چند سالی است که در آستانه عید نوروز برخی از فعالان محیطزیست کمپینهایی برای تحریم خرید ماهی قرمز راه میاندازند؛ درحالیکه برخی دیگر با این مسئله مخالف هستند و آن را اقدامی محیط زیستی نمیدانند. بالاخره تکلیف چیست؟ ماهی قرمز بخریم یا نه؟
سالانه چندین میلیون ماهی قرمز میمیرند. تصور کنید اگر حدود 13میلیون خانواده ایرانی داشته باشیم که هرکدام دو ماهی بخرند، حدود 26میلیون ماهی قرمز در آستانه عید نوروز در خانهها و در شرایط غیراستاندارد نگهداری میشوند. از سوی دیگر، بسیاری از ماهیها نیز در حین جابهجایی یا نگهداری در مراکز خریدوفروش جان خود را از دست میدهند یا آسیب میبینند که آنهم رقم بسیار زیادی است. تجربهای که در سالهای مختلف بهدستآمده این است که امکان نگهداری از این ماهیها در خانهها وجود ندارد و نگاه مردم به آنها صرفا، ابزاری است و مردم فقط آن را میخرند که بر سر سفره هفتسین بگذارند. به همین خاطر نیز پس از نوروز دیگر نه علاقهای به نگهداری آن دارند و نه شرایط آن را. از سوی دیگر شیوه نگهداری و جابهجایی ماهیهای قرمز معمولا غیراصولی و غیراستاندارد است و همین موضوع نیز باعث مرگومیر و آسیبپذیری آنها میشود؛ ضمن اینکه این ماهیها بومی ایران نیستند و رهاسازی آنها در رودخانهها میتواند برای سایر ماهیان و آبزیان خطرناک باشد. بهطورکلی تجربه سالیان سال نشان میدهد که ما سرپرستان خوبی برای ماهیهای قرمز نیستیم.
باوجوداین چرا برخی از فعالان محیط زیستی معتقدند نخریدن ماهی قرمز اقدامی محیط زیستی نیست؟
این مسئله جای تعجب دارد. مگر میشود از مرگومیر گسترده این ماهیها حمایت کرد؟ بسیاری از فعالان حقوق حیوانات نهتنها با خریدن ماهی قرمز مخالف هستند که حتی خریداری و نگهداری از حیوانات خانگی را نیز نفی میکنند و معتقدند اصلا نباید حیوان خانگی خرید. اگر هم افرادی نیازمند نگهداری سگ یا گربه هستند، بهتر است آنها را از پناهگاهها تحویل بگیرند؛ چراکه اصلا خریدوفروش و تجارت این حیوانات ازنظر اخلاقی بههیچوجه درست نیست و منجر به سود کلان برخی از افراد میشود. شاید تنها 5درصد از افرادی که ماهی قرمز میخرند، امکان نگهداری آن (در حوضهای بزرگ و…) را داشته باشند و عجیب است که برخی در برابر مرگومیر این ماهیها سکوت میکنند. البته از سود کلانی که بهواسطه خریدوفروش این گونهها به دست میآید نیز نباید غافل شد؛ ضمن اینکه شرایط نگهداری این ماهیها و همچنین جابهجایی آنها بسیار فجیع است و معمولا منجر به آسیبهایی مثل زخمی شدن یا ایجاد بیماریهای قارچی میشود؛ بنابراین متولیان امر باید به این موضوع رسیدگی کنند و حداقل اجازه خریدوفروش این ماهیها را در مراکز خاص بدهند.
این ماهیها بهطورکلی چند سال عمر میکنند؟
ماهیهای قرمز حدود 25 سال عمر میکنند. نگهداری این ماهیها در تنگ بلور به دلیل محدببودن باعث ترس آنها میشود و از عمرشان میکاهد. نگهداری این ماهیها باید در شرایط خاص به صورتی که فضای مناسب برای حرکت و اکسیژن کافی وجود داشته باشد، اتفاق بیفتد. غذاهای ماهی که در بازار به فروش میرسد (معمولا فاسد و کپکزده هستند) و همچنین خردکردن نان در تنگ ماهیهای قرمز باعث مرگومیر آنها میشود.