تقویت همکاریها، راهکار مؤثری در مقابله با تحریم و یکجانبهگرایی آمریکاست
اولیــــن دیــــدار لاوروف در تـهـــــران بــــا آیتالله سیدابراهیم رئیسی در شامگاه چهارشنبه (1 تیر) بود. در این نشست رئیــسجمهــور کشــورمان بـــر اهمیـــت همکـاری کشـورهای همسایــه در حوزه دریای خزر و ممنوعیت هرگونه حضور نظامی بیگانه در این منطقه بهویژه وضعیت استثنایی سواحل جمهوری اسلامی ایران تأکید کرد و گفت: «دیدارها و گفتوگوهای مستمر رؤسا و مقامات ایران و روسیه نشاندهنده اراده جدی دو کشور برای شکلدادن به دوران جدیدی از همکاریهای راهبردی سودمند بــرای دوملــت بهخصــوص در حـــوزه اقتصـــادی اســت.»آیتالله رئیسی پس از شنیدن گزارش وزیر امورخارجه روسیه درباره آخرین وضعیت روند روبهگسترش همکاریهای اقتصادی کشورش با جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: «تقویت همکاریها و هماهنگیها، راهکار مؤثری برای مقابله با تحریم و یکجانبهگرایی اقتصادی آمریکا علیه کشورهای مستقل است.» او همچنین پس از شنیدن گزارش مبسوط لاوروف از آخرین وضعیت میدانی در اوکراین، با تأکید بر اهمیت پایان یافتن هرچه ســریعتــر ایــن جنــگ و آمــادگی جمهوری اسلامی ایران برای کمک به یافتن راهحل دیپلماتیک در این رابطه، افزود: «تردیدی نیست که تحریکات آمریکا و نــاتو عامــل شکــلگیــری این درگیریها بوده است؛ لذا باید نسبت به تلاشهایی که برای گسترش نفوذ ناتو در هر یک از مناطق جهان ازجمله در غرب آسیا، قفقاز و آسیای مرکزی صورت میگیرد، فعال بود.» او با اشاره به اهمیت همکاری کشورهای همسایه در حوزه دریای خزر، بر ممنوعیت هرگونه حضور نظامی بیگانه در این منطقه و بهویژه وضعیت استثنایی سواحل جمهوری اسلامی ایران نیز تأکید کرد. در این دیدار سرگئی لاوروف، توضیحاتی در خصوص ابعاد همکاریهای تهران و مسکو ارائه و بر آمادگی و علاقهمندی کشورش برای ارتقای سطح همکاریها با جمهوری اسلامی ایران به سطح راهبردی، تأکید کرد. او همچنین با اشاره به اهمیت عضویت ایران در سازمان همکاریهای اقتصادی شانگهای، از حمایت کشورش از گسترش نقشآفرینی ایـــران در ســازمـــانهـــای منطقـــهای و بینالمللی گفت.
اهداف مشترک ایران-روسیه لغو تحریمها تا اجراییشدن معاهده 20ساله است
در روز دوم از سفـــر وزیر امــور خـــارجـــه فـــدراسیـــون روسیـــه به تهــران، حسیــن امیرعبداللهیان بههمراه معاون خود، علی باقریکنی، از سرگئی لاوروف در محل وزارت امور خارجه ایران استقبال کرد و پساز آن، وزاری دو کشور در نشست مطبوعاتی مشترک حضور یافتند. وزیر امور خارجه کشورمان در این نشست خبری بابیان اینکه ملاقات خوبی با آقای لاوروف داشته است، گفت: «در این دیدار درباره مهمترین مسائل دوجانبه و همچنین موضوعات منطقهای وبینالمللی رایزنی و گفتوگو کردیم.» او ابراز امیدواری کرد که گفتوگوهای مربوط به احیای برجام (گفتوگوهای وین) در آینده نزدیک دوباره از سر گرفته خواهد شد. امیرعبداللهیان افزود: «در جریان مذاکرات با وزیر خارجه روسیه وضعیت گفتوگوهای وین برای لغو تحریمها موردبررسی قرار گرفت. ما نسبت به ازسرگیری مذاکرات، لغو تحریمها و احیای برجام در آینده نزدیک امیدواریم. درهمینراستا برنامهریزیهایی نیز در دستور کار وزارت خارجه است که امیدواریم با واقعبینی طرف آمریکایی بتوانیم در آینده نزدیک به نقطهنهایی توافق در این مسیر برسیم. آقای لاوروف نیز بر مواضع سیاسی ایران در مذاکرات و رسیدن به نقطه نهایی توافق ازسوی روسیه تأکیددارند.» وزیر امور خارجه کشورمان در ارتباط با اقدام آمریکا در اعمال تحریم علیه ایران و روسیه و اینکه هر دو طرف چه برنامههایی برای افزایش همکاریها با یکدیگر در راستای خنثی سازی تحریمها دارند، اظهار کرد: «در دولت سیزدهم برای مقابله با تحریمها دو مسیر موازی براساس راهبردی که تعیین شده است را پیش میبریم؛ اولین اقدام تلاش برای بیاثرکردن تحریمهاست و دومین اقدام نیز که همزمان با مسیر اول دنبال میشــود، انجــام مــذاکـــره بـــرای لغـــو تحریمها خواهد بود که مسئولیت کار مذاکراتی آن برعهده دستگاه دیپلماسی است.» امیرعبداللهیان ادامه داد: «قطار مذاکراتهستهای برای لغو تحریمها به ایستگاههای سخت و نزدیک به نقطه پایان خود رسیده است. ایران برای رسیدن به توافق خوب و پایدار، جدی است و مسیر دیپلماسی را ادامه میدهد و بار دیگر آمریکا را به واقعبینی برای رسیدن به مرحله نهایی مذاکرات دعوت میکند.» او همچنین با اشاره به معاهده همکاری جامع بلندمدت و راهبردی ایران و روسیه گفت: «این ایده پیش از سفر آیتالله رئیسی به مسکو و دیدار ایشان با پوتین، در دستور کار قرار گرفته و درباره آن رایزنی شده بود. در این سفر آقای لاوروف به تهران نیز نقطهنظرات وزارت خارجه و دستگاههای ذیربط روسیه را در رابطه با این مسئله دریافت کردیم و امیدواریم که بهزودی جلسات کارشناسی بین دو کشور در این زمینه برگزار شود و در آینده شاهدتصویب این معاهده در دولت و پارلمانهای دو کشور باشیم.» وزیر امور خارجه کشورمان افزود: «دو سند دیگر از سندهای زیربنایی همکاریهای ایران و روسیه در حوزه فرهنگی و امنیت بینالمللی اطلاعات بین دو کشور، در روزهای گذشته در هیئت دولت ایران به تصویب رسید و برای تصویب نهایی به مجلس ارسال شده است.» امیرعبداللهیان رایزنی در رابطه با تحولات اوکراین را از دیگر محوریهای دیدارش با لاوروف عنوان کرد و ادامه داد: «در موضوع اوکراین نیز معتقدیم اقدامات آمریکا با ابزار ناتو صورت میگیرد. ایران نیز با رعایت موضع سیاسی مشترک در قبال جنگ و عدم سیاست استاندارد دوگانه، جنگ را در اوکراین راهحل نمیداند. ما همچنین از انجام گفتوگوهای سیاسی در ارتباط با حل بحران اوکراین استقبال میکنیم.» او گفت: «در این چارچوب من تاکنون چندین بار حامل پیام وزیر خارجه اوکراین به همتای روس خود بودهام و درنهایت امیدواریم هرچه زودتر در بحران اوکراین شاهد این باشیم که طرفین به میز مذاکره برگردند و این بحران را از طریق مذاکره حلوفصل کنند.»برگزاری نشست مشترک ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا در اصفهان در ادامه این کنفرانس مطبوعاتی، وزیر خارجه فدراسیون روسیه به تشریح
محورهای گفتوگوی خود با رئیسجمهور و وزیر خارجه ایران پرداخت و گفت: «ایران و روسیه بر این موضوع تأکیددارند تا روابط خود را در موضوعات مختلف تعمیق دهند. در رابطه با معاهده همکاری جامع بلندمدت و راهبردی دوکشور، توافق شد که کارشناسان هردو کشور در ارتباط با این سند با یکدیگر رایزنی و گفتوگو کنند؛ سندی که آینده همکاریها و شراکت استراتژیک دو کشور برای ۲۰سال آینده را مشخص میکند.» لاوروف ادامه داد: «در شرایطی که شاهد اعمال تحریمهای یکجانبه آمریکا علیه دو کشور هستیم، ایران و روسیه در تلاشند که روابطشان را گسترش دهند. علیرغم همه موانع و تحریمها تجارت دو کشور سال گذشته ۸۰ درصد افزایش پیدا کرد و به حدود چهارمیلیارد دلار رسید و اکنون نیز این روند مثبت است و سعی میکنیم که این مسیر را ادامه دهیم.» لاوروف همچنین با اشاره به برگزاری نشست اقتصادی سن پترزبورگ که هفته پیش در روسیه برگزار شد و هیئتی از ایران در این نشست حضور داشتند، گفت: «در تلاش هستیم تا در آینده نزدیک جلسه کمیسیون مشترک دو کشور را برگزار کنیم. روسیه در پروسه مذاکراتی ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا برای حصول توافقنامه در زمینه تجارت آزاد، همکاری میکند و قرار است نشست بعدی آن در اصفهان برگزار شود.» وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه در بخش دیگری از صحبتهای خود با تأکید براینکه ایران و روسیه هردو تحریمهای یکجانبه آمریکا علیه کشورها را محکوم میکنند، اظهار کرد: «ما از پروسه رسمی ورود ایران به سازمان همکاری شانگهای بهعنوان عضو دائم استقبال میکنیم. قرار است ماه سپتامبر در سمرقند تفاهمنامهای در این ارتباط امضا شود که بیانگر زمان و پروسه حقوقی این موضوع است. مطمئنیم که ایران میتواند نقش مهمی در سازمان شانگهای بهعنوان یکی از مراکز کلیدی در راستای نظام چندقطبی جهانی ایفا کند.» او همچنین به موضوع برجام اشار ه کرد و گفت: «برجام باید بدون هیچ کموکاست و یا اضافهای احیا شود و در همینراستا میبایست تحریمهای غیرقانونی علیه ایران که ناقض برجام است، لغو شود و امیدواریم که طرف واشنگتن در این مسیر، انتخابی منطقی داشته باشد.» در ادامه لاوروف با بیان اینکه غربیها در تلاش هستند اوکراین را به مأمنی برای تهدید روسیه تبدیل کنند و از این طریق میخواهند روسیه را مهار کنند، تصریح کرد: «آقای پوتین و نمایندگان روسیه در سازمانهای بینالمللی بارها توضیح دادهاند که ما انتخاب دیگری غیرازاین نداشتیم که بتوانیم منافع مردم روس و دونباس را در برابر تهدیدهای رژیم نئونازیسم در اوکراین تأمین کنیم.» او همچنین در پاسخ به سؤالی درخصوص بحران امنیت غذایی جهانی گفت: «هیچ ارتباطی میان عملیات ویژه روسیه در اوکراین با این بحران وجود ندارد و همه ازجمله آمریکا و سازمانهای بینالمللی از این موضوع مطلع هستند. گندمی که در اوکراین تولید میشود کمتر از یکدرصد تولید گندم جهان است. این بحران کنونی و عواقب آن از چندسال پیش ایجاد شده است و مسئله امروز و دیروز نیست؛ بلکه به گذشته برمیگردد.»
روسیه و ایران بهدنبال ایجاد جبهه ضدتحریمی علیه آمریکا
سفر لاوروف به تهران درحالی رخ داد که دوکشور هماکنون با چالشهای منطقهای و بینالمللی همچون توقف در مسیر احیای برجام، تنش ایران با سازمان بینالمللی انرژی اتمی بر سر گـــزارش غیـــرمنطقــی رافــائـــل گــروســی درخصوص ادعای عدمهمکاری ایران با آژانس و تصویب قطعنامه ضدایرانی شورای حکام و همچنین چالشهای روسیه با اروپا و ایالاتمتحده درپی جنگ با اوکراین و اعمال تحریمهای آمریکا علیه روسیه مواجه هستند و نقاط مشترک هر دوطرف در برخی از این مسائل، آنها را باهدف حل مشکلات به یکدیگر نزدیک کرده است. این فضا به گفته کارشناسان میتواند زمینــهساز توسعــه همکــاریهــایــی در حوزههای مختلف باشد. دراینباره محمدعلی بصیری، استاد و تحلیلگر مسائل بینالملل با «اصفهانزیبا» گفتوگو کرد. به گفته این کارشناس، رفتوآمدهای دیپلمــاتیک مقــامــات ایــران روسیــه نشاندهنـــده مـــوضوعـــات مشتـــرک دوطرف است. بصیری با اشاره به توقف مذاکرات وین و رایزنی ایران و روسیه دراینباره، اظهار کرد: «از جمله مسائل مطرحشده میان رئیسجمهور و وزیر امور خارجه ایران با وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه در تهران موضوع برجام بود؛ موضوعی که طی ماههای گذشته تبلیغات منفی بسیاری را علیه روسیه با عنوان عامل اصلی توقف در مذاکرات درپی داشت و در دیدار اخیر سرگئی لاوروف با مقامات ایران حتما توافقات نهایی در رابطه با ادامه مذاکرات وین بهدستآمده است.»او با اشاره به جنگ در اوکراین نیز گفت: «ایران بهصورت مستقیم دخالتی در این جنگ ندارد و با نقش بیطرف یا بیطرفی مثبت، همواره دوطرف را به مذاکره دعوت کرده است. پیشنهادهای ایران به روسیه و همچنین اوکراین مذاکرات بر پایه دیپلماسی است که یقینا مقامات ایران بار دیگر در این سفر لاوروف به تهران، نظرات خود را در رابطه با پایاندادن به جنگ در اوکراین به روسیه دادهاند؛ ابتکاراتی که روسیه مطمئنا از آنها برای ادامه جنگ در اوکراین استفاده خواهد کرد.»این تحلیلگر همچنین دررابطه با سند همکاری 20ساله میان ایران و روسیه و همکـــاری دوکشــور در ایــن قــالــب خاطرنشان کرد: «نشستهای دوجانبه و سفرهای سیاسی، اقتصادی، بازرگانی و تجاری بین دوکشور، همگی درراستای نهاییشدن این سند صورت گرفته است تا آییننامههای اجرایی و سندهای پاییندستی در حوزههای تخصصی به ثبت برسد. از جمله اهداف اصلی مذاکرات اخیر دوطرف در تهران نیز اجراییشدن این اسناد باهدف زیادشدن حجم مبادلات وزنی و ارزی بود.» این استاد روابط بینالملل دانشگاه اصفهان همچنین تحریمهای آمریکا علیه روسیه را از دیگر نکات مشترک این کشور با ایران دانست و گفت: «روسیه با آغاز جنگ در اوکراین با حجمی از تحریمهای آمریکا مواجه شد و بهنوعی در تنگا قرار گرفت. پیش از این، ایران نیز زیر تحریمهای حداکثری آمریکا بود و همچنان در این شرایط قرار دارد؛ تحریمهایی که روسیه با در نظرگرفتن تجربه ایران در مقابله با آنها به سمت ایران کشیده شد.»او افزود: «در حال حاضر هر دوطرف ایران و روسیه بهدنبال این هستند که یک جبهه ضدتحریمی علیه آمریکا ایجاد کنند و کشورهایی که بهنوعی مستقـیــم و غیـــرمستقیـــم در معــرض تحریمهای آمریکا قرار دارند را با خود همراه کنند.» بصیری گفت: «همراهی دو کشور در جبهه ضدتحریمی باهدف خنثیکردن اثرات تحریمها، از عمده اهداف مشترک ایران و روسیه است. دو طرف با تقویت ارتباطات اقتصادی، بازرگانی و ارزی و بانکی، سیاست خود را بهگونهای تنظیم میکنند تا حداکثر خنثیسازی را درمقابل تحریمهای آمریکا بهکار بندند.»