موضع جدید عربستان نسبت به ایران

طی روزهای اخیر وزیر خارجه عراق اعلام کرد که ولیعهد سعودی خواستار دیدار وزیران خارجه ایران و عربستان شده است و اینکه این نشسـت بـــرخلاف دیگــر نشست‌هـــا به‌صورت علنی برگزار شود. تاکنون پنج‌دور مذاکرات میان ایران و عربستان در سطح امنیتی و اطلاعاتی و به‌صورت محرمانه برگزار شده و حالا به پیشنهاد محمد بن سلمان، قرار است دور ششم آن در سطح دیپلماتیک با حضور وزرای خارجه دو کشور و با وساطت عراق در بغداد برگزار شود. 
 
 
در عین حال، با توجه به صحبت‌های شنیده‌شده ازسوی مقامات دیپلماتیک کشورمان، ایران نیز با این پیشنهاد موافق است و از برگزاری دور جدید مذاکرات در قالب دیدار با مقامات دیپلماتیک عربستان در سطح وزرا استقبال می‌کند. آن‌طور که وزیر امور خارجه کشورمان در تازه‌ترین اظهاراتش در مورد پنچ‌دور گفت‌وگوهای انجام شده بین  ایران و عربستان در عراق و ادامه این گفت‌وگوها در آینده گفت: «در هفته گذشته پیامی از وزیر امور خارجه عراق دریـــافت کـــردیم که طــرف سعــودی این آمـــادگـــی را دارد کــه گفت‌وگوها بین ایران و عربستان از فاز امنیتی، وارد فاز سیاسی و علنی  شود.» حسین امیرعبداللهیان با اشاره به آمادگی ایران برای اینکه گفت‌وگوها بین تهران و ریاض وارد فاز سیاسی شود، افزود: «امیدواریم این گفت‌وگوها در نهایت منجر به بازگشت روابط دیپلماتیک بین ایران و عربستان به حالت عادی شود.» درعیــن حــال مصطفــی الکـاظمــی، نخست‌وزیر عراق طی هفته‌های گذشته در سفر به تهران و جده نیز درخصوص دور جدید مذاکرات ایران و عربستان با مقامات دو کشور رایزنی کرده و نکاتی را از طرف ریاض به تهران و بالعکس انتقال داده است تا از این طریق روابط دیپلماتیک بین دو طرف ارتقا پیدا کند. پیش از این نیز توافقاتی برای دور مذاکرات جدید بین دوطرف ایران و عربستان صورت گرفته است تا مقـــدمات سفـــر هیئــت‌هـــای فنــی دو کشور ایران و عربستان برای بازدید از سفارت‌خانه‌های دو کشور فراهم شود؛ فضایی که نشان از تمایل دو طرف برای احیای روابط از طریق مذاکرات در سطح سیاسی را می‌دهد؛ اینکه ایران و عربستان در این رایزنی‌ها و در حوزه مسائل امنیتی و نظامی سرانجام به نقطه پایداری پس از شش سال رسیده‌‌‌اند. موضوع محور مقاومت، حضور رژیم صهیونیستی در منطقه، عدم‌دخالت کشورها در مسائل داخلی یکدیگر، احترام به تمامیت ارضی و همچنین تلاش بــرای حل مسائــل منطقــه ازطریق مکانیزم‌های درون‌منطقه‌ای از جمله مسائل سیاسی است که طی این سال‌ها محل اختلاف دوطرف بوده و قرار است در این دور مذاکرات علنی در رابطه با آن‌ها صحبت شود تا به توافق برسند.
عربستان جدید‌ترین موضع خود را در رابطه با ایران گرفت
«اصفهان‌زیبا» در بررسی پیشنهاد ولیعهد عربستان برای برگزاری علنی دور جدید مذاکرات ایران و عربستان در سطح وزرا در بغداد با جعفر قنادباشی، تحلیلگر مسائل غرب آسیا گفت‌وگو کرد.به گفته این کارشناس منطقه، روابط ایران و عربستان هم اکنون در مسیر تازه‌ای قرار گرفته است؛ به‌خصوص اینکه بن سلمان، ولیعهد عربستان نیز به‌صراحت بر ضرورت آغاز دور گفت‌وگوهای جدید میان دو کشور تأکید کرده و گفته است باید روابط دوکشور دوباره برقرار شود. او اظهار کرد: «طبیعتا این سخن بن سلمان می‌تواند نشان‌دهنده تمــایل حکـــومت عــربستـــان مبنــی بر برقراری مجدد روابط باشد که به‌نوعی می‌توان گفت این موضوع جدی‌ترین موضعی است که تا به‌حال عربستــان در رابطه با ایران اتخـاذ کرده است.»قنادباشی گفت: «تمایل ارتباط‌گیری مجدد عربستان با ایران در پنج دوره گذشته نیز به‌وضوح روشن بود؛ تمایلی که البته پس از روی کار آمدن جو بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور جدید آمریکا آشکار شد. پیش از آن و در دوران دونالد ترامپ، عربستان به امید حمایت و پشتیبانی او، با ایران رابطه‌ای نداشت و کوشش می‌کرد تا از آن حمایت‌ها به‌منظور پیشبرد مقاصد منطقه‌ای خود استفاده کند و در صحنه‌های مختلف منطقه‌ای و حتی در رابطه با برخی مسائل داخلی ایران نیز مواضعی را اتخاذ کند که هیــچ‌یــک از آن‌هــا سیــاســت‌های دوستانه‌ای در خصوص ایران تلقی نمی‌شد. بن سلمان در دوره‌ای از ایجاد جنگ به داخل ایران نیز سخن می‌گهت و هم‌زمان تلاش می‌کرد از منافقان علیه ایران حمایت و البته استفاده کند؛ سیاست‌های خصمانه‌ای که برخی از آن‌ها در گذشته وجود داشته تا به امروز نیز ادامه دارد.»او ادامه داد: «عربستان با شکست ترامپ در انتخابات، پشتیبان بزرگ خود را در منطقه از دست داد و این موضوع موجب انفعال دولت عربستان شد. از طرف دیگر، عربستان در جنگ یمن نیز بسیار ضعیف عمل کرد و    نتـوانست مقاصد و اهداف خود را از این طریق محقق سازد و سیاست‌های مختلف او برای تأثیرگذاری بر روند تحولات منطقه به نتیجه نرسید؛ به‌همین‌خاطر هم بعد از روی ‌کار آمدن بایدن و شکست ترامپ در انتخابات سیاست هم‌سویی با ایران را در پیش گرفت.»
 نوع سیاست عربستان در رابطه با ایران به دستور آمریکاست
به گفته این تحلیلگر خاورمیانه، چالش‌های دیگری همچون جنگ اوکراین و نیاز شدید غرب به نفت منطقه غرب‌آسیا در کنار دیگر دلایل باعث شده است  عربستان موضع خود در رابطه با ایران را تغییر دهد. او خاطرنشان کرد: «موضع اخیر بــن‌سلمـــان در بــرگــزاری مــذاکــرات دیپلماتیک در سطح وزرا ناشی از این است که آمریکا از عربستان می‌خواهد به تنش‌ها در منطقه پایان دهد؛ تنش‌هایی که به‌ نوعی به دستور آمریکا در منطقه شکل گرفته است. برای مثال عربستان حتی در مقطعی خواستار توقف جنگ در یمن بود و آمریکا دستور و فرمان به ادامه آن را داد؛ اما اکنون بایدن در سفر به منطقه تأکید کرد که باید جنگ یمن پایان یابد و از جمله اهداف رسمی سفر خود را کوشش برای پایان جنگ یمن اعلام کرد.در حال حاضر ایالات متحده نیز به دلایلی همچون جنگ اوکراین و نگرانی غرب و آمریکا در رابطه با تأمین انرژی و همچنین بالارفتن قیمت نفت و بنزین می‌کوشد تا روند انتقال نفت به جهان غرب ادامه پیدا کند و به‌همین‌خاطر هم دستور به کاهش تنش‌ها در منطقه می‌دهد؛بنابراین اگر حالا عربستان به‌طور جدی‌تری خواستار کاهش تنش در منطقه است، می‌خواهد فرامین و توصیه‌های جو بایدن را اجرا می‌کند؛  چراکه نوع سیاست عربستان در رابطه با ایران به دستور آمریکا تعیین می‌شود.»
دستاوردهای احیای روابط ایران با عربستان
 تحلیلگر مسائل غرب آسیا در پایان به برخی‌از دستاوردهای بر گرفته از روابط ایران با عربستان اشاره کرد و گفت: «دستاوردهایی که از روابط ایران و عربستان حاصل می‌شود، بسیار است. ایران از ابتدا خواهان کاهش تنش در منطقه بوده و عربستان را پیوسته به برقراری رابطه و کاهش تنش‌ها دعوت می‌کرد؛ لذا با از سرگیری روابط دو کشور، این هدف ایران محقق می‌شود و در پی آن نیز حضور قدرت‌های فرا منطقه‌ای در منطقه هم کاهش می‌یابد؛ چراکه هر چه تنش در منطقه کاهش پیدا کند، حضور قدرت‌های فرا منطقه‌ای در خاور میانه نیز کمتر خواهد شد و بالعکس. از سوی دیگر، سال‌هاست که مردم ایران از رفتن به حج عمره محروم هستند و با احیای روابط با عربستان این مشکل نیز حل خواهد شد. هر چقدر سفر به مناطق و کشورهای زیارتی در منطقه بیشتر باشد، طبیعتا سفر به دیگر کشورها کاهش پیدا می‌کند. با احیای روابط ایران و عربستان حتی گردشگری مذهبی ایران هم تقویت خواهد شد؛ این در حالی‌است که هر دو کشور در زمینه نفت و گاز نیز هم‌موضع هستند و هر دو از اعضای قدیمی اوپک به‌شمار می‌روند و پایان تنش‌ها در منطقه باعث می‌شود که ایران در احقاق حق خود در رابطه با نفت بهتر عمل کند.از دیگر مزایای برگشت روابط ایران با عربستان، توقف مزاحمت برخی از کشورهای مختلف منطقه علیه سیاست‌های منطقه‌ای و بین‌المللی کشورمان است. پیش از این بن‌سلمان کوشش کرد روابط کشورها همچون جیبو تی و سودان با ایران قطع شــود کــه با مهیــاشــدن این شرایط موردانتظار،  بهانه‌ها و ابزارهای لازم برای شکاف انداختن میان ایران و دیگر کشورهای اسلامی نیز از میان خواهد رفت.»