ثابت شده است. فیزیوتراپی و کاردرمانی در حال حاضر شیوههای استانداردی در پزشکی محسوب میشوند که برای احیای سلامتی ماهیچهها و اعصابی که بر اثر بیماری یا تصادف و جراحت آسیب دیدهاند، استفاده میشوند.
تفاوت ورزش و فعالیت
برای داشتن زندگی سالم، ضروری است که بین انجام ورزش و فعالیت فرق بگذاریم؛ اگرچه هم ورزش و هم فعالیت به یک اندازه مهم هستند؛ چون انجام هر دوی آنها متضمن حرکت جسمی بدن است، اما در شدت و میزان استفاده از بدن و مزایایی که برای انسان به همراه دارند، از هم متفاوت هستند. هم فعالیت و هم ورزش، بدن را به شکل ارادی به کار میگیرد. فعالیت از بدن به شکل محدودی استفاده میکند تا اغلب به هدف مشخصی برسد. ورزش از بدن در دامنه حرکتی بیشتری استفاده میکند تا به هدف خاصی که همان حفظ یا بهدست آوردن قوام و کنترل ماهیچهها با حداکثر انعطافپذیری مفاصل است، برسد.
فعالیت اغلب به تلاش جسمی و آگاهانه کمتری نیاز دارد و این در حالیاست که ورزش به تلاش جسمی فراوانی نیاز دارد و موثرتر است؛ زیرا از تمرکز ذهنی نیز بهطور همزمان هنگام انجام ورزش استفاده میشود.
مزایای انجام ورزش
ورزش جسمی نظاممند دارای مزایای بسیاری است. برخی از مزایای مهمتر ورزش در زیر ذکر میشود:
انجام منظم و صحیح ورزش میتواند استفاده از غذا را بهوسیله بدن افزایش دهد. این امر به سلامتی و تندرستی بدن کمک میکند. نرخ متابولیکی پایهای و دمای عادی بدن به آرامی در طول چند هفته از انجام ورزش افزایش پیدا میکند؛ البته اگر این برنامه خیلی شدید نباشد. بدن افراد سالم هم معمولا دارای گرمای فراوانی است.
ورزش جسمی منظم و پیشرونده میتواند باعث تعادل سیستم عصبی، غیرارادی یا خودکار بدن شود. قوام اعصاب واگ (یکی از اعصابی که حس و حرکت را کنترل میکند) با انجام ورزش قــویتــر مـــیشـــود. ورزش بـــاعـــث قویترشدن امواج ضربان نبض، بالارفتن متابولیسم بدن و بهترشدن دستگاه گردش خون میشود.
ورزش میتواند از gravitational ptosis یا در اصطلاح رایج آن شکمدادگی جلوگیری کرده یا آن را کاهش دهد (شکمدادگی از چرخش ناموزون خون در پاها و بخش پایینی شکم بهوجود میآید).
بهبود عملکرد مویرگی در سیستم بافت مغزی و ماهیچهای از ورزشکردن بهوجود میآید. ورزشکردن باعث چرخش بهتر خون میشود و به ماهیچههای قلب اجازه میدهد مقاومت بیشتری در برابر خستگی از خود نشان دهند.
ماساژ، گرما و ورزشهای سبک در مقایسه با ورزشهای سنگین نسبتا در بهبود عملکرد مویرگی بدن ناکارآمد هستند. استفاده کامل از ریهها در ورزشهای سنگین میتواند بر اثر تجمع لنف از احتقان ریه کم کند یا جلوی آن را بگیرد.
تجمع گاز در رودهها را میتوان با انجام ورزش یا ماساژ در مکان رودهها بر روی شکم کاهش داد. ذخیره بهتر تنفسی بهوسیله ورزش منظم بهوجود میآید. انجام ورزش استاندارد و منظم موجب بهترشدن وضعیت تنفسی انسان میشود. با داشتن ذخایر تنفسی بهتر، انجام ورزش آسانتر میشود. ورزش منظم و صحیح باعث بهبود عملکرد سیاهرگهای بدن میشود. تعریقی که بر اثر ورزشکردن بهوجود میآید، از طریق کمک به دفع مواد زائد از بدن به کلیهها کمک میکند.
انجام ورزش دائمی منجر به بهبود کیفیت خون میشود. مطالعات نشان داده است که بر اثر انجام ورزش، سطوح هموگلوبین خون بهبود پیدا میکند، قلیاییشدن نسبتا بیشتر میشود، مجموع کل پروتئینهای بدن بهبود پیدا کرده و تعداد سلولهای قرمز نیز افزایش پیدا میکند.
ورزش منظم و نظاممند باعث تقویت جسمی و روحی انسان میشود، قدرت اراده و کنترل بر خود را در انسان تقویت کرده و این امر منجر به رشد و توسعه هماهنگ کل بدن میشود.
ورزش همچنین طول عمر انسان را زیاد میکند. تحقیقات پزشکی که در دانشگاههای هاروارد و اِستنفورد روی عادتها و وضعیت سلامتی 17هزار مرد مسن و میانسال انجام شده است، نشان میدهد که حتی انجام ورزشهای سبک نیز به طولانی شدن عمر زندگی انسان کمک میکند. دکتر رالف. اس. پافنبرگر، استاد مهمان رشته بیماریهای واگیردار در دانشکده سلامت عمومی دانشگاه هاروارد نیز میگوید: «ما بر اثر مطالعات گوناگون به این نتیجه رسیدهایم که ارتباط مستقیمی بین سطح فعالیت جسمی و طول عمر زندگی انسان وجود دارد.»
او اضافه میکند: «این نخستین شاهد بر این مدعاست که افرادی که فعال هستند و از بدنی سالم برخوردارند، از دوره زندگی طولانیتری نسبت به افرادی که در چنین وضعیتی نیستند، بهره میبرند.»
این مطالعه نشان داد افرادی که دارای فعالیت جسمی کمتری هستند، در مقایسه با افرادی که از فعالیت جسمی بیشتری برخوردار ند، سه برابر بیشتر احتمال دارد که به حملات قلبی منتهی به مرگ دچار شوند. بررسی حملات قلبی منتهی به مرگ نشان داد که مردان دارای فعالیت جسمی کمتر، سه برابر بیشتر احتمال دارد به شکل غیرمنتظره و سریع، حدودا یک ساعت بعد از حمله قلبی فوت کنند.
یک گزارش تحقیقی موازی از پزشکان دولز که بر روی زندگی و عادتهای شش هزار مرد و زن انجام شده است، نشان میدهد افرادی که ورزش میکنند، احتمال کمتری دارد که به بیماری فشار بالای خون مبتلا شوند.
دکتر استیونان. بلر که ریاست این گروه تحقیقاتی را برعهده داشت، میگوید: «ما سلامتی جسمی و عادتهای این افراد را برای حدود چهار ونیم سال بررسی کردیم و به این نتیجه رسیدیم که فقدان تحرک جسمی و ورزش منجر به بروز فشار بالای خون در این افراد میشود.»
ورزش میزان کالری بدن را افزایش میدهد. چــربــی بـــدن را میتوان با انـــجــام ورزش مــنــظــم کاهش داد؛ بنابراین، برای کاهش وزن علاوه بر محدود کردن مصرف غذا،
انجام ورزش حیاتی و ضروری است. بر اساس مطالعهای که دکتر پیتر وود، نویسنده کتاب «تغذیه کالیفرنیا و برنامه ورزشی» از دانشکده پزشکی دانشگاه استنفورد انجام داده است، افراد بسیار فعال روزانه در حدود ۶۰۰ کالری بیشتر از افرادی که زندگی ساکن و کمتحرک دارند، مصرف میکنند؛ اما وزنشان حدود ۲۰ درصد کمتر است. در حدود ۱۵ ساعت بعد از انجام ورزشهای سنگین، بدن دائما با نرخی بالاتر از زمانی که فرد ورزش انجام نمیدهد، به سوختن کالری میپردازد. ثابت شده است که انجام ورزشهای جسمی سبک موجب چاقی کمتر و کاهش سطح کلسترول خون میشود.
انجام ورزش منظم نقش مهمی در مبارزه با استرس ایفا میکند. ورزش آسایش و آرامش روحی و روانی ، علاوه بر سلامتی جسمی و روحی برای انسان به همراه دارد. ورزش، سطوح هورمونها را در خون تغییر داده و میتواند بتا و اندورفین (مواد شیمیایی که بر مغز اثر میگذارند) بدن انسان را بالا ببرد. ورزش همچنین حسی از موفقیت را به فرد میدهد و در نتیجه حس ناامیدی را در او از بین میبرد.
اصول ورزش کردن
در طول سالهای متمادی، چندین شیوه ورزشکردن بهوجود آمده است که محبوبترین آنها، سیستم سوئدی و آساناهایی یوگایی هستند که این دومی از گذشتههای دور در هندوستان انجام میشده است. هر سیستمی که انتخاب میکنید، باید توجه داشته باشید که ورزش را باید به شکل نظاممند و تحت راهنماییهای صحیح انجام دهید.برای اینکه ورزش کاملا مفید و سودمند باشد، باید آن را به شیوهای انجام دهید که تمام ماهیچههای بدن را به شیوهای طبیعی درگیر خود کند. پیادهروی یکی از این ورزشهاست؛ با این حال، پیادهروی ذاتا آنقدر آرام است که شخص باید چند کیلومتر را به شیوهای سریع راهپیمایی کند تا مقدار لازم ورزش را انجام دهد. اشکال دیگر ورزشهایی که برای سلامتی انسان حیاتی هستند شامل شنا، دوچرخهسواری، اسبسواری، تنیس و غیره هستند.
هنگام ورزش باید احتیاطهایی را در نظر گرفت؛ مثل ورزشهای سنگین که از هر نوع را نباید تا یک و نیم ساعت بعد از خوردن غذا یا بلافاصله قبل از آن انجام داد. بیماران ضعیف و کسانی که از بیماریهای حادی مانند سرطان، مشکلات قلبی، سل و آسم رنج میبرند فقط باید تحت نظارت یک پزشک حاذق به ورزشهای سنگین بپردازند.
اگر انجام ورزش باعث خستگی شما شد، بلافاصله آن را متوقف کنید. هدف از انجام ورزش باید نشاط دادن و به آرامش رساندن و نه خسته کردن خود باشد.
مهمترین قانون درباره ورزش کردن، شروع با ورزشهای سبک و افزایش آن به تدریج و مرحله به مرحله است. رسیدن به آرامش و آسایش تقریبابلافاصله بعد از انجام ورزش در بدن حس میشود. فرد میتواند با یک پیادهروی تند و سریع به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه ورزش خود را شروع کند.انسان باید ورزش هایی انجام دهد که در حد توانش باشد. یک راه برای ارزیابی این میزان، شمردن تعداد ضربان نبض خود است.
شمردن تعداد ضربان نبض، کاملا آسان و راحت است. با سه انگشت میانی دست راست، مچ دست چپ را بگیرید. آنقدر با انگشتان خود آنجا را فشار دهید که ضربان نبضتان را بهراحتی حس کنید. حالا تعداد ضربان نبض خود را در عرض ۱۵ ثانیه با کمک یک ساعت مچی شمرده و آن را در عدد چهار ضرب کنید.
در زمان استراحت، ضربان قلب ۷۰ تا ۸۰ بار در دقیقه میزند. این میزان در طول انجام ورزش افزایش پیدا میکند. ورزشهای سنگین میتوانند ۲۰۰ ضربان یا بیشتر را در دقیقه ایجاد کنند.
هدف منطقی در اینجا باید انجام ورزش با حدود دوسوم حداکثر ظرفیت بدن باشد. این بدان معنی است که ضربان قلب باید حدود ۱۳۰ ضربان در هر دقیقه در طول و بعد از انجام ورزش باشد. ضمناهیچگاه اجازه ندهید که ضربان قلب شما منهای سنتان بیشتر از ۱۹۰ بار در دقیقه باشد.