مجازها و محدودیت‌های بیماران کلیوی

کلیه‌ها عضو مهمی از بدن هستند و ضمن فیلترکردن خون و حذف ترکیبات مضر آن، موجب تعادل املاح خون می‌شوند و هورمون هم ترشح می‌کنند؛ از این رو باید برای حفظ آن‌ها دقت کافی به عمل آورد. پروفسور محمد شاهدی، عضو هیئت علمـی دانشگــاه صنعتــی اصفهــان و معاون پــژوهشــی فرهنگستــان علــوم، توصیه‌هایی برای بیمارن کلیوی دارد که به آن می‌پردازیم.
 
بیماری‌های مربوط به کلیه خاموش است و به‌طور معمول فرد متوجه بیمارینمی‌‌شود، مگر اینکه آزمایش دهد؛ بنــابراین بــاید خیــلی مــراقب بـود و بـا غــربــالگری سالانــه، در صورت ابتــلا به بیماری‌های کلیوی و یا مستعدبودن، اقدامات پیشگیرانه را انجام داد؛ چراکه تشخیص دیرهنگام این بیماری باعث بروز آسیب‌‌های دیگر به بدن از جملهنــــارســـــایــی کلیــــوی مـــــی‌شــــود و درد و هزینه‌‌های زیادی را به‌دنبال خواهد داشت. به هرحال تشخیص زودرس مهم است و از آن مهم‌تر، پیشگیری است که بدین منظور باید از غذاهای ناسالم خودداری کرد.
ضرورت مدیریت تغذیه
اگر بیمــاری کلیــوی داریــد، بایــد مصــرف پتاسیم، فسفر و سدیم را  کاهش دهید؛ البته محــدودیــت‌هــای غــذایی و توصیــه‌های مصــرف این مواد مغــذی براســاس شــدت آسیب‌رسانی آن‌ها به کلیه متفاوت است.برخی از رژیم‌های غذایی کلیوی می‌تواند خیلی و یا کمی محدودکننده باشد. با این حال فردی که بیماری کلیوی دارد، باید مدیریت خاصی بر تغذیه خود داشته باشد.
مجازها و محدودیت‌های غذایی
اقلام غذایی که باید از آن‌ها اجتناب شده و یا مصرف آن محدود شود، عبارت‌اند از:‌نوشابه‌های کولادار و به‌ویژه نوع سیاه آن به‌علت داشتن فسفر زیاد و برخی ترکیباتی که کار کلیه را زیاد و آن را بیش‌ازحد گرفتار می‌کنند، مضر هستند. ترکیبات فسفرداری که به نوشابه‌ها و محصولات غذایی افزوده می‌شود، در روده بیشتر جذب شده و برای کلیه اثر نامطلوب دارند.گوشت‌های فراوری‌شده مثل سوسیس و کالباس که ترکیبات سدیم و فسفردار بیش از معمول دارند، باید حذف شود.کنسروها و شورها و ترشی‌ها  که معمولا به‌دلیل داشتن نمک زیاد و افزودنی‌ها  کلیه را درگیر کار زیاد کرده و به آن فشار تحمیل می‌کنند، استفاده نشود.‌آووکادو با اینکه میوه خیلی مفیدی است ولی به‌دلیل داشتن پتاسیم بیش‌از حد  برای کلیه‌های بیمار مضر است؛ ازاین‌رو از مصرف آن باید پرهیز شود. نان سبوس‌دار علی‌رغم اینکه فیبر دارد و مفید است، به‌علت اینکه در سبوس ترکیبات فسفره و سدیم‌دار بیشتر است، برای کلیه‌ ضعیف چندان خوب  نیست؛ بنابراین از زیاده‌روی در آن باید خودداری کرد؛ البته برای نان سفید هم باید دقت کرد که کم‌نمک بوده و دارای ترکیبات مضر برای کلیه نباشد. برنج قهوه‌ای به‌دلیل داشتن فسفر و پتاسیم خیلی بیشتر از برنج سفید برای کلیه‌هایی که ضعیف هستند و مشکل دارند، چندان مناسب نیست.موز به‌دلیل داشتن پتاسیم زیاد برای کلیه‌های ضعیف مناسب نیست، در عوض آناناس مفید است و می‌توان آن را جایگزین این میوه کرد.علی‌رغم توصیه زیاد بر مصرف لبنیات برای پیشگیری از پوکی استخوان و تأمین نیازهای بدن، به‌علت داشتن فسفر زیاد نباید افرادی که کلیه ناراحت دارند، زیاد مصرف کنند؛ چون باقی‌مانده‌های فسفر در خون ممکن است حتی به پوکی و ضعف استخوان‌ها نیز کمک کند. به‌جای مصرف زیاد لبنیات، می‌توان از شیر‌بادام استفاده کرد.پرتقال و آب پرتقال نیز به‌علت داشتن پتاسیم زیاد برای کلیه مناسب نیستند و به جای آن‌ها می‌توان از آب انگور و آب سیب و یا از میوه آن‌ها استفاده کرد.زردآلو نیز به‌دلیل داشتن پتاسیم زیاد برای کلیه‌های بیمار چندان مناسب نیست؛ بنابراین از زیاده‌روی در آن باید پرهیز کرد.‌سیب‌زمینی دارای پتاسیم زیاد است؛ البته می‌شود با خیساندن آن در آب زیاد برای چند ساعت مقدار پتاسیم آن را کاهش داد؛ ولی باز هم نباید زیاد مصرف کرد.‌گوجه‌فرنگی نیز دارای پتاسیم زیاد است و نباید زیاد مصرف شود. می‌توان از فلفل قرمز که تند نیست، به جای آن استفاده کرد.غــذاهای آمــاده معمــولا دارای ســدیــم بیش‌ازحد هستند؛ چون هم از نگهدارنده‌ها و هــم از بــرخــی تشــدیــد‌کنـنـده‌هـای طعــم استفــاده می‌کنـنـد کــه بــرای کلیــه منــاســـب نیست.برگ چغندر و اسفناج نیز دارای پتاسیم زیاد هستند؛ ازاین‌رو نباید زیاد مصرف‌شوند.
‌کشمش و مویز و خرما چون دارای پتاسیم زیاد و ترکیبات دیگر هستند، باوجود مفید بودنشان، نباید زیاد مصرف شوند.چیپس و کراکر نیز برای کلیه مناسب نیستند؛ بنابراین نباید مصرف شود. از مصــرف خـودســــرانه داروهــــایی مثـــــل ژلوفن، بروفن و دیکلوفناک پرهیز شود.