عنبیه‌شناسی؛ میان‌بُری برای تشخیص بیماری‌ها

روزی جغدی بالش شکسته شد و در همان زمان صاحبش که پسری ۱۳ساله به نام ون پزلی بود، متوجه تغییری در چشمان او شد. جالب اینجاست وقتی بال او خوب شد، عنبیه این پرنده به حال اول برگشت و این‌گونه شد که… . شاید شما هم این ماجرا را شنیده باشید، ماجرای واقعی که باعث کشف عنبیه‌شناسی در زمان‌های بسیار دور شد.

اگر کنجکاو شدید تا بدانید این قضیه مربوط به چیست و از کجا نشئت می‌گیرد، بهتر است بنشینید پای صحبت‌های دکتر مهدی محمدی، متخصص روان‌شناسی و طب کوانتومی، محقق و درمانگر طب تلفیقی تا عنبیه‌شناسی و کاربردهای آن را بازگو کند. عنبیه‌شناسی یکی از شیوه‌های تشخیصی در دنیای طب است که براساس بافت، ساختار و رنگ عنبیه چشم می‌تواند میزان سلامتی و تندرستی افراد را مشخص کند. درمانگران با کمک تغییراتی که در عنبیه چشم نمایان می‌شود، می‌توانند تشخیص دهند کدام عضو از بدن به خوبی کار نمی‌کند یا دچار اختلال شده است.

سابقه عنبیه‌شناسی

جرقه این موضوع زمانی شعله‌ور شد که جغدی بالش شکسته شد و در همان زمان صاحب پرنده که نوجوانی ۱۳ساله مجارستانی به نام ون پزلی بود، متوجه تغییری در عنبیه او شد. وقتی بال او خوب شد، تغییراتی که در چشمان این پرنده به‌وجود آمده بود، به حال اول برگشت. این مورد باعث شد صاحب جغد بعد از آنکه پزشک شد به تحقیق و تفحص در زمینه علم ارتباط عنبیه و تغییرات آن با بدن بپردازد و بدین‌ترتیب عنبیه‌شناسی کشف شد و به اجرا درآمد. این مورد مربوط به سالیان دراز است و گفته شده که این روش ریشه‌ای تاریخی در مصر باستان، ایران و چین دارد و در سال‌های اولیه قرن نوزدهم توسط پزشکان غربی مورد استفاده قرار گرفته است. حالا هم با تحقیقات بیشتر به‌خصوص در کشورهای پیشرفته رایج شده و به تازگی در لیست دوره‌های آموزشی دانشگاه علوم‌پزشکی نیز قرار گرفته است.

 چگونگی تشخیص از طریق عنبیه‌شناسی

متخصصان عنبیه‌شناسی با مشاهده دقیق چشم‌ها، عنبیه، مردمک و صلبیه چشم را مورد بررسی و مطالعه قرار می‌دهند. آن‌ها تلاش می‌کنند تا هرگونه تغییرات در چشم‌ها را شناسایی و از آن برای تشخیص بیماری‌های احتمالی استفاده کنند. هرگونه تغییر شکل، فرم، رنگ یا بروز لک یا خال در سفیدی (صلبیه) چشم می‌تواند نشانه یک اختلال در عملکرد اندام‌های بدن باشد. مثلا لک قهوه‌ای در صلبیه چشم یا زرد شدن آن می‌تواند احتمال ابتلا به بیماری‌های کبدی را نشان دهد یا نشانه بروز یک اختلال در عملکرد این اندام مهم باشد یا تغییر در بافت و شکل‌های خاص و تیره‌شدن آن در عنبیه می‌تواند نشان‌دهنده وجود نوعی بیماری در فرد باشد. در کل، با عنبیه‌شناسی می‌توان کل بیماری‌های جسمی و روحی را تشخیص داد. حتی بیماری‌های گذشته و آینده از این طریق قابل تشخیص است و چیزی که در تشخیص طب امروزی وجود ندارد، در عنبیه‌شناسی می‌توان آن را آشکار کرد. درواقع می‌توان گفت عنبیه‌شناسی از بهترین شیوه‌های تشخیصی به شمار می‌رود که البته در کنار دیگر روش‌های تشخیصی بسیار قدرتمند خواهد بود.
بدین‌منظور می‌توان ازطریق رؤیت تغییرات در چشم به بیماری‌ها پی برد یا ازطریق عکس‌گرفتن با گوشی که البته ممکن است خطا نشان دهد یا با استفاده از دستگاه که از همه قابل اطمینان‌تر است، دستگاهی که به سیستم رایانه‌ای متصل می‌شود و پس از عکس‌برداری، کل بدن چکاپ می‌شود. در ضمن، میزان مواد معدنی و ویتامین‌ها و یا کمبود آن‌ها را نشان می‌دهد.

 مزیت

این روش نسبت به روش‌های تشخیصی دیگر، کم‌هزینه است، مدت زمان کمی برای تشخیص نیاز است؛ به‌طوری‌که زمان عکس‌برداری حدود یک دقیقه و زمان تحلیل و چکاپ بدن حدود نیم‌ساعت زمان می‌برد. جالب اینجاست که علل بیماری نیز به‌خوبی توسط عنبیه‌شناسی مشخص می‌شود. مثلا اگر فردی دچار کمردرد باشد، می‌توان علت ریشه‌ای و اصلی این کمردرد را تشخیص داد؛ چراکه به‌خوبی با این شیوه ریشه بیماری‌ها نمایان می‌شود. از سوی دیگر، مزاج فرد نیز با عنبیه‌شناسی تعیین می‌شود. به‌هرحال، باید این را بدانید که عنبیه‌شناسی برای تشخیص‌های اورژانسی می‌تواند بسیار حیاتی باشد؛ به‌طوری‌که می‌شود سریع بیماری را با آن تشخیص داد؛ مثلا فردی که تصادف می‌کند و به طور معمول برای او آزمایش‌هایی تجویز می‌شود و این کار کمی زمان‌بر است و ممکن است این زمان بیمار را با خطرات جدی روبه‌رو کند، با عنبیه‌شناسی می‌توان سریع بدن فرد را چکاپ کرد و تشخیص اولیه دقیقی داشت و بهتر اقدامات لازم مثل روش‌های تشخیصی، عمل یا تجویز دارو  را انجام داد. مزیت دیگر اینکه چون بیماری‌های آینده را نشان می‌دهد، در پیشگیری نقش مهمی ایفا می‌کند. در کل، در شرایط اورژانسی استفاده از این شیوه کارآمد است و طبیعتا در تسریع به بهبودی کمک زیادی خواهد کرد. با این اوصاف، به‌خاطر بسپارید که چشمان شما آینه بدنتان است.
به هرحال، در این زمینه صحبت و نکات جالب زیادی وجود دارد که شاید بتوان در شماره‌های آینده به آن پرداخت.