الفبای شهر هوشمند

شهرهای هوشمند، تجسم رؤیایی در آینده نیستند، بلکه در حال حاضر با راهکارهای نوآورانه و فناورانه، در حال حاضر فعال یا به سرعت در حال گسترش هستند. شهر هوشمند چارچوبی است که از فناوری اطلاعات و ارتباطات برای توسعه، گسترش و ترویج شیوه‌های توسعه پایدار و با هدف رفع چالش‌های رو به رشد شهرنشینی، ایجاد شده است.
در نسل سوم شهرهای هوشمندلزوم حرکت به سمت شهرهای هوشمند شهروند محور و مشارکت شهروندان و مسئولان در راستای تحقق ایران هوشمند بیش از پیش اهمیت پیدا کرده است.
چگونگی بهبود انسجام اجتماعی و کیفیت زندگی مهم‌ترین چالش پیش روی هوشمندسازی شهرهاست. یک زندگی اجتماعی غنی، هدف نهایی است و برای رسیدن به این هدف، لازم است اقدامات لازم برای حل سطح بالای بیکاری در شهرها انجام شود. همچنین استفاده از جابه‌جایی‌های جمعیتی و ترکیبی از جمعیت به عنوان فرصتی برای نوآوری، با در نظر گرفتن همه سطوح شهروندان به طور مستقل از سن، جنسیت، فرهنگ یا وضعیت اجتماعی آنها نیز توصیه شده است. اصلی‌ترین چالش‌ها در این زمینه مربوط به تأمین مسکن، شرایط بهداشتی و وضعیت جرم است. این سه جنبه، همراه با انسجام اجتماعی جمعیت، اصلی‌ترین موضوعاتی هستند که در یک شهر می‌توانند روی داشتن کیفیت زندگی خوب تأثیر بگذارند.
در واقع تحقق شهرهای هوشمند، بدون آگاهی کامل مدیران یا تربیت نیروی انسانی متخصص امکان‌پذیر نخواهد بود. استفاده از توان نیروهای متخصص بومی در کنار دانش و فناوری روز دنیا می‌تواند چشم‌انداز روشنی برای تحقق شهرهای هوشمند در کشور ترسیم کند.
شهرهای هوشمند از فناوری و داده‌ها برای افزایش بهره‌وری، توسعه اقتصادی، پایداری و کیفیت زندگی شهروندان در مناطق شهری استفاده می‌کنند. به ناچار، فناوری‌های پاک باعث توسعه شهرهای هوشمند از جمله انرژی، حمل ونقل و بهداشت می‌شوند. مفهوم شهر هوشمند بلندپروازانه است و با استانداردها اصلاح می‌شود. از استانداردها برای کمک به تنظیم عملکرد شهرهای هوشمند و کمک به تعریف یک شهر هوشمند استفاده می‌شود. شهرهای هوشمند باید توسط مقامات و سازمان‌های ملی و بین‌المللی به رسمیت شناخته شوند تا پیشرفت جامعه را ارتقا دهند.
هوشمندسازی تأسیسات و زیرساخت‌های شهری با استفاده از فناوری‌های نوین جزو اولویت‌های شهرهای امروز است. این فناوری‌ها با توجه به شرایط سیستم مدیریتی هر شهر می‌تواند پیاده‌سازی شود و در این راستا بومی سازی روش‌ها و فناوری‌ها اهمیت زیادی دارد.
هوشمندسازی شهر باید از سه بعد فناورانه، مدیریتی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد. انجام بررسی‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت به منظور اولویت‌بندی سیستم‌های شهری برای هوشمندسازی ضرورت دارد تا ظرفیت‌های اقتصادی و مدیریتی شهر مشخص شده و فرهنگ استفاده از این فناوری‌ها در شهروندان و مدیران شهری هم نهادینه شود. از سوی دیگر، مدیریت حمل و نقل درون شهری با تأکید بر سامان‌دهی و هوشمندسازی وسایل حمل ونقل عمومی یکی از اولویت‌های اساسی شهرها و کلان‌شهرهای کشور و نیازمند توجهی ویژه است تا وابستگی ساکنان شهر به خودروهای شخصی کاهش پیدا کند.
بودجه مورد نیاز برای هوشمندسازی زیرساخت‌ها و تأسیسات زیربنایی شهر باید در ردیف بودجه‌های شهرداری تعریف شود تا علاوه بر حمل ونقل عمومی سایر مسائل ضروری شهرها از جمله دفع پسماند و بحران‌های زیست محیطی شهر نیز مورد توجه قرار گیرد.
برای هوشمندشدن یک شهر، منابع مختلفی از داده‌ها از طیف وسیعی از فعالیت‌ها و دامنه‌های شهری باید به هم متصل شوند تا فرصت‌هایی را برای ایجاد نوآوری در شهروندان نشان دهند.
 در تحقیقات برای دستیابی به این مهم شش حوزه اصلی انرژی و محیط زیست، اقتصاد، ایمنی و امنیت، سلامتی و زندگی، تحرک، تحصیل و دولت معرفی شده است.
شهر هوشمند همچنین دارای شش دامنه اقتصاد هوشمند، افراد هوشمند، حکمرانی هوشمند، تحرک هوشمند، محیط هوشمند وزندگی هوشمند است.
امکانات فرهنگی، شرایط بهداشتی، ایمنی فردی، کیفیت مسکن، امکانات آموزشی، جاذبه‌های گردشگری و انسجام اجتماعی، عوامل کلیدی در طبقه‌بندی کیفیت زندگی شهروندان هستند.
این دسته‌بندی، در برگیرنده تمامی جنبه‌های مرتبط با کیفیت زندگی است. در واقع، یکی از اهداف اصلی یک شهر هوشمند ارائه کیفیت بهتر زندگی، یک سیستم اطلاعاتی بهتر برای شهروندان و زندگی راحت‌تر است. به واسطه همبستگی موجود میان محورهایی که ارائه شده است، شهروندان روش‌های هوشمند زندگی‌کردن را از طریق فناوری توسعه می‌دهند. همه چیز به وسیله دستگاه‌هایی که به‌هم متصل هستند انجام می‌شود، بنابراین بسیاری از کارها آسان‌تر، ایمن‌تر و ارزان‌تر انجام می‌شوند.