پیش از برگزاری این نشست، ولادیمیر پوتین به دیدار مقام معظم رهبری رفت و در خصوص روابط دوکشور روسیه و ایران و همچنین مسائلی همچون اقدامات تحریکآمیز غرب و آمریکا در سالهای اخیر از جمله کودتا در اوکراین و همچنین سیاست گسترش ناتو گفتوگو کرد؛ نشستی که در آن حضرت آیتالله خامنهای بر ضرورت عملیاتیشدن تفاهمها و قراردادهای بین ایران و روسیه تأکید کردند و هوشیاری در مقابل سیاستهای فریبکارانه غرب را لازم دانستند. ایشان همچنین همکاریها بلندمدت ایران و روسیه را عمیقا به نفع هر دو کشور دانستند و افزودند: حوادث جهانی نشاندهنده نیاز ایران و روسیه به همکاریهای روزافزون و متقابل است. در این راستا تفاهمها و قراردادهای متعددی بین دو کشور، ازجمله در بخش نفت و گاز در جریان است که باید تا انتها پیگیری و عملیاتی شوند. رهبر انقلاب همکاریهای اقتصادی ایران و روسیه را بهویژه در پی تحریمهای غرب، ضروری و بهنفع هر دو کشور دانستند و درخصوص حوادث اوکراین گفتند: جنگ، یک مقوله خشن و سخت است و جمهوری اسلامی از اینکه مردم عادی دچار آن شوند بههیچوجه خرسند نمیشود؛ اما در قضیه اوکراین چنانچه شما ابتکار عمل را بهدست نمیگرفتید، طرف مقابل با ابتکار خود، موجب وقوع جنگ میشد. ایشان همچنین با تأکید بر اینکه غربیها با روسیه قوی و مستقل بهکلی مخالف هستند، ناتو را موجودی خطرناک خواندند و افزودند: اگر راه در مقابل ناتو باز باشد حدومرزی نمیشناسد و اگر جلوی آن در اوکراین گرفته نمیشد، مدتی بعد به بهانه کریمه، همین جنگ را به راه میانداختند. رهبر انقلاب مسئله سوریه را نیز بسیار مهم خواندند و با تأکید بر موضع جمهوری اسلامی مبنی بر مخالفت با حمله نظامی به این کشور و لزوم جلوگیری از آن، گفتند: یک مسئله مهم دیگر در موضوع سوریه، اشغال مناطق حاصلخیز و نفتخیز شرق فرات بهوسیله آمریکاییهاست که این قضیه باید با بیرونراندن آنها از آن منطقه علاج شود.
حضــرت آیتالله خامنـــهای با تقبیـــح دخــالــتهای رژیم صهیــونیستــی در قضایای منطقه، مواضع اخیر رئیسجمهور روسیــــه علیــــه صهیـونیــســــــتهــــا را تحسینبرانگیز خواندند. رهبر انقلاب همکاریهای بلندمدت ایران و روسیه را جـــدا و عمیقـــا به نفـــع هـــر دو کشـــور خواندند و خطاب به آقای پوتین گفتند: جنابعالی و رئیسجمهور ما هردو اهل اقدام و پیگیری هستید؛ بنابراین همکاریهای دو کشور در این دوره باید به اوج خود برسد.
طرح جدید برای استفاده از پولهای ملی در روابط دو کشور ایران و روسیه
در ادامه این نشست پوتین نیز گفت که هیــچکس طـــرفدار جنــگ نیســـت و جاندادن مردم عادی یک تراژدی بزرگ است؛ اما رفتار غرب موجب شد که ما انتخابی جز عکسالعمل نداشته باشیم. رئیسجمهور روسیه با برشمردن عوامل و ریشههای اختلافات روسیه و اوکراین، بهویژه اقدامات تحریکآمیز غرب و آمریکا در سالهای اخیر ازجمله کودتا در اوکراین و همچنین سیاست گسترش ناتو باوجود تعهدات قبلی آنها مبنی بر پرهیز از هرگونه پیشروی به سمت روسیه، گفت: بعضی از کشورهای اروپایی گفتند ما مخالف عضویت اوکراین در ناتو بودیم؛ اما تحتفشار آمریکا با آن موافقت کردیم که این نشاندهنده فقدان حاکمیت و استقلال آنهاست. پوتین، ترور سردار سلیمانی را نمونه دیگری از شرارتهای آمریکاییها برشمرد و در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحریمهای غرب علیه روسیه، افزود: این تحریمها به ضرر غرب است و نتیجه آن، مشکلاتی ازجمله افزایش قیمت نفت و بحران تأمین مواد غذایی است. رئیسجمهور روسیه با اشاره به سوءاستفاده آمریکا از ابزار دلار برای تحریم و غارت کشورهای دیگر، این کار را درنهایت به زیان آنها و موجب تضعیف اعتماد جهانی به این ارز و حرکت کشورها به استفاده از پولهای جایگزین دانست و تصریح کرد: روسیه و ایران در حال طراحی روشهای جدید برای استفاده از پولهای ملی در روابط میان دو کشور هستند. او با تأیید مواضع رهبر انقلاب درباره منطقه قفقاز، مواضع دو کشور در قضیه سوریه، ازجمله در مخالفت با حمله نظامی به شمال این کشور را کاملا منطبق با یکدیگر خواند و گفت: منطقه شرق فرات باید در کنترل نیروهای نظامی سوریه قرار بگیرد.پوتین همکاریهای دو کشور را در همه بخشها و پروژهها در حال پیشرفت دانست و افزود: ایران و روسیه در سوریه در حال مبارزه مشترک با تروریسم هستند و درزمینه نظامی نیز تلاش میکنیم همکــاریهای دو کشـــور و همچنـــیــن همکاری و مانورهای سهجانبه با چین را توسعه دهیم.
ایران و روسیه صداقت و اراده جدی خود را در مبارزه با تروریسم نشان دادند
پس از دیدار رئیسجمهور روسیه با مقام معظم رهبری، نشست دوجانبه رؤسای جمهور ایران و روسیه باهدف بررسی آخرین وضعیت روابط دوجانبه دو کشور و با تأکید بر توسعه مناسبات در عرصههای آغاز شد. در این دیدار دوطرف ضمن مرور آخرین وضعیت مناسبات میان دو کشور که در دوره اخیر رشد چشمگیری داشته است، از جهش در روابط دوجانبه، بهخصوص در حوزه اقتصادی، امنیتی، زیرساختی، انرژی، تجارت و صنعت ابراز خشنودی کرده و اراده خود را تداوم این مسیر و تقویت آن ابراز کردند. درعینحال آنها ضمن یادآوری موفقیتهای مشترک در مقابله با تروریسم، بر ضرورت توسعه همکاریها در عــرصههای جــدیـــد منطقـــهای و فرامنطقه تأکید کردند و از اراده جدی خود برای تقویت امنیت کشورهای مستقل در منطقه خبر دادند. آیتالله رئیسی در این دیدار اراده دوکشور بر توسعه مناسبات دوجانبه را فراوان خواند و گفت: پس از دیدار در مسکو و عشقآباد، روند همکاریها رو به رشد بوده و این روند همچنان باید تقویت شود. رئیسجمهور با اشاره به سابقه همکاری موفقیتآمیز دو کشور در مبارزه با تروریسم در سوریه، این همکاری را زمینهساز تقویت امنیت و ثبات در منطقه دانست و افزود: کشورهایی که در منطقه غرب آسیا مدعی مبارزه با تروریسم بودند، هیچ گام مؤثری در این زمینه برنداشتند؛ اما این جمهوری اسلامی ایران و روسیه بودند که با همکاری جدی در بحث مبارزه با تروریسم، صداقت و اراده جدی خود را در این زمینه نشان دادند. رئیسجمهور روسیه نیز در این دیدار ضمن ابراز خرسندی از حضور در سرزمین مهماننواز ایران، از افزایش همکاریهای دو کشور در عرصههای مختلف، بهویژه در حوزه امنیت بینالمللی خبر داد و گفت: ایران و روسیه سهم بسیار بزرگی در حلوفصل بحران سوریه دارند.
حلوفصل منازعه سوریه از طریق روند سیاسی سوری- سوری با تسهیلگری سازمان ملل
و اما آخــرین و مهــمترین بــرنامـــه در دیپلماتیکترین روز تهران، برگزاری هفتمین نشست سران کشورهای ضامن روند مذاکرات آستانه با حضور رؤسای جمهور ایران، روسیه و ترکیه در سالن اجلاس سران تهران بود. هدف از مذاکرات آستانه، حلوفصل منازعات سوریه و پایان بخشیدن به جنگ و آوارگی و ویرانی در این کشور است. از سال 2017 تاکنون هجده بار مذاکرات آستانه برگزارشده که شش نشست آن در سطح رؤسای جمهور ایران، ترکیه و روسیه بوده است. این نشست ها دو بار در سوچی، دو بار در آنکارا و دو بار در تهران (یک نشست بهصورت مجازی) برگزار شده است. روز سهشنبه، تهران برای دومین بار میزبان این نشست بود؛ نشستی که حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه کشورمان نیز پیش از برگزاری آن، گفت که این نشست به دنبال تثبیت کاهش تنش در مناطق درگیری در ســوریـــه اســت؛ کشـــوری کـــه وزیـــر امورخارجه آن نیز روز سهشنبه همچنین و همزمان با اجلاس سهجانبه مذکور به تهران سفر کرد. یکی از مهمترین محورهای این اجلاس روند آستانه، مخالفت ایران و روسیه با حمله ترکیه به شمال سوریه بود. این سه کشور در این نشست تأکید کردند که منازعه سوریه هیچ راهحل نظامی نداشته و تنها از طریق روند سیاسی سوری-سوری با تسهیلگری سازمان ملل قابلحل و فصل خواهد بود. در پایان هفتمین نشست سران روند آستانه بیانیه مشترکی از سوی سه کشور صادر شد. در این بیانیه آمده است که منازعه سوریه هیچ راهحل نظامی نداشته و تنها از طریق روند سیاسی سوری-سوری با تسهیلگری سازمان ملل وفق قطعنامه ۲۲۵۴ شورای امنیت سازمان ملل قابلحل و فصل خواهد بود. در ادامه رؤسای جمهور ایران و روسیه و ترکیه نیز در نشست خبری مشترک حاضر شدند. آیتالله رئیسی در نشست خبری مشترک با پوتین و اردوغان اعلام کرد که در این نشست، تأکید بر حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه شد و بر این امر که حضور آمریکاییها در شرق فرات به هر بهانهای هیچوجهی ندارد، نیز تأکید صورت گرفت. پوتین نیز گفت که سه کشور تأکید دارند بر اساس گفتوگوی سوری و با راهحل سیاسی، بحران سوریه قابلحل است و باید به وحدت و تمامیت ارضی سوریه احترام گذاشته شود و سرنوشت سوریه باید به دست مردم این کشور تعیین شود. اردوغان اما بر مبارزه با گروههای مسلح در سوریه تأکید کرد و گفت: میان سازمانهای پژاک، ی.پ.گ و پ.ک.ک هیچ تفاوتی نمیبینیم. قبول نمیکنیم از یکی بهعنوان ابزار استفاده و با دیگری مبارزه شود. رئیسجمهور ترکیه افزود: از روسیه و ایران انتظار داریم در این مبارزه در کنار ترکیه باشند.