چند تصویر از شیخ الفقهای تشیع

آیــت‌الله صــافی گــلپایگانی، مرجع تقلیدشیعیان ساعت یک‌و‌بیست دقیقه بامداد دوازدهم بهمن  در پی ایست قلبی تنفسی و موفق‌نبودن عملیات احیا به ملکوت اعلی پیوست. او متولد  ۳۰ بهمن ۱۲۹۷ در گلپایگان، فقیه، مجتهد و از مراجع تقلید شیعه بود. شیخ‌المراجع، سالیان متمادی در حوزه علمیه قم به تدریس و تحقیق و تألیف آثار گوناگون فقهی، کلامی و حدیثی پرداخت. این فقیه اهل‌بیت از شاگردان برجسته آیات عظام بروجردی، حجت، خوانساری و گلپایگانی بود و مدتی نیز در نجف اشرف از آیات عظام محمدکاظم شیرازی و محمدعلی کاظمی بهره برده بود. عضویت در مجلس خبرگان قانون اساسی و عضویت در شورای نگهبان و دبیری آن با حکم امام خمینی(ره)، از جمله فعالیت‌های سیاسی آیت‌الله صافی گلپایگانی بوده است.

از این مرجع فقید تقلید بیش از ۸۰ عنوان کتاب برجای مانده که برخی از آن‌ها جایزه کتاب سال ولایت و کتاب سال مهدویت را به دست آورده‌اند.منتخب‌الاثر، اوقــات‌الصـلوات، بیان الاصول و ثلاث رسائل فقهیه از جمله آثار مرحوم  آیت الله صافی گلپایگانی است. آنچه می خوانید چند تصویر مهم از زندگی پربرکت اوست.
1. آیت‌الله شیخ محمدجواد صافی گلپایگانی پدر آیت‌الله لطف‌الله صافی گلپایگانی، هم مباحثه شهید شیخ فضل‌الله نوری بوده است.  او از شاگردان فقهی آقانجفی اصفهانی بود و از او اجازه اجتهاد داشت. آقانجفی خبر شهادت فضل‌الله نوری را از زبان پدر آیت‌الله صافی گلپایگانی می‌شنود و به‌شدت گریه می‌کند.
2.  یکی از بهترین کتاب‌ها در خصوص دوران پهلوی کتاب پدر آیت‌الله صافی گلپایگانی است که آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب نیز دغدغه چاپ مجدد آن را داشته‌اند. همچنین مرحوم آیت‌الله علی صافی برادر بزرگ آیت‌الله لطف‌الله صافی گلپایگانی با امام خمینی(ره) در نوفل‌لوشاتو دیدار می‌کنند و بعد از این دیدار آیت‌الله علی صافی گلپایگانی به دستور امام خمینی(ره) کتاب «کلمه الحق» پدر را چاپ می‌کنند. برای آشنایی نسل جوان با تاریخ منظوم پهلوی کتاب «کلمه الحق» از بهترین آثار است.
3.  کتاب اشعار شیوا در رد باب و بها به قلم پدر آیت‌الله صافی گلپایگانی، اولین کتاب آیت‌الله صافی گلپایگانی شرح بر این کتاب پدر بوده است که موردتمجید علمای آن زمان قرار گرفته است.
4.  آیت‌الله صافی گلپایگانی پس از ورود به قم در حدود ۳۳ سالگی به‌عنوان مشاور سیاسی و علمی آیت‌الله بروجردی انتخاب می‌شوند.
وقتی کتاب «امام علی صوت العداله الانسانیه» توسط جرج جرداق به آیت‌الله بروجردی هدیه می‌شود، این مرجع عظیم‌الشأن از آیت‌الله صافی گلپایگانی می‌خواهد تا این کتاب را مطالعه کنند که ایشان پس از مطالعه، ۱۹ اشکال از این کتاب می‌گیرند؛ اما درعین‌حال آن را از بهترین کتاب‌ها در میان آثار مستشرقین در معرفی حضرت علی (ع) می‌دانند.
5.  دکتر عبدالحسین زرین‌کوب در مجله «روابط ایران و هند»، مقاله نوشته بود و اسلام را برگرفته از بودا عنوان کرده بود. آیت‌الله بروجردی از آقای صافی گلپایگانی می‌خواهند که جوابیه‌ای برای این مقاله بنویسند که ایشان نیز جوابیه اثرگذاری را آماده می‌کنند و در آن مجله به طبع می‌رسد.
6.  آیت‌الله صافی گلپایگانی به دستور آیت‌الله بروجردی به مقاله‌هایی که در الازهر مصر چاپ می‌شد، جواب می‌دادند و برای آن‌ها ارسال می‌کردند. در سال‌های بعد آیت‌الله صافی گلپایگانی داماد و مشاور اصلی سیاسی و علمی آیت‌الله سید محمدرضا گلپایگانی شدند.
7. آیت‌الله‌العظمی صافی گلپایگانی پیش‌نویسی را برای قانون اساسی نوشته بودند. در این پیش‌نویس پنج قوه برای اداره حکومت پیش‌بینی‌شده بود که مواد این پیش‌نویس بسیار خواندنی و موردتوجه است. آیت‌الله صافی گلپایگانی به همراه آیت‌الله مرتضی حائری به‌عنوان نمایندگان قم و اراک به مجلس خبرگان رهبری راه یافتند.
8. مجلس خبرگان در زمان ورود آیت‌الله صافی گلپایگانی در هجمه توده‌ای‌ها و لیبرال‌ها بود. آیت‌الله صافی گلپایگانی پایبندی فراوانی به سنت‌های علمای سلف حوزه علمیه دارند و از همین جهت بعد از ورود به مجلس خبرگان در مواجهه با توده‌ای‌ها و لیبرال‌ها در تضاد کامل بود. به‌گونه‌ای که مورد فشار و تهدید این تفکرات واقع می‌شدند؛ ولی با اهتمام و جدیت، در مقابل حرف‌های باطل آنان می‌ایستادند.
9. او و چند نفر دیگر از فقها باوجود فشارهای روشن‌فکرنماها، اهتمام کردند و جلوی بسیاری از مطالب باطل مخالفان را گرفتند و نیز توانستند با همراهی جمعی اصل ولایت‌فقیه و حکومت شرعی فقیه را در قانون اساسی بگنجانند.
10. همچنین لفظ جلاله‌ «الله» به پیشنهاد آیت‌الله صافی و میرزا جواد آقای تهرانی در پرچم جمهوری اسلامی قرار داده شد. البته اگر کسی به مشروح مذاکرات مجلس خبرگان اول مراجعه کند، به میزان تأثیرگذاری ایشان در دفاع از حدود الهی در تدوین قانون اساسی بیشتر پی خواهد برد.
11.  آیت‌الله‌العظمی صافی گلپایگانی برای روشن ساختن معنای رجل سیاسی در قانون اساسی تلاش فراوانی کرد. طبق نقل ایشان، نظر امام خمینی‌(ره) تصریح بر کلمه مرد در معنای رجل سیاسی بوده؛ اما به دلیل فشارهای وارده همان لفظ رجل سیاسی در قانون اساسی نوشته شد.
12.  با توجه به تسلط فقهی، آیت‌الله صافی گلپایگانی از سوی امام خمینی‌(ره) در شورای نگهبان منصوب و دو دوره اول دبیر این شورا شدند.
مرحوم آیت‌الله مؤمن می‌گفت: تا زمانی آیت‌الله صافی گلپایگانی در شورای نگهبان بودند، خیال ما از عدم تصویب قوانین مغایر با اسلام راحت بود.
13.  دیدارهای مکرر بین مقام معظم رهبری و آیت‌الله صافی گلپایگانی در سال‌های مختلف برقرار بود و در آن مسائل حوزه و جهان اسلام مطرح می‌شد. آیت‌الله اعرافی نقل می‌کند: زمانی که مقام معظم رهبری مسئولیت مدیریت حوزه را به من سپردند، بنده و حوزه‌های علمیه را به حفظ احترام مراجع تقلید به‌خصوص آیت‌الله‌العظمی صافی گلپایگانی توصیه کردند.
14. در کنگره فقیه آگاه که برای تجلیل از شخصیت آیت‌الله گلپایگانی برگزار شد، هنگامی‌که آیت‌الله صافی گلپایگانی از حضور حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدی گلپایگانی برای خواندن پیام رهبری آگاه شدند، سخنرانی خود را پس از خواندن پیام رهبری انجام دادند.
15. خانم هاجر مهرعلیان در یکی از مسابقات قرآنی در کشور قرآن، شرط قرائت را خالی‌شدن سال از حضار مرد بیان می‌کند. این اقدام او مورد تحسین آیت‌الله صافی گلپایگانی قرار گرفت.
16. آن مرجع وارسته در بین مراجع تقلید از مطلع‌ترین مراجع در مسائل سیاسی بودند. او روزانه روزنامه‌های کشور را تورق و بولتن‌های محرمانه و غیرمحرمانه را مطالعه می‌کردند. همچنین گزارش‌های خبرگزاری‌ها و شفاهی را با دقت کامل پیگیری می‌کردند.
17. برخی مهمانان خارجی و سفرای کشورهای مختلف از میزان اطلاع آیت‌الله صافی گلپایگانی تعجب می‌کردند. ایشان در خصوص ماجرای قسم‌خوردن خانم ایلهان عمر به قرآن کریم در پارلمان آمریکا پیامی را صادر کردند یا در قضیه‌ای به تاجر فرانسوی آقای رشید نقار پیامی دادند که خیلی موردتوجه قرار گرفت و البته از این موارد از ایشان بسیار مشاهده‌شده است که نشانگر تسلط ایشان بر اوضاع جهان است.
18. آیت‌الله صافی گلپایگانی نقدهای جدی خود را به کتاب «شهید جاوید» با صراحت بیان می‌کردند و حتی در اوایل، صالحی نجف‌آبادی نویسنده کتاب را از چاپ آن منصرف می‌کنند؛ اما چند روز بعد با فشارهایی که روی صالحی نجف‌آبادی بوده است، این کتاب چاپ می‌شود.
19. یکی از آثار آیت‌الله صافی گلپایگانی کتاب «منتخب الاثر» در مقابله با بهاییت است که برخلاف برداشت عمومی صرفا جمع‌آوری روایات نیست؛ بلکه بیش از نیمی از کتاب شرح و تفسیر روایات است که مورداستفاده همه پژوهشگران عرصه مهدویت است. کتاب «مع الخطیب فی خطوطه العریضة» و نیز «ایران تسمع فتجیب» از بهترین کتاب‌ها در پاسخ به شبهات علیه شیعه است.
20. آیت‌الله صافی گلپایگانی بر مباحث فلسفی تسلط کامل دارند. آیت‌الله صافی گلپایگانی با عمومی‌شدن فلسفه مخالف بودند و می‌گفتند «قبل از به دست آوردن مبانی دین و تسلط بر معارف قرآن و اهل‌بیت علیهم‌السلام هر کس وارد این وادی شود، در معرض گمراهی قرار می‌گیرد و اگر عده‌ای بخواهند این را از باب آگاهی از شبهات و پاسخ به آن‌ها فرابگیرند، باید بر مبانی قرآن و روایات مسلط شوند و سپس وارد این وادی گردند.» این مرجع دینی، قرآن کریم و روایات را برای شناخت دین کافی می‌دانند و فلسفه را به‌عنوان یکی از ابزار شناخت اسلام قبول ندارند. کتاب «نگرشی بر فلسفه و عرفان» ایشان دارای مطالب بسیار عمیق و محکمی در این رابطه است.
21. آیت‌الله صافی اهل شعر بودند و قریحه و ذوق شعری والایی داشتند. ایشان بسیاری از اشعار فردوسی، سعدی، سنایی و شاعران دیگر را حفظ بودند.
22. آیت‌الله صافی گلپایگانی دیدگاه وسیعی در ارتباط با جهان داشتند. ازنظر  ایشان ارتباط با کشورهای غیراسلامی با ملاک حفظ عزت و هویت اسلامی اشکالی ندارد.
23. ایشان به بعد بین‌المللی اسلام بسیار اهمیت می‌دادند و ابراز محبت خاصی به طلبه‌های خارجی دارشتند و یک‌بار دست یک طلبه خارجی را بوسیدند که بازتاب زیادی در رسانه‌های جهان داشت.
24. آیت‌الله صافی گلپایگانی در بحث کنترل جمعیت سیاست تشویق خانواده‌ها برای داشتن فرزند کمتر از اساس اشتباه و مخالف مبانی اسلامی می‌دانستند و از همان ابتدا این مطلب را بیان می‌فرمودند.
25. در قضیه افزایش قیمت بنزین، اولین مرجع تقلیدی که بیانیه دادند، آیت‌الله صافی گلپایگانی بودند. ایشان همیشه به فکر ضعفا و اقشار کم‌درآمد بودند و در دیدار با مسئولان و مدیران کشوری همیشه حرف اولشان این بود که در برنامه‌ها طوری رفتار کنید که ضعفا و محرومان در رفاه باشند و مشکلاتشان حل شود. بسیاری از انتقادات آیت‌الله صافی غیرعلنی و در قالب نامه یا تلفن به مسئولان انتقال می‌یافت.