تأثیرات مثبتی که نوشتن بر سلامت روان ما میگذارد، در پژوهشهای پرشماری بررسی و تأیید شده است؛ اما اگرچه این فواید روانشناختی در بسیاری از افراد مشاهده شده است، بااینحال پژوهشگران هنوز درباره چرایی یا چگونگی این تأثیرات به اتفاقنظر نرسیدهاند.
یکی از نظریاتی که دراینباره مطرح میشود این است که سرکوب کردن و در خود ریختن احساسات میتواند به فشار روانی و تشویش منتهی شود؛ پس بدیهی است که نوشتن میتواند به سلامت روان ما کمک کند چون فضای امن، آزاد و محرمانهای را در اختیارمان قرار میدهد که میتوانیم در آن احساساتی را که پیشازاین سرکوب شده بودند، افشا کنیم.
بااینحال، پژوهشهای اخیر نشان میدهد که شاید کلید رسیدن به این بهبودهای روانی در بالا رفتن خودآگاهی فرد باشد و نه افشای صِرف احساساتش. درواقع، خودآگاهی میتواند توجه شما را به درون و به سمت خودتان معطوف کند. وقتی روی درون خودمان متمرکز میشویم، درباره خصوصیات، رفتارها، احساسات، باورها، ارزشها و انگیزههایمان آگاهی بیشتری به دست میآوریم.
پژوهشها نشان میدهد که رسیدن به خودآگاهی بیشتر میتواند فواید متنوعی داشته باشد. افزایش خودآگاهی اعتمادبهنفس ما را بالا میبرد و ترغیبمان میکند که بیشتر پذیرای عقاید و احساسات دیگران باشیم. افزایش خودآگاهی میتواند رضایت شغلی را بیشتر کند و باعث شود که مدیران و رهبران کارآمدتری شویم. علاوه بر این، خودآگاهی بیشتر خویشتنداری ما را هم بالا میبرد و کمکمان میکند که تصمیمات بهتری بگیریم، تصمیماتی که با اهداف بلندمدتمان هماهنگی داشته باشند.خودآگاهی سطوح متنوعی دارد و همه ما میتوانیم با تمرین کردن آن را بهبود ببخشیم. دراینبین، نوشتن میتواند بهطور ویژهای در افزایش خودآگاهی تأثیرگذار باشد چون میتوان به کمک آن هرروزه تمرین خودآگاهی کرد. علاوه بر این، بازخوانی نوشتههایمان به ما کمک میکند تا نسبت به افکار، احساسات، رفتارها و باورهایمان بینش عمیقتری پیدا کنیم. در ادامه به سه سبک مختلف نوشتن میپردازیم که میتوانند خودآگاهی ما را بالا ببرند و به این وسیله، سلامت روانمان را هم بهبود ببخشند.
نوشتن بیانگرانه
نوشتن «بیانگرانه» یا «ابرازکننده»2 اغلب در حوزه روانکاوی و رواندرمانی استفاده میشود، بهاینترتیب که از افراد میخواهند درباره واقعه تنشزایی که در زندگیشان رخ داده است، افکار و احساسات خود را روی کاغذ بیاورند. هدف از این نوع نگارش این است که بتوان چیز پیچیده و دشواری را ازنظر احساسی پردازش کرد.پژوهشها نشان میدهد که نوشتن بیانگرانه میتواند خودآگاهی را افزایش دهد و این درنهایت باعث تخفیف و تسکین علائم افسردگی، فشار روانی و افکار اضطرابآور خواهد شد.
نوشتن تأملگرانه
نوشتن «تأملگرانه»3 بهطور منظم در زمینههای حرفهای به کار گرفته میشود. این نوع نگارش اغلب توسط پرستاران، پزشکان، معلمان، روانشناسان و مددکاران اجتماعی بهعنوان روشی برای افزایش کارآمدی و اثربخشی در حوزه کاریشان استفاده میشود. هدف از نوشتن تأملگرانه این است که اعمال و باورهایمان را بهصراحت ارزیابی کنیم که این به یادگیری و پیشرفت منتهی خواهد شد.
لازمه این نوع نگارش این است که فرد پیوسته خود را مورد پرسش قرار دهد و رک و بیپرده، کنجکاو و تحلیلگر باشد. نوشتن تأملگرانه میتواند خودآگاهی را افزایش دهد چون به افراد کمک میکند تا از تجارب و تعاملات خود درس بگیرند؛ بنابراین نگارش تأملی میتواند هم روابط فردی و حرفهای و هم عملکرد شغلی افراد را بهبود ببخشد که همه این موارد از کلیدیترین شاخصهای مطلوب بودن وضعیت سلامت روان محسوب میشوند.
نوشتن خلاقانه
اشعار، داستانهای کوتاه، رمانکها و رمانها همگی انواعی از «نگارش خلاقانه»4 بهحساب میآیند. بهطورمعمول، نگارش خلاقانه علاوه بر حافظه، تخیل را هم به کار میگیرد (یا بهجای حافظه، تخیل را به کار میگیرد) و از صنایع ادبی مختلف مثل تصویرسازی و استعاره، برای انتقال معنا استفاده میکند.خلاقانه نوشتن راه بینظیر و منحصربهفردی برای کاوش افکار، احساسات، ایدهها و باورهاست. بهعنوانمثال، شما میتوانید رمانی علمیتخیلی بنویسید که بازتابدهنده نگرانیهایتان درباره تغییرات اقلیمی باشد یا داستانی کودکانه به رشته تحریر درآورید که نظرات و باورهایتان درباره دوستی را بیان کند. حتی میتوانید از زاویه دید یک جغد شعری بنویسید و به این وسیله مشکل بیخوابیتان را ابراز و تشریح کنید.نگارش خلاقانه درباره تجارب دشوار و چالشبرانگیزی مثل سوگ یا اندوه شدید هم میتواند راهی باشد برای اینکه آن چیزهایی را که مستقیم گفتنش برایتان پیچیده یا سخت است، بهطور تلویحی با دیگران در میان بگذارید.نگارش خلاقانه افراد را ترغیب میکند تا کلمات، استعارهها و ایماژهای خود را بهگونهای انتخاب کنند که واقعاً آنچه را تلاش میکنند انتقال دهند، در بر بگیرد و به تصویر بکشد. این نوعی تصمیمگیری خلاقانه است که میتواند به بالا رفتن خودآگاهی و عزتنفس فرد منتهی شود و سلامت روان او را هم بهبود ببخشد.
نوشتن برای رسیدن به خودآگاهی
خودآگاهی یکی از کلیدیترین و مؤثرترین مؤلفههای مطلوب بودن وضعیت سلامت روان است و نوشتن میتواند نقطه آغاز مناسبی باشد برای گام نهادن در مسیر خودآگاهی.پس چرا کمی وقت نمیگذارید تا درباره واقعه چالشبرانگیز و تنشزایی که در طول همهگیری کرونا برایتان رخ داد، احساسات خود را روی کاغذ بیاورید؟ یا روی موقعیت کاری دشواری که سال گذشته در آن قرار گرفتید، قدری تأمل کنید و ببینید که چه درسهایی از آن گرفتهاید؟
اگر هم که ترجیح میدهید کار خلاقانهتری انجام دهید، پس تلاش کنید با نوشتن یک شعر یا داستان به سرنخها یا ایدههای زیر پاسخ دهید:
به این فکر کنید که خانهتان دقیقاً در همین لحظهای که در آن هستیم، چه وضعیتی دارد و چه طور به نظر میرسد. آیا در قفسه آشپزخانه بهاندازه کافی آرد دارید؟ آیا وسایل یا امکانات جدیدی در خانهتان هست که بتوانید به کمک آن از تنهایی یا خستگی و بیحوصلگی رها شوید؟ وقتی از پنجره اتاقتان به بیرون نگاه میکنید، چه چیزهایی میبینید که منحصر به همین لحظه کنونی باشد؟
هریک از ایدههای نگارشی مطرحشده در بالا این شانس را به شما میدهد که روی شرایط قبلی یا فعلی زندگیتان تأمل کنید، سؤالهای مهمی از خودتان بپرسید و انتخابهای خلاقانهای داشته باشید. اگر فقط 15 دقیقه از وقت خود را صرف این کار کنید، فرصتی به دست میآورید تا قدری خودآگاهتر شوید و این میتواند به بهبود وضعیت سلامت روان شما منتهی شود.
پینوشتها:
1. Ernest Hemingway
2. expressive writing
3. reflective writing
4. creative writing
این مطلب ترجمه مقالهای است با عنوان
“Writing can improve mental health – here’s how”
و به قلم کریستینا تاچر (Christina Thatcher)، مدرس نگارش خلاق در دانشگاه کاردیف متروپولیتن (Cardiff Metropolitan University) بریتانیا، که در تاریخ 17 ژوئن 2021 در وبسایت کانورسیشن (theconversation.com) منتشر شده است. این سازمان رسانهای میکوشد نتایج پژوهشها و مقالات منتشرشده توسط محققان، متخصصین و دانشگاهیان حوزههای مختلف را در دسترس عموم قرار دهد.