از کاخ سعدآباد تا پادگان 15خرداد اصفهان

مسئله «آموزش در دوران دفاع مقدس» به‌صورت خودجوش و مردمی در مساجد، اطراف شهرها و مناطق کوهستانی انجام می‌گرفت. به‌غیراز این حرکت‌های مردمی، سپاه اصفهان نیز اقداماتی را برای آموزش جوانان انقلابی در دستور کار خود قرار داد. این سپاه از اولین سپاه‌هایی بود که به آموزش به‌صورت یک برنامه سازمان‌دهی‌شده نگاه و مراکز آموزشی خود را در چندپادگان راه‌اندازی و حتی میزبان نیروهای دیگر استان‌ها برای امر آموزش بود. با آغاز جنگ تحمیلی، افراد زیادی برای رفتن به جبهه داوطلب شدند؛ اما عمده تلاش‌ها بر این بود که تنها افراد آموزش‌دیده و یا سربازی‌رفته و یا دارای تجربه جنگ در کردستان، به آنجا اعزام شوند. این دقت، نشان‌دهنده اهمیت آموزش برای اعزام نیرو به جبهه دارخوین است. آنچه در ادامه می‌آید بخش اول و معرفی دومرکز از مراکز و پادگان‌های آموزشی رزمندگان جبهه دارخوین است.
 
پادگان امام علی (ع)
با پیروزی انقلاب اسلامی، چندین کمیته مردمی در اصفهان زیرنظر برخی علما و روحانیون تشکیل شد. علاوه بر آن، کمیته دفاع شهری نیز پس از تصرف ساختمان ساواک در خیابان کمال‌اسماعیل پدید آمد که انقلابیون زیادی در آنجا سازمان‌دهی شدند. این کمیته پس از چندماه به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تبدیل شد. از اولین اقدامات کمیته و سپاه، تلاش برای آموزش‌های عقیدتی‌نظامی برای انجام مأموریت‌های مختلف بود. به‌همین‌ منظور، اولین گروه از نیروها در اسفند 1357 برای آموزش به پادگان سعدآباد تهران- که بعدها به پادگان امام علی (ع) تغییر نام یافت- اعزام شدند. لقمان رستگار که از افراد این گروه است، دراین‌باره می‌گوید: «شب عید سال 1358 بود. حدود 30 نفر از بچه‌های کمیته دفاع شهری برای آموزش به پادگان سعدآباد تهران رفتیم. افرادی همچون آقایان مرتضوی، رسول یاحی، عظیمی، حبیب‌الله افتخاریان، حسن دهقان و محمدرضا حبیب‌اللهی در این دوره حضور داشتند.» او عنوان می‌کند: «حدود دوماه از پیروزی انقلاب گذشته بود. وقتی وارد پادگان شدیم، هنوز عکس‌های شاه و شعارهای خدایگان شاهنشاه آریامهر به درودیوار بود. ابتدا مشغول پاک‌سازی پادگان شدیم، بعد هم حبیب‌الله افتخاریان با ماژیک، جملات زیبایی را نوشت که به دیوارها زدیم. حدود 20روز بعد هم توسط کلاه‌سبزها که نیروهای مخصوص ارتشی زمان شاه بودند، آموزش دیدیم.»
پادگان 15خرداد اصفهان
پس‌از آنکه حضرت امــام خمینـــی (ره) فـرمان تشکیــل سپــاه پاسداران را صـادر کردند، براساس تدبیر فرماندهان وقت سپاه اصفهان، قرار شد اولین نفرات برای عضویت در سپاه از بین داوطلبان واجد شرایط کمیته انتخاب و به اولین دوره آموزشی اعزام شوند. به‌دنبال بررسی‌های صورت‌گرفته، پادگانی از ارتش واقع در خیابان صفه انتخاب و نام 15خرداد بر آن نهاده شد. حکایت انتخاب این پادگان را حجت‌الاسلام‌والمسلمین احمد سالک، فرمانده وقت سپاه اصفهان چنین بیان می‌کند: «قبل از انقلاب به‌واسطه یکی از روحانیون سادات با آقای صیادشیرازی آشنا بودم. از طریق او پیگیری کردم تا پادگان متعلق به ارتش را برای آموزش نیروهای سپاه و بسیج در اختیار بگیریم. پس‌ازاین ماجرا، شهیدخلیفه‌سلطانی به‌عنوان مسئول آموزش، مأموریت یافت تا با به‌کارگیری تعدادی از مربیان، اولین دوره آموزشی را در این پادگان راه‌اندازی کند.» حکایت تهیه و تدوین دروس را احمد فضایلی این‌گونه توضیح می‌دهد: «تأسیس آموزش تا تقلید آموزش خیلی تفاوت دارد و ما باید برای نیروهای انقلابی آموزش طراحی می‌کردیم. با تعدادی از دوستان جمع شدیم تا طراحی دروس عقیدتی، سیاسی و نظامی را انجام دهیم. محتوا که آماده شد، آن‌ها را به آقایان سالک و پرورش دادیم تا نظر بدهند. بعد از بررسی، گفتند که خیلی خوب است؛ شروع کنید. ازلحاظ محتوای آموزشی در ارتباط با مسائل نظامی، باز و بسته‌کردن سلاح ژ-3، تیراندازی، آرایشات نظامی و انفجارات گنجانده شده بود. در محتوای عقیدتی‌سیاسی، مبانی جهاد و دفاع و آشنایی با انقلاب وجود داشت که آقایان جلال افشار، جواد سهیلی و اسدی مربیان آن بودند. آقایان سیچانی و شفیع‌زاده هم مسائل سیاسی را می‌گفتند.»حسین اخلاصی از اولین مربی‌های این پادگان، درباره مربیان و تهیه محتوای آموزشی می‌گوید: «افرادی همچون آقایان ادیب، فضایلی، خلیفه‌سلطانی، مرتضوی و جواد استکی که سربازی رفته و دوره‌های آموزشی نظامی را طی کرده بودند، طرح درس نظامی را به کمک بچه‌های ارتش نوشتند. برای طرح درس عقیدتی هم‌گروهی بودیم حدود 10 الی 15 نفر؛ ازجمله آقایان حجازی، شمشیری، سیچانی و مسجدیان که رسیدیم خدمت حاج‌آقا پرورش و از ایشان سؤال کردیم چه‌کار کنیم؟ ایشان پاسخ دادند، نباید به کلاس درس بسنده کنیم. متأسفانه توفیق نیافتیم کل طرح ایشان را بشنویم و به آن توجه کنیم. طرح درس را  که آماده کردیم، به ایشان ارائه کردیم. باحوصله مطالعه کردند. بعد هم طی چند جلسه با رهنمودهای ایشان، طرح را اصلاح کردیم. روند آموزش این‌گونه بود که از صبح تا ظهر، آموزش عقیدتی سیاسی داشتیم و نیروها بعدازظهرها در اختیار گروه نظامی قرار می‌گرفتند. در بخش آموزش‌های نظامی، تعدادی از برادران به‌علت حضور در مبارزات قبل از  انقلاب، همچنین حضور در مبارزات فلسطین و طی‌کردن دوره‌های چریکی و خدمت سربازی، محتوای ضروری آموزش را تعیین کردند. مسئولیت این بخش با آقای احمد ادیب و همکاری افراد دیگر، ازجمله سردار جواد استکی و شهید احمد حجازی، فعال و مبارز سیاسی قبل از انقلاب است.»سردار محمدرضا مرتضوی، از جوانان فعال دوران مبارزات پیش از انقلاب، درباره فعالیت در حوزه آموزش نظامی پادگان 15 خرداد می‌گوید: «هم‌زمان با ایام شکل‌گیری 15خرداد، اولین دوره آموزشی سپاه هم در تهران آغاز شد. من حدود 25روز در آن دوره شرکت کردم. وقتی به اصفهان بازگشتم، آموزش سلاح را به عهده‌ام گذاشتند. پس از چندماه برای دوره تخصصی مربیگری، مجدد 10روز به تهران رفتم. برای کارآمدی آموزش، مربیان پادگان در میدان جنگ کردستان و مناطق جنوب، حضور پیدا می‌کردند تا در کنار مسائل تئوری با نیازهای رزمندگان در میدان جنگ نیز آشنا شوند که طی این جریان، تعدادی از مربیان پادگان، همانند احمد فروغی، عباس کردآبادی و زال یوسف‌پور به شهادت رسیدند. طــرح درس‌هــا را هفتــه‌بــه‌هفتــه تغیــیــر می‌دادیم و نیازهای جدید میدان جنگ را در آموزش‌ها وارد می‌کردیم. برای آموزش بعضی موارد مانند آرپی‌جی 7، فرصت زیادی نداشتیم و از روی عکس آموزش می‌دادیم. بعد با همکاری اصغر صبوری موفق شدیم سلاح‌های غنیمتی را برای آموزش به پادگان بیاوریم.» او  ادامه می‌دهد: «یکی دیگر از طرح‌های بسیار مؤثر در راستای توانمندسازی مربیان برای انتقال اندیشه اسلامی و انقلابی، برنامه دیدار با علما و اساتید اخلاق حوزه علمیه قم بود؛ برنامه‌ای که به‌وسیله بسیاری از فرماندهان لشکر امام حسین (ع) و با همت شهید ردانی‌پور در سال‌های دفاع مقدس تدام یافت.»به‌دلیــل آنکــه امکــان حضــور نیــروهای آموزشی در قم فراهم نبود، از برخی علما دعوت می‌شد تا در برنامه‌های آموزشی حضور پیدا  کنند. حسیــن اخــلاصیدر ایــن‌ بــاره می‌گــویــد: «آیت‌الله حائری شیرازی به‌صورت هفتگی یا هر دوهفته یک‌بار، به اصفهان تشریف می‌آوردند که از صبح تا ظهر در پادگان برایشان جلسه می‌گذاشتیم. بعدازظهر تا شب هم برنامه‌های مختلفی ازجمله حضور در دفتر حزب جمهوری اسلامی را داشتند.» به‌هرحال اولین دوره پانزده‌روزه آموزش عمومی پاسداری با محتوای حدود 60درصـد عقیــدتی‌سیــاسی و 40درصــد نظامی در تاریخ 6مرداد 1358 تدوین، تصویب و اجرا شد. این دوره به‌مرور کامل‌تر و  11مرتبه به اجرا  درآمد؛ البته مدت آن در دوره‌های آخر به 20روز رسیده بود. علاوه بر فعالیت‌های گفته‌شده، سیستم ارزیابی حین آموزش و تأییدصلاحیت پاسداری نیز به‌تدریج مفهوم پیدا کرد و در قالب معاونت آموزشی راه‌اندازی شد. فرماندهان این پادگان 120 الی 130 نفری به ترتیب سردار شهید خلیفه‌سلطانی، دکتر احمد فضائلی و سردار علی شمشیری بودند. آیت‌الله خامنه‌ای، شهید بهشتی و دیگر مسئولان وقت نظام نیز در دوران ارائه آموزش‌ها از این پادگان بازدید می‌کردند.شهید سید احمد حجازی، یکی از پاسداران اصفهانی است که نقش مهمی در آموزش نیروهای سپاهی و بسیجی ایفا کرده است. سیـدعلی بنــی‌لــوحــی دربــاره این مربی بزرگ می‌گوید: «با تشکیل سپاه پاسداران و عضوگیری و آموزش نیروها، پادگان 15خرداد که در زمان رژیم سابق به‌منظور استقرار یک گردان ضداغتشاش ساخته شده بود، به‌عنوان مرکز آموزش سپاه اصفهان مورداستفاده قرار گرفت. مسئولیت آموزش و تخریب و انفجارات به‌عهده احمد حجازی گذاشته شد. در آن زمان کسی نمی‌دانست به‌زودی انقلاب درگیر جنگی نابرابر خواهد شد. اخلاص افرادی چون سیداحمد و آموزش تخریب به بهترین نیروهای انقلاب، باعث شد شالوده و ریشه نیروهای سپاه اصفهان با  کارهای سخت عجین شده و ما دارای بهترین نیروهای تخریب باشیم. محسن موهبت و سیدمحمود ضابط‌زاده که در ماه اول جنگ در دارخوین به شهادت رسیدند، از اولین تربیت‌شدگان کلاس‌های سیداحمد بودند. دوره‌های اول، دوم و سوم مرکز آموزش 15خرداد که با حضور مستقیم و فعالیت بیشتر احمد حجازی و عباس کردآبادی همراه بود، بهترین نیروها را تحویل انقلاب داد که توانستند در راه‌اندازی نهال مقدس سپاه در بسیاری از نقاط کشور اثرگذار شوند و در جنگ گنبد، درگیری‌های وسیع کردستان و جنگ تحمیلی، خدمات ارزنده‌ای را در رده‌های مختلف فرماندهی به انقلاب اسلامی ارائه دهند. با  کار و فعالیت احمد و دوستانش، مانورهای آموزشی پادگان 15خرداد با هیجان و جدیت برگزار می‌شد که از محتوای بسیار خوبی برخوردار بود؛ مثلا انفجارهای کوچک و بزرگ در مسیر مانور، حالت عملیاتی و رزمی بسیار خوبی ایجاد می‌کرد که در بالابردن کیفیت آموزش‌ها مؤثر بود.»