طبیب باید در سه بخش مهارت داشته باشد؛ یکی قدرت مشاور طبی با حاکمیت، دیگری فن موازنه با وضع موجود و سومی درمان و تبحر در نسخه درمان.
نسخه و نونسخهنویسی
نسخه، مجموعهای از مشاورههایی است که بر ضدسلامت عمل نکند. در نسخهنویسی باید به زیرساختها توجه شود اگر تدابیر و زیرساختها اصلاح نشود، در طبابت موفق نخواهیم بود. مثلا آنتی هیستامین که در جامعه ما بسیار رواج دارد و بسیاری از بیماران از آن مصرف میکنند، باعث ماندگاری بیماری در بدن خواهد شد و تنها نقش کنترلکننده را دارد!
اکنون بیماریها گسترش یافته است؛ بر این مبنا مرتب بیمارستانها و تخت بیمارستانی در کشورمان افزایش پیدا میکند که این نشان از موفق نبودن ما است.
اما، در زمینه نسخهنویسی پرسشهایی مطرح میشود از جمله اینکه؛ نسخه مشاوره بر اساس چه روشی تدوین میشود، آیا بر مبنای علوم پزشکی است یا شیوه دیگر، آیا طبق تحقیق است یا بر مبنای حدس و فرضیه؟ اگر نسخهنویسی بر اساس فرضیه باشد، علمی نیست؛ نسخهای ارزش دارد که طبق تحقیقات و همهجانبه باشد. دیگر اینکه ساختار حوزه سلامت کدام است، آیا برای نسخهنویسی تنها یک بعد در نظر گرفته میشود؟ مثلا طبیبی برای درمان بیمار، تنها به غذا کفایت میکند که این اشتباه است. چراکه سلامت تک بعدی نیست. خود ما هم از دید طب اسلامی، برای درمان تمام ابعاد را مدنظر قرار میدهیم، بهطوریکه مشاوره امروز که قرار است ارائه دهیم، شامل پنج بخش است یعنی تمام ابعاد را در نظر گرفتیم، البته بخشهای تکمیلی هم داریم که جمعا 9 بخش میشود اما فعلا به همین پنج بخش بسنده میکنیم و آنها را تشریح میکنیم.
پنج نسخه برای پنج حوزه
از پنج بخش تدوین شده، ما چهار بخش را بیشتر در اولویت میدانیم، اول نوشتن نسخه برای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی. چون اینها سد دفاعی ملت ایران در برابر هجومهای دشمنان هستند.
اولویت دوم که نیاز به پیوست سلامت یا همان نسخهنویسی دارد، وزارت آموزش و پرورش است و سومین حوزه مربوط به ورزشکاران است که باید برای آنها پیوست سلامت ارائه شود، مثلاً برای آنها باید تدابیری شود که هنگام ورزش دچار آسیب نشوند.
چهارمین اولویت هم برای حوزههای علمیه و دانشگاهی کشور است بخصوص که حالا میزان بالای بیماری در بین اساتید و دانشجویان نشان از این است که به پیوست سلامت توجه نشده است و انشاله من در آینده این نسخه مشاوره را تقدیم خواهم کرد.
ایمنی پادگانها با پنج نسخه
اولین نسخه نوشته شده که مربوط به پادگانهاست، این است که بدانیم چگونه ایمنی نیروهای مسلح را افزایش دهیم؛ ما بدین منظور نسخه پنجبخشی در نظر گرفتیم.
اگر نیروهای مسلح، این پنج توصیه را عمل کنند، نسبت به وضعیت فعلی ایمنی بهتری پیدا میکنند.
میدانید که تهدیدهای غذایی برای این قشر زیاد است، بنابراین باید این موضوع مدنظر باشد، تقویت اعضای بدن آنها نیز مهم است. مثلاً در نیروهای نظامی بینایی بسیار مهم است یا اینکه باید دید بیماریهای شایع سربازان چیست و بر این اساس به ایمنی آنها پرداخت.
اول از همه توصیه میشود در سبد نیروهای مسلح میوه سیب، گوشت شتر، خرما، نمک و حجامت برجسته شود. این پنج توصیه حائز اهمیت است که من طبق روایات دلیل آن را بازگو میکنم.
از محمدبن موسی نقل شده است که حضرت صادق (ع) فرمودهاند: پادزهری نافعتر از سویق سیب برای بدن، من نمیشناسم. سویق سیب پادزهر جامعی است مثلاً ممکن است در شرایط جنگی غذاهای نیروهای مسلح آلوده شود که در این صورت مصرف سویق سیب، سم و آلودگی بدن را به شدت کاهش میدهد.
در خصوص توصیه بر گوشت شتر باید گفت؛ در مکارمالاخلاق نوشته حسنبن طبرسی از امام صادق رویت است که: اگر مؤمنی هستید که درگیری با یهود دارید، در چنین شرایطی گوشت شتر مصرف کنید چون یهود از سحر و طلسم در جنگها استفاده میکند که فواید گوشت شتر در برابر آن ایمنی ایجاد میکند، سیب هم چنین خصیصهای دارد.
سومین مورد، خرمای عجوه است که دلیل بر توصیه آن این است که امام صادق فرمودهاند: اگر شما خرمای عجوه مصرف کردید، در این خرما خاصیت ضد سم وجود دارد یعنی اگر مسموم شدید هفت عدد خرما بخورید.
نمک هم به این دلیل توصیه میشود که امام صادق(ع) فرمودهاند: اگر مردم خواص نمک را میدانستند سراغ پادزهرهای دیگر نمیرفتند و توضیح هم درروایات آمده است که نمک جلوی فساد را میگیرد یعنی اگر کبد، کلیه، معده و یا خون شما در حال فساد است از نمک استفاده کنید، البته توجه داشته باشید که منظور از نمک توصیه شده، نمک تصفیه شده نیست بلکه نمک طبیعی مورد نظر است.
نمک طبیعی حتی از فشارخون بالا پیشگیری میکند و در روایت است که 72 نوع بیماری را درمان میکند. بنابراین نمک باید در اقلام همراه سرباز، بخصوص در زمان جنگ قرار گیرد.
آخرین موردی که ایمنی را افزایش میدهد، حجامت است. از امام صادق نقل شده است که حجامت از فساد بدن جلوگیری میکند و بدن را به حالت صحت برمیگرداند.
سایر توصیهها
در حوزه تغذیه نیز پنج توصیه داریم؛ مصرف خرما، سویق، روغن زیتون، سرکه طبیعی و نان سبوسدار (با طبخ صحیح) حتماً در سبد غذایی نیروهای مسلح باشد، اینها غذای کاملی محسوب میشود. اما مهمترین آنها اصلاح روش طبخ نان است.
حضرت صادق فرمودهاند: استواری و مقاومت بدن بر نان است و بدن را قوی میکند. البته نانی که سبوسدار و با طبخ صحیح باشد.
در حال حاضر نان ما سالم نیست و اشکال دارد. چون سبوس از آرد جدا شده و حاوی افزودنیهایی است حتی گزارش شده است که برخی ۱۴ نوع افزودنی به نان میزنند. نانهای حالا یبوست و زخم معده ایجاد میکند.
وقتی علم ناقص است یعنی همین که مثلاً نمیدانند نان مایه قوت است و نباید به آن افزودنی زد.
نان باید سبوس داشته باشد. همچنین روی آهن پخته نشود، نان باید بر روی سنگ یا گِل پخته شود چرا که حرارتِ بلندشده بر روی سنگ و گِل مفید است اما حرارت ناشی از آهن مضر است و خواص نان را از بین میبرد، این موضوع را بررسیها نشان داده است.
فرآیند تخمیر نان هم مهم است، فرایند یا عمل آمدن خمیر نان باید به صورت طبیعی باشد نه به کمک مواد دیگر، اگر زمان کافی برای ورآمدن خمیر اختصاص داده شود، در طبخ آن موفق خواهیم بود.
دومین جیره غذایی برای سربازان، سویق است.
از امام صادق (ع) نقل است: اگر استخوانبندی محکم میخواهید سویق مصرف کنید. همچنین با خوردن سویق ماهیچههای بدن رشد میکند. البته این ماده غذایی برای عموم مردم هم مفید است.
روغن زیتون نیز فواید زیادی برای بدن دارد تا حدی که امام صادق در کتاب الکافی فرمودهاند: هم روغن زیتون را بخورید هم با آن روغنمالی کنید که بسیار بابرکت است، منظور اینکه خاصیتش چنان زیاد است که نام برکت را برای آن آوردهاند. سرکه طبیعی ماده غذایی بعدی است که مصرف آن برای سربازان لازم است، سرکه باید بر سر سفره پادگان قرار گیرد.
حتی روایت است که اگر هر روز سرکه طبیعی مصرف شود، محاسبه شما دقیق میشود. موردی که برای فرمانداران نظامی لازم است که مثلاً در جنگ بهتر تحلیل کنند.
تقویت اعضای بدن نیز مهم است و این مربوط به تمام اعضا است، قطعاً نیروی انتظامی باید قوی باشد. روایت است که سویق بخورید تا استقامت بدنتان بالا رود بخصوص کتف قوی میشود.
برای استقامت بدن، محدودیت آب ضروری است. در کتاب محاسن آمده است که مردم کم آب مصرف کنند. توجه داشته باشید که نوشیدن آب زیاد تحلیلکننده است مثل آب که اگر به خاک زیاد داده شود، گل میشود!
در واقع، مصرف کم آب، بدن را خشک و زیاد آن بدن را شل و وارفته میکند. بنابراین تاکید امام صادق هم بر آب اندک است. علاوه بر این، نوشیدن آبِ زیاد سیستم عصبی را تضعیف میکند و باعث افزایش خلط بلغم هم میشود که برای سربازان خطرناک است.
چشم سربازان نیز نیاز به تقویت دارد بدین منظور مصرف میوه به مفید است. اگر به سبد میوهای سربازان به قرار دهید، تاری دیدشان برطرف و بیناییشان بهتر میشود.
روایت زیادی در این باره داریم حتی حضرت صادق (ع) فرمودهاند: اگر به بخورید، همدیگر را بیشتر دوست دارید و قلب آرام میگیرد.
قلب نیز مهم است چون سربازان معمولاً در شرایط جنگی هستند و ممکن است ترس بر آنها غلبه کند، پس باید میوه به را برای آنها حتماً در نظر گرفت. احادیثی هم وجود دارد که نشان از غلبه ترس با خوردن به است.
از اقدامات دیگر برای تقویت بدن سربازان، اصلاح ساختمانسازی و گرمایشی و سرمایشی است. تنفس برای سربازان خیلی مهم است، البته برای همه مهم است اما لزوم آن برای سربازان بیشتر است که گاه مثلاً مجبورند در شرایطی بدوند. بدین منظور باید برای آنها تهویه طبیعی ایجاد کرد. از جمله اینکه ساختمانهای پادگانها شمالی جنوبی باشد و در قسمت شمالی جنوبی، درختان زیادی کاشته شود تا اکسیژن بهتر داشته باشند و دما کاهش پیدا کند.
در این صورت حتی نیاز به کولر ندارند مثل حوزه علمیههای قدیمی یا همینجا که در مدرسه حاجی کلباسی هستیم، درختان زیادی کاشته شده است. ضمناً اگر درخت معطر باشد که چه بهتر.
آخرین تدبیر برای تقویت اعضای بدن نیروهای مسلح که پیشنهاد میکنیم، راهاندازی مسابقات اسبدوانی است.
اسبدوانی، بدنسازی طبیعی محسوب میشود. حتی بعید میدانم که شنا تاثیری مثل این ورزش برای بدن داشته باشد. ضمناً جالب است بدانید که با اسبدوانی اخلاط بدن به صورت طبیعی خارج میشود.
اما حال بد نیست اشارهای به یکی دو مورد از بیماریهای شایع نیروهای مسلح کنم. یکی چاقی است که باید مراقب بود و مثلاً آب کم مصرف کنند چون نوشیدن آب زیاد چاقکننده است. بیماریهای چشمی هم که همان تقویتکنندههایی مثل میوه به است که مانع از اختلالات دیدگان میشود.
برای درمان زخمها عسل نافع است و داروهای التیامدهنده و انعقاد خون که تهیه آن نیاز به آموزش و بسط جداگانه دارد. مثلاً سویق سیب برای خوندماغ مفید است یا خاکستر تهیه شده از پوست کدو که در انعقاددهندگی خون بسیار مؤثر است یا اینکه خاکستر تهیه شده از چوب نی و نیز سویق عدس که تأثیر خوبی در انعقاد خون دارند. بیماری ضعف قلب هم که ذکر شد.
محور مهم دیگر که برای این ارگان لازم است ذکر شود، بحث دوا و دارو است. اول اینکه باید دید منظور از دوا چیست و درک از دارو داشت. باید دانست که هر چیزی دارو محسوب نمیشود مثل آنتیهیستامینها که جنبه درمانی ندارد و مضر است اما مثلاً آویشن یا نمک میتواند دوا محسوب شود حتی روایت است که گرسنگی میتواند به نوعی دارو محسوب شود. حضرت صادق فرمودهاند: گرسنگی و بیماری یک جا جمع نمیشوند یعنی اگر دیدید گرسنهاید، بدانید که بیماری در حال خارج شدن از بدن شما است. در رأس دواها، هم عسل است. امام صادق فرمود: هیچکس شفا پیدا نکرد مگر با عسل. مثلاً اگر عسل و سیاهدانه بخورید آپاندیس شما دچار اختلال نخواهد شد. جالب است بدانید عسل اگر هزار سال بماند، فاسد نمیشود و وقتی وارد بدن شود، شفای کامل است.
توصیه دیگر اینکه بهتر است غذا یک وعده و در صورتی که میخواهید دو وعده بخورید، صبح و شام باشد که صبح مختصر و شب مفصلتر باشد. خوردن شام بسیار اهمیت دارد البته باید زود صرف شود.