آیا به خرید اینترنتی معتاد شده‌‌اید؟!

به‌‌وضوح مشخص باشد که از دایره تعادل خارج شده و به‌افراط رفته است، البته با در نظر داشتن چارچوب‌‌ها و معیارهای خاص آن رفتار.

به خود شخص یا نزدیکان او فشار روانی شدیدی وارد کند یا اختلالاتی را در زندگی آن‌‌ها به وجود بیاورد.

انجام دادنش نتیجه مثبتی نداشته باشد اما فرد همچنان آن را ادامه بدهد.

البته اینکه هر هفته خواروبار موردنیاز منزلتان را به‌‌طور اینترنتی بخرید، اعتیاد رفتاری محسوب نمی‌‌شود؛ خرید اینترنتی کالاهای مربوط به کرونا مثل ماسک و مواد ضدعفونی‌‌کننده، لوازم‌تحریر یا تدارکات دیگری که برای دورکاری لازم‌‌اند و یا تجهیزاتی که برای ورزش کردن در خانه به آن‌‌ها نیاز داریم هم همین‌‌طور.

بااین‌‌حال، اگر می‌‌بینید که موارد زیر در مورد شما صدق می‌‌کند، باید بدانید که احتمالاً به خرید اینترنتی معتاد شده‌‌اید:

زمان بسیار زیادی را صرف خرید کردن می‌‌کنید.

خیلی بیشتر از مقداری که لازم دارید، می‌‌خرید.

اگرچه چیزهایی که خریده‌‌اید به‌‌ندرت به کارتان می‌‌آید، اما بازهم نمی‌‌توانید از خرید کردن دست بردارید.

علائم کلیدی دیگری که نشان می‌‌دهد خرید اینترنتی برای فرد مشکل‌‌ساز شده است، بروز تنش در زندگی زناشویی و قرار گرفتن در تنگناهای اقتصادی است.

علاوه بر این، ممکن است خرید اینترنتی برای شما دردسرساز شود حتی بدون اینکه الزاماً پول زیادی را صرف آن کنید: همین‌که مدت‌زمان بسیار زیادی را به گشت‌‌وگذار در فروشگاه‌‌های اینترنتی و مشاهده محصولات آن‌‌ها بگذرانید، کافی است تا لازم شود کمی بیشتر روی این رفتارتان دقیق شوید و احتمالاً فکری به حال آن بکنید.

در حقیقت، پژوهش‌‌ها نشان می‌‌دهد که خرید غیرقابل‌‌کنترل و غیرارادی می‌‌تواند با نوعی حس ناتوانی در مدیریت فشار روانی و فائق آمدن بر آن مرتبط باشد.

علاوه بر این، ممکن است برخی افراد در تلاش برای جبران یک نیاز روانی برآورده‌‌نشده به خرید افراطی روی بیاورند، مثلاً نیاز به داشتن حس شایستگی و کارآمدی، مسلط بودن بر شرایط زندگی یا همبستگی و نزدیکی با دیگران. گاهی اوقات وقتی افراد احساس می‌‌کنند که شریک زندگی‌‌شان به‌اندازه کافی به آن‌‌ها اهمیت نمی‌‌دهد یا حمایتشان نمی‌‌کند هم ممکن است برای تسلی دادن به خود به خرید کردن روی بیاورند. برخی افراد هم وقتی نسبت به هویتشان مردد یا گیج می‌‌شوند، خود را مشغول خرید کردن می‌‌کنند بی‌‌آنکه کنترلی بر کنش‌‌هایشان داشته باشند.

پس جای تعجبی ندارد که در طول همه‌‌گیری کرونا بسیاری از آدم‌‌ها به خرید آنلاین روی آورده‌‌اند تا بتوانند به این وسیله با تغییرات چشمگیری که در زندگی اجتماعی، کاری یا خانوادگی آن‌‌ها به وجود آمده است، کنار بیایند. آمارها نشان می‌‌دهد که همه‌‌گیری کرونا باعث افزایش ناگهانی و شدید حجم خرید آنلاین در بسیاری از کشورهای جهان شده است.

اولین قدم این است که بفهمید چه چیزی شما را به خرید آنلاین تحریک می‌‌کند. آیا وقتی تلاش می‌‌کنید حس بهتری نسبت به خودتان داشته باشید یا احساسات منفی مثل خستگی، نگرانی و اضطراب را تسکین دهید، به خرید اینترنتی روی می‌‌آورید؟ آیا به‌اندازه کافی نمی‌‌خوابید و خوابتان کیفیت مطلوبی ندارد یا اینکه عادت‌‌های غذایی ناسالمی دارید؟ (چون اگر این‌‌طور باشد، مدیریت رویدادهای ناخوشایند و آزاردهنده می‌‌تواند برایتان سخت‌‌تر شود.) آیا اغلب در زمان مشخصی از روز یا در موقعیت و شرایط خاصی مشغول خرید اینترنتی می‌‌شوید؟ (مثلاً بعدازاینکه مدتی در شبکه‌‌های اجتماعی چرخ می‌‌زنید یا وقتی در پایان یک روز سخت و طولانی روی تختتان دراز می‌‌کشید؟)

بعدازاینکه مشخص کردید چه چیزهایی شما را به خرید افراطی تحریک می‌‌کند، تلاش کنید برای پاسخ دادن به آن‌‌ها روش‌‌های دیگری بیابید که مفیدتر و کارآمدتر باشند.

اگر عادت دارید به‌‌طور ناگهانی و بدون فکر به موقعیت‌‌های مختلف واکنش نشان دهید، با تمرین مداوم این میل را در خود تشخیص دهید و حتی اگر برایتان سخت و ناخوشایند است هم کمی تحمل و کنترلش کنید تا بتوانید به‌‌جای آن، پاسخ یا واکنشی را برگزینید که سنجیده‌‌تر، سودمندتر و رضایت‌‌بخش‌‌تر باشد. پژوهش‌‌ها نشان می‌‌دهد که توانایی تحمل احساسات منفی و پاسخ‌‌دهی منعطفانه به موقعیت‌‌های تنش‌‌زا می‌‌تواند تأثیرات مثبتی بر سلامت روان و بهزیستی افراد داشته باشد.

می‌‌توانید با یکی از دوستانتان تلفنی (یا از طریق پیامک) صحبت کنید، فعالیت آرامش‌‌بخشی انجام دهید (مثلاً حمام کردن یا کتاب خواندن)، ورزش کنید یا یکی از سرگرمی‌‌های موردعلاقه‌تان را انجام دهید. این فعالیت‌‌ها به شما کمک می‌‌کنند تا آرام شوید و احساس کنید که آدم توانمندی هستید و دوستانی دارید که از شما حمایت می‌‌کنند. به‌‌علاوه، این کارها می‌‌توانند افسردگی و اضطراب شما را کمتر کنند.

وقتی مشخص شد که به‌‌جای خرید کردن چه‌کارهای دیگری می‌‌توانید انجام دهید، برای خودتان برنامه روزانه‌‌ای بنویسید. برنامه داشتن به شما کمک می‌‌کند تا احساس کنید که روی زندگی‌‌تان تسلط بیشتری دارید و مدت‌‌زمان آزادی را که ممکن است صرف خرید کردن کنید، کاهش دهید.

برای خودتان هدف‌‌گذاری کنید و روند خرید کردنتان را به‌‌دقت زیر نظر داشته باشید. علاوه بر آنچه گفته شد، می‌‌توانید روش‌‌های زیر را هم امتحان کنید:

موقع خرید مواد غذایی و اقلام ضروری دیگر، از مایحتاج خود فهرستی تهیه کنید و کاملاً به آن پایبند باشید.

برای خودتان زمان‌‌بندی مشخصی داشته باشید تا وقتی را که به پرسه زدن در فروشگاه‌‌های اینترنتی می‌‌گذرانید، محدود کنید.

برای مقدار پولی که خرج می‌‌کنید، سقفی در نظر بگیرید و آن را به‌‌دقت رعایت کنید.

اگر برایتان مقدور است از خدمات اعتباری بانک‌‌ها استفاده نکنید تا بیشتر از مقداری که در حسابتان موجود است، خرج نشود.

از فروشگاه‌‌های آنلاینی که به شما امکان خرید نسیه می‌‌دهند، دوری کنید.

اگر چندین کارت اعتباری دارید، تعدادی از آن‌‌ها را مسدود کنید تا کمتر فرصت خرج کردن داشته باشید.

و یادتان باشد وقتی توانستید به اهدافتان جامه عمل بپوشانید و روند خرید کردنتان را کنترل کنید، به خودتان جایزه بدهید. (البته این جایزه باید چیزی غیر از خرید کردن باشد!)

پژوهش‌‌ها نشان داده است که این راهکارها می‌‌توانند به افراد کمک کنند تا تسلط بیشتری روی خرید کردنشان داشته باشند. بااین‌‌حال، اگر می‌‌بینید که به‌‌تنهایی نمی‌‌توانید حجم خرید اینترنتی‌‌تان را کاهش دهید، از یک متخصص کمک بگیرید. مشاوران و روان‌‌شناسان می‌‌توانند شما را در حل این مشکل یاری کنند.