اما حواسمان نیست که بچهها هرروز نظارهمان میکنند و زندگی آدمبزرگها به چشمشان چقدر آشفته و نفسگیر میآید! مهمتر اینکه آنها از ما بزرگترها الگو میگیرند؛ پس رفتارهایمان بهشدت رویشان تأثیرگذار است. از این گذشته، در این دوره و زمانه زندگی خود بچهها هم درست مثل زندگی بزرگترها شلوغ و پردغدغه شده است؛ ساعتهای طولانی را در مدرسه میگذرانند و اغلب چند روز هفته در کلاسهای غیردرسی هم شرکت میکنند. در مقاطع بالاتر فشار درسی بیشتر میشود و بعضیهایشان حتی آخر هفتهها هم آسوده نیستند؛ پس خیلی مهم است که از همین حالا خودمراقبتی را به آنها بیاموزیم و اجازه دهیم کمی از زندگی پرمشغله روزمره فاصله بگیرند.
یک راهحل غیرمنتظره
اسلایم! این روزها میتوان تقریباً هرجایی ردی از اسلایم پیدا کرد؛ در ویدئوهای اینستاگرام، فروشگاههای اینترنتی، مدارس، خانهها و …؛ اما این توده درهم و چسبناک واقعاً چه دارد که همه را تا این اندازه مجذوب خود میکند؟ مقداری اسلایم به کودکتان بدهید و به حرکتهای دستانش توجه کنید. حالا همانطور که فرزندتان این حجم بیشکل را میکشد، میفشارد و با آن بازی میکند، به حالتهای چهرهاش دقت کنید. متوجه میشوید که این کار او را آرام میکند. دستورزی با اسلایم میتواند کودک را به ذهنآگاهی (mindfulness) برساند. ذهنآگاهی فرآیندی روانشناختی است که تمرکز فرد را به لحظه کنونی و تجارب زمان حال معطوف میکند. همه ما میدانیم که بهتر است کودکان زمان کمتری را در فضای مجازی بگذرانند و در عوض، بیشتر با دستهایشان کارهای خلاقانه انجام دهند؛ چون چنین فعالیتهایی نقش مهمی در رشد کودک ایفا میکنند؛ اما دستورزی با اسلایم علاوه بر اینکه یک کارِ دستی خلاقانه محسوب میشود، میتواند حالت مراقبهای و آرامبخش هم داشته باشد. پژوهشها نشان داده است که برنامههای آموزشی مبتنی بر ذهنآگاهی میتواند برای کودکان دبستانی نتایجی چون تقویت تواناییهای شناختی، کنترل بهتر احساسات و کاهش افسردگی و پرخاشگری را به دنبال داشته باشد.
اما شاید علاقه و گرایش بچهها به اسلایم نشانهای باشد از اینکه در جستوجوی فعالیتهای تسلیبخش و آرامکننده هستند؛ چون بیوقفه توسط محرکهای بیرونی بمباران میشوند؛ چه این بمباران حسی از سوی ابزارهای الکترونیکی باشد، چه به دلیل تکالیف مدرسه و چه به خاطر فعالیتهای فوقبرنامه. وجود مشغولیتهای ذهنی فراوان باعث میشود کودکان نتوانند حالتهای روانیشان را بهدرستی تشخیص دهند و مدیریت کنند چون فرصتی برای پرداختن به افکار و احساسات خود ندارند. درهرحال، این مایه دلگرمی است که امروزه بچهها تلاش میکنند به کمک فعالیتهایی مثل بازی با اسلایم، سکون و آرامش را به خودشان برگردانند.
تمرین ذهنآگاهی با کودکان
والدین میتوانند فرزندانشان را در مسیر رسیدن به ذهنآگاهی همراهی کنند. برای این کار باید هر ابزاری را که باعث مشغولیت ذهنی کودک میشود (مثلاً تلفن همراه و تبلت)، از دسترس او خارج و به او کمک کنیم روی لحظه حال متمرکز شود. علاوه بر این، باید تلاش کنیم الگوی مناسبی برای فرزندانمان باشیم. اگر خود ما نتوانیم حتی برای چند لحظه از تلفن همراهمان دل بکنیم، چطور میتوانیم از فرزندانمان توقع داشته باشیم کمتر در فضای مجازی وقت بگذرانند؟! باید به بچهها نشان داد که خودمراقبتی یکی از اولویتهای مهم زندگی است و یکی از راههایش این است که مهارت «نه گفتن» را به آنها یاد بدهیم؛ بهعنوانمثال، فرزند شما باید این را درک کند که اگر در یک روز مشخص، برنامه شلوغ یا کارهای انجامنشده زیادی دارد و یکی از همکلاسیهایش هم او را به جشن تولد دعوت کرده است، هیچ اشکالی ندارد که محترمانه دعوت دوستش را رد کند.
علاوه بر این، شما میتوانید بهطور خانوادگی هم تمرین خودآگاهی کنید و اگر فرزندانتان کمسنوسال باشند، این روش میتواند خیلی خوب جواب بدهد. برای این کار باید در طول روز، زمانهای مشخصی را بهعنوان ساعت «تکنولوژی ممنوع» مشخص کنید؛ زمان غذا خوردن، انجام دادن تکالیف و رفتن به تختخواب میتواند برای این منظور مناسب باشد. بهعلاوه، میتوانید استفاده از ابزارهای تکنولوژی را در برخی از فضاهای منزل ممنوع کنید؛ مثلاً در اتاقخواب یا سر میز غذا.
حرف آخر اینکه شاید یکی از مهمترین نکتههایی که میتوانیم به فرزندانمان یاد بدهیم، درک اهمیت آرامش و سکون در دنیای پرهیاهو و شلوغ امروزی باشد.
منبع: psychologytoday.com