روان‌زردها!

روزبه‌روز بر تعدادشان افزوده می‌شود تا دنیای مجازی را به تسخیر خود درآورند؛ صفحات و پیچ‌های روان‌شناسی زردی که با تبلیغات اغواکننده و جذاب، سعی در جذب فالوور و درآمد بیشتر دارند و در قوطی عطاری‌شان همه‌جور نسخه‌ای می‌پیچند؛ از کاهش استرس و اضطراب، تا آموزش راز و رمز یک زندگی خوب و ایده‌آل. از اینکه چگونه می‌توان راه صدساله را یک‌شبه طی کرد تا راه و روش پولدارشدن و به‌دست آوردن موفقیت‌های بزرگ! کافی است چنددقیقه‌ای به دنیای فریبنده و رنگارنگ اینستاگرام پا بگذارید تا با انبوهی از این صفحات روبه‌رو شوید. شبکه اجتماعی که حالا پرشده از این صفحات؛ پیچ‌هایی که صاحبان و ادمین‌های آن خود را روان‌شناس و مشاور و روان‌کاو معرفی می‌کنند و با انتشار و بازنشر محتواهای زرد و عامه‌پسند لایک می‌گیرند. محتوای زردتر در این صفحات برابر است با  لایک و فالوور بیشتر و البته که درآمد بالاتر!

درمان فوری!

تعداد صفحه‌های روان‌شناسی یکی دو تا یا قابل‌شمارش نیست، اما مخرج مشترک همه‌شان یک‌چیز است؛ «مثبت‌اندیشی و پرهیز از افکار منفی یا اینکه هر خواستنی مساوی است توانستن!»مثل صفحه زنی جوان و آراسته که خود را روان‌شناس بالینی و فارغ‌التحصیل از دانشگــاه جان اف کنــدی آمــریکــا و فــوق‌تخصــص در درمـــان اضطـــراب، وسواس، افسردگی و مشاوره در ازدواج معرفی و شماره موبایل‌را هم ضمیمه رزومه‌اش کرده است. گشت‌وگذاری کوتاه در صفحه این پزشک متخصص، مساوی است با مواجه‌شدن با سیلی از ویدئوها و جمله‌های انگیزشی کوتاه و بلند که خانم‌دکتر با لبخند آن‌ها را به مخاطبانش ارائه می‌دهد؛ مثلا اینکه «اسیر افکار منفی نباش» یا «همه‌چیز نمی‌تواند نوری که از درون تو می‌تابد را کمرنگ کند»  یا  «انسان سالم همیشه به‌دنبال تغییرات مثبت است.» در این صفحه، ویدئوهایی از جلسه مشاوره او با بیمارانش نیز منتشر شده است؛ مراجعانی که دارای اختلات روانی مثل پرخاشگری و افسردگی و وسواس و … بوده‌اند و خانم دکتر، تنها با یک‌جلسه ویزیت توانسته مشکل آن‌ها را برطرف کند: «آنچه نگرانتان می‌کند، ارباب ذهنتان می‌شود!» نظیر این جملات را در صفحه دختر جوانی می‌توان به‌وفور یافت که خود را درمانگر، رتبه 6 کنکور دکترا و روان‌شناس بالینی از دانشگاه شهید بهشتی و وسترن سیدنی استرالیا و همچنین ارشد ژنتیک دانشگاه اوکلند نیوزلند معرفی کرده و 140 k هم فالوور دارد!  برخلاف بسیاری از صفحه‌های روان‌شناسی دیگر که شماره همراه یا ثابت در آن درج‌شده، در این صفحه اما خبری از هیچ شماره‌ای نیست و از مخاطبان خواسته شده که برای گرفتن وقت، به دایرکت مراجعه کنند. کارگاه‌های آموزشی در رابطه با فرزند داری و همسرداری و انبوهی از جملات مثبت از کسانی همچون «فروید» و «یونگ» و سایر روان‌شناسان مطرح و همچنین بازنشر بازخوردها و رضایت بیمارها از مشاوره‌ها و درمان‌های این درمانگر، محتوای ویدئوها و تصاویر این صفحه را تشکیل داده است؛ محتوایی که شبیه به آن در پیچ‌های روان‌شناسی زرد و صفحه‌های انگیزشی و مثبت‌اندیشی بسیار مشاهده می‌شود؛ در حالی ‌که گردانندگان  و صاحبان بسیــاری از ایــن صفحـــه‌هـــا نـــه‌تنــها  روان‌شنــاس نیستنــد، بلکه بــلاگرهـــای اینستاگرامی خوش‌پوش با آرایش‌های غلیظی هستند که درآمدزایی آن‌ها را به راه‌اندازی این صفحه‌ها واداشته است و بر همین اساس نیز محتواهایشان پایه و اساس ندارد و علاقه عجیب مردم به روان‌شناسی زرد، فعالیت آن‌ها را رونق داده است.

پناهگاهی پوشالی به‌عنوان روان‌شناسی زرد!
گفته می‌شود روان‌شناسی زرد به معنای نگاهــی غیـــرعلمی و غیــرتخصصی به پدیده‌ها و مفاهیم تخصصی و علمی است. روان‌شناسان زرد از آنجا که فهمی از روان‌شناسی و تخصصی در این زمینه ندارند، نوشته‌های برخی از کتاب‌ها را با حرف‌های عامیانه خود آمیخته و تحویل هوادارانشان که اتفاقا کم هم نیستند، می‌دهند. حرف‌های آن‌ها عمدتا تکراری و بدون هیــچ پایه و اســاسی و تنهــا مبتنــی بر تجربه‌های خود و اطرافیانشان است و به‌همیــن‌دلیل معمولا قــادر به حـــل هیچ مشکلی نیستند و مدام وعده‌ و وعید می‌دهند. روان‌شناسان زرد سعی می‌کنند مرتب از مثبت‌اندیشی و حل تمام‌مشکلات با فرستادن انرژی مثبت به درون کائنات حرف بزنند؛ این در حالی است ‌که سال گذشته محمد حاتمی از افشای نام روان‌شناسان زرد در صورت ادامه فعالیت آن‌ها خبر داد؛ آنجا که به «ایسنا» گفت: «خدمات روان‌شناسی و مشاوره غیرقانونی از سوی برخی افراد که خود را روان‌شناس می‌نامند اما پروانه اشتغال ندارند، مجاز نیست و به‌زودی این سازمان اسامی روان‌شناسان زرد و روان‌شناس‌نماها را منتشر خواهد کرد تا این روان‌شناس‌نماها به مردم معرفی شوند و کسی به آن‌ها مراجعه نکند؛ چراکه بارها و بارها از طریق رسانه‌ها اعلام کردیم فردی که پروانه فعالیت از سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور ندارد، حق ارائه خدمات مشاوره و روان‌شناسی به مردم را ندارد و از سوی دیگر، مردم نیز نباید به چنین افرادی برای گرفتن خدمات روان‌شناسی و مشاوره مراجعه کنند»؛ اتفاقی که بالاخره رخ داد و سازمان نظام روان‌شنـــاسی به‌تــازگی فهـــرست بلندبالایی از اسامی این روان‌شناسان را منتشر کرده که نام افراد مشهوری همچون فرهنگ هولاکویی و محمد انوشه نیز در آن به چشم می‌خورد. به گزارش «شهروند آنلاین» پیش‌از این نیز محمدمهدی تندگویان، معاون وقت امور جوانان وزارت ورزش و جوانان، در نامه‌ای به معاون دادستان کل کشور در امور فضای مجازی، خواستار مقابله با این افراد و ممنوعیت کار آن‌ها شده بود. براساس تقاضای تندگویان بود که جواد بابایی، معاون دادستان کل کشور در امور فضای مجازی و دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه، به دادستان عمومی و انقلاب تهران دستور داد که با هماهنگی و اخذ گزارش‌های تکمیلی از معاونت امور جوانان وزارت ورزش و جوانان «روان‌شناس‌نماها» شناسایی شوند و از فعالیت و اقدامات مجرمانه آن‌ها جلوگیری شود؛ چراکه روان‌درمانی اینستاگرامی، به بیهودگی درمان تلفنی ذات‌الریه است.  با وجوداین، هنوز نه‌تنها برخوردی با صاحبان این صفحه‌ها صورت نگرفته است، که روزبه‌روز بر تعدادشان اضافه و فالوورهای بیشتری جذب آن‌ها می‌شوند؛ مـــوضوعی کــــه می‌تـــوانــــد پیــامـــدهـــای 
جبران‌ناشدنی را به همراه آورد. احمد پدرام، روان‌شناس، در گفت‌وگو با «اصفهان‌زیبا» دلیل گرایش مردم به صفحه‌های‌ اینستاگرامی روان‌شناسی زرد را نیاز مردم به خبرهای خوشایند می‌داند و می‌گوید: «مردم تشنه شنیدن خبرهای خوب و امیدوارکننده هستند تا بتوانند به‌واسطه آن‌ها درماندگی‌های ناشی از مشکلات اقتصادی و اجتماعی را جبران کنند. صفحه‌های روان‌شناسی زرد با سوءاستفاده از این مسئله عطش مردم را سیراب می‌کنند؛ چراکه بارها به مردم القا می‌کنند که با به‌کاربردن چندتکنیک ساده، آن‌ها قادر هستند مشکلاتشان را حل کنند و درمان شوند! روان‌شناسی زرد تنها با چندشعار به افراد تحمیل می‌کنند که با مثبت‌اندیشی و باور خود، قادر به ساخت یک زندگی ایده‌آل هستند؛ درحالی‌که زندگی سرشار از واقعیت و رنج است.» او با اشاره به اینکه سازمان نظام روان‌شناسی هنوز سازمان جوانی است که توانایی جلوگیری از فعالیت صاحبان این پیچ‌ها را ندارد،  تصریح می‌کند: «هزینه‌های روان‌شناسی تحت پوشش بیمه نیست و از طرف دیگر آگاهی مردم نیز دراین‌باره کم است و افراد تعریف درستی از علم روان‌شناسی ندارند؛ پس چاره‌ای جز پناه‌بردن به این صفحه‌ها ندارند و همین موضوع نیز باعث افزایش فعالیت افراد روان‌شناس‌نما می‌شود؛ درحالی‌که درمان اختلالات روانی فرآیندی زمان‌بر است.» پدرام با اشاره به تبعات گرایش مردم به این صفحه‌ها تأکید می‌کند: «وقتی افراد در کارگاه‌ها و کلاس‌هایی که این افراد برگزار می‌کنند شرکت می‌کنند و نتیجه نمی‌بیننـد، به روان‌شنــاســان دیگــر نیــز بی‌اعتماد می‌شوند؛ ضمن اینکه بابت شرکت در این کلاس‌ها هزینه زیادی را هم پرداخت کرده‌اند.»