پس از تولد، املاح معدنی همچون ید، آهن، روی، کلسیم و ویتامینهای A، B و C در رشد کودک نقش اساسی دارند و باید در برنامه غذایی او به مقدار لازم گنجانده شوند. باید توجه کرد که نقش تغذیه در رشد قد به قبل از دوران بلوغ بازمیگردد و به محض آنکه نوجوان بالغ شد، با تغذیه نمیتوان به رشد قدی او کمک چندانی کرد. با استفاده از یک رژیم غذایی غنی از مواد مغذی حتی در کودکانی که والدین قد کوتاه یا متوسطی دارند، میتوانیم رشد قدی بیشتری ایجاد کنیم.
توصیه
کودک باید از مواد غنی از کلسیم مثل شیر و ماست و لبنیات به مقدار کافی مصرف کند.
مقادیر کافی از انواع گوشتها که غنی از آهن، روی و پروتئین هستند، در برنامه غذایی گنجانده شوند.
غلات سبوسدار حاوی ویتامینهای B هستند؛بنابراین نانهای سبوسدار نباید فراموش شوند؛ اما باید توجه داشت که مصرف نانهایی که به خوبی تخمیر نشده یا به کمک جوششیرین ور آمدهاند، مانع از جذب روی شده و سبب کوتاهی قد میشود. میوهجات و سبزیجات مختلف حاوی ویتامینهای A و C به میزان کافی هستند؛ بنابراین باید کودکان را به مصرف میوهجات و سبزیجات تازه عادت داد.
باید از کمخونی کودکان پیشگیری کرد. کودکانی که کمخون هستند، هم وزنگیری خوبی ندارند و هم قدشان کوتاه میماند؛ ضمنا به دلیل اهمیت نقش ید باید از نمک یددار در تهیه غذاها استفاده کرد.
غیر از بحث تغذیه، آنچه بر رشد قدی کودکان تأثیر میگذارد، یک خواب آرام شبانه است؛ زیرا هورمون رشد در دو زمان ترشح میشود؛ یکی در زمان خواب و دیگری در زمان فعالیت روزانه. بنابراین کودکان خود را تشویق کنید که زودتر به رختخواب بروند و به حد کافی بخوابند. دیگر آنکه در طول روز فعالیت بدنی کافی داشته باشند. شنا، پیادهروی و بارفیکس از ورزشهای مناسب برای رشد قد هستند.
و بالاخره آنکه حتیالامکان یک ساعت قبل از خواب، از مصرف قندهای ساده مانند شکر، شکلات، آبنبات و شیرینیجات خودداری شود؛ زیرا ترشح هورمون رشد را مختل میکنند.
استرس و اشتهای کودکان
استرس نیز میتواند در برخی کودکان مانع رشد شود.
کودکان درخصوص استرس حساس هستند. استرس ناشی از مدرسه یا امتحانات میتواند روی اشتها اثر بگذارد و سبب بیاشتهایی یا پراشتهایی کاذب کودک شود. اگر این حالت موقت باشد مشکلی ایجاد نمیشود؛ اما اگر به صورت عادت درآید، ادامه بیاشتهایی موجب سوءتغذیه و ادامه پراشتهایی سبب چاقی کودک میشود. در این صورت باید به کودک کمک کنیم. مشاوره با کودک در یک محیط صمیمانه میتواند به شناسایی علت کمک کند. سپس با آموزش مناسب میتوان مشکل او را برطرف کرد.
اصلاح رفتارهای تغذیهای نامطلوب کودکان
تشویق به خوردن گوشت: برخی از کودکان از خوردن گوشت امتناع میکنند؛ درحالیکه مصرف گوشت بهعنوان منبع پروتئین با کیفیت خوب، آهن و روی حائز اهمیت است. توصیه میشود از گوشت چرخکرده در غذاهای موردعلاقه کودک نظیر ماکارونی، کتلت، املت گوشت، همبرگر و کباب استفاده شود.
تشویق به مصرف شیر و لبنیات: مصرف شیر و لبنیات برای رشد و استحکام دندانها و استخوانها ضروری است. اگر کودک علاقهای به خوردن شیر ندارد، میتوان مقدار کمی پودر کاکائو (یک قاشق مرباخوری) را به یک لیوان شیر اضافه کرد. اضافهکردن کمی عسل نیز خوب است. میتوان شیر را به صورت غذاهایی مثل فرنی و شیربرنج به کودک داد. با گنجاندن سایر مواد غذایی این گروه مثل ماست، پنیر و کشک در کنار غذاها نیاز کودک به کلسیم تأمین میشود.
تشویق به مصرف سبزیجات: معمولا کودکان تمایل چندانی به مصرف سبزیجات ندارند. مادران باید سبزیجات خام نظیر هویج، گوجه، کاهو، گلکلم و سبزیجات پخته مانند لبو، نخودفرنگی و لوبیاسبز در کنار غذا یا در میان وعدهها به کودکان بدهند.
کــاهــــش مــــصـــرف شـــکــلات و شیرینیجات: مصرف زیاد شکلات و شیرینیجات میتواند از یک سو سبب اضافهوزن و چاقی شود و از سوی دیگر کودکان را از مصرف غذاهای اصلی باز دارد و موجب اختلال رشد آنها شود. والدین باید از نگهداری شکلات و شیرینیجات در منزل خودداری کنند. به علاوه نباید از شکلات و شیرینی بهعنوان جایزه استفاده شود. بهتر است در کنار یک برنامه غذایی منظم، میزان شکلات و شیرینی مصرفی کودکان کنترل شود.