تأثیر رژیم غذایی بر ترکیب بدن
در برنامههای كاهش وزن سـريع، عـلاوه بـر ازدسـترفتن آب بدن، علت اصلی كاهش وزن، تحليـل بافت عضلانی و كاتابوليسم عضله است؛ درحالیکه تحقیقهای علمی نشان میدهد رژیمهای کاهش وزن اصولی، بیشتر باعث کاهش بافت چربی بدن میشوند؛ همچنین به بهبود عملکرد ارگانهای حیاتی بدن و کاهش چربیهای مضر و کاهش مقاومت به انسولین کمک میکنند.
بازگشت سریع وزن در رژیمهای غیراصولی
درحقیقت بهرغم کاهش وزن سریع در رژیمهای سخت و غیراصولی، این رژیمها در طولانیمدت نتیجه ضعیفتری نسبت به رژیمهای اصولی دارند و باعث آسیب به بخشها و اندامهای مختلف بدن هم میشوند. نکته مهم این است که وزن کاهشیافته در کمتر از دو تا چهار ماه برمیگردد. ازآنجاییکه وظیفه بدن، حفظ حیات و جایگزینی آب، الکترولیتها و مواد ضروری برای بقای سلامتی و طول عمر است، درنتیجه بدن سریع کمبودهای غذایی خود را جبران میکند. از طرفی، در رژیمهای سخت و غیراصولی فرد رژیمگیرنده اصول تغذیه صحیح و رعایت تعادل و تنوع در برنامه غذایی را یاد نگرفته و راهکارهای درست برای تغییر سبک زندگی و سالمخواری را آموزش نمیبیند که این مورد نیز باعث بازگشت سریع وزن کاهشیافته میشود.
عوارض رژیمهای غیراصولی
کمبود مواد مغذی: در رژیمهای غــیــراصــولی فــرد در خــطــر کمبود موادغذایی مختلف ازجمله ویتامینها و مواد معدنی قرار میگیرد. کمبود مواد مغذی علاوه بر اختلال در متابولیسم و تعادل بدن، باعث مشکلات دیگری مانند ریزش مو و خرابشدن پوست و تضعیف سیستم ایمنی میشود. مواد معدنی مانند آهن، روی و منیزیوم و انواع ویتامینهای گروه B و ویتامین C برای حفظ ساختار پوست و مو ضروری هستند. رژیمهای کاهش وزن سریع با محدودیت کالری یا حذف بعضی از گروههای غذایی، اغلب منجر به کمبود این ریزمغذیها و آسیب به بدن میشوند. اختلالهای هورمونی: کاهش شدید دریافت انرژی باعث اختلال در عملکرد غدد ترشحکننده هورمونهای ضروری برای بدن مثل غده هیپوفیز، تیروئید و غدد جنسی میشود. رژیمهای غیراصولی میتواند منجر به قطع یا اختلال قاعدگی در خانمها شود. ازطرفی، بافت چربی وظیفه تولید بعضی از هورمونها را در بدن برعهده دارد. اگر کاهش شدید در بافت چربی در مدتزمان کوتاهی ایجاد شود، بدن قادر به هماهنگکردن تغییرات هــورمــونــی نخــواهـــد بود؛ بهعنوانمثال، پیروی از رژیمهای غذایی غیراصولی باعث اختلالهای هورمونی زیاد ازجمله اختلال در باروری در هر دو جنس میشود.ازدستدادن تــوده عــضلانی: معمولا بدن بر اثر کاهش وزن، هم بافت چربی و هم بافت عضلانی را از دست میدهد. در رژیمهای معمولی، توده عضلانی چندان کاهش نمییابد و بدن بیشتر بافت چربی از دست میدهد؛ اما بر اثر پیروی از رژیمهای غیراصولی، بدن ممکن است توده عضلانی زیادی را از دست بدهد.کاهش زیاد توده عضلانی میتواند منجر به ضعف سیستم ایمنی و سوءتغذیه انرژی و پروتئین شود. در این شرایط فعالیت عوامل بیماریزا و فرصتطلب ممکن است فرد را دچار بیماریهای عفونی کند و حیات فرد را به خطر بیندازد.اختلالهای گوارشی: رژیمهای غیراصولی و کاهش ناگهانی انرژی دریافتی باعث اختلال در فعالیتهای معمول دستگاه گوارش میشود و ترشح هورمونهای گوارشی را کاهش میدهد. یکی از عوارض جدی رژیمهای غیراصولی، یبوست است که به دلیل کاهش شدید انرژی دریافتی و کاهش مصرف فیبرهای غذایی ایجاد میشود؛ درعینحال کاهش ناگهانی انرژی دریافتی باعث میشود کیسه صفرا نتواند بهصورت منظم صفرا را به درون روده تخلیه کند و این باعث تجمع مقادیر بیشازاندازه صفرا در داخل کیسه صفرا شده و درنهایت منجر به رسوب صفرا و ایجاد سنگهای صفراوی میشود.مشکلات روانی: کاهش شدید انرژی دریافتی و کمبود ریزمغذیهای ناشی از آن باعث ترشح هورمونهای استرس میشود؛ درنتیجه سیستم ایمنی ضعیف میشود؛ درعینحال رژیمهای غیراصولی باعث خستگی مزمن، ضعف و پرخاشگری میشود؛ درضمن بازگشت سریع وزن بعد از رعایت یک رژیم سخت باعث کاهش اعتمادبهنفس، تشدید نارضایتی از خود و افسردگی، اضطراب و اخـتــــلالهـای خــوردن ازجـمــلــه بیاشتهایی عصبی در افراد میشود.
نکته
باید به خاطر سپرد که رژیمهای غذایی غیراصولی افراد را از سلامتی و سبک زندگی صحیح دور میکنند. بهترین رژیم کاهش وزن رژیمی است که وزن طی آن بهتدریج کاهش یابد؛ بهطوریکه فرد بین 500 گرم تا یـک کیلـوگرم در هفته کاهش وزن داشته باشد.