عملکرد تیروئید
عملکرد تیروئید از طریق هورمون انجام میشود که به آن لوتیروکسین میگویند؛ حال وقتی غده از ترشح کافی هورمون لوتیروکسین سدیم بازمیماند و قادر به انجام صحیح عملکرد خود نیست، به این حالت کمکاری تیروئید گفته میشود؛ اما آنچه برای عملکرد بهتر تیروئید نقش مهمی دارد، مادهای به نام «ید» است.کمبود ید در بدن باعث بروز عوارضی نظیر افزایش وزن (چاقی)، خستگی مفرط، ریزش مو، خشکی پوست و اختلال شناختی میشود؛ بنابراین با توجه به نقش اصلی ید در عملکرد مطلوب غده تیروئید، این ماده معدنی در سلامت کلی بدن اهمیت بسیار دارد.اما بهطورکلی از نقشهای ید در سلامت بدن میتوان به تأثیر آن بر متابوليسم انرژی، تحريک پروتئينسازی، تكامل سيستم عصبی و رشد طولی استخوان اشاره کرد.
علل بروز
علت اصلی بروز کمکاری تیروئید، اختلال در سیستم خودایمنی است. این اختلال باعث تخریب سلولهای ترشحی غده تیروئید میشود. در این حالت علائمی در بدن فرد مبتلا ایجاد میشود که میتواند بهعنوان هشدار محسوب شود.
علائم
نشانههای کمکاری تیروئید عبارتاند از:
خستگی و خوابآلودگی؛
احساس ضعف و بیحالی؛
ایجاد ورم در دور چشم؛
افزایش وزن و ادم؛
یبوست؛
ریزش موهای سر و ابرو؛
شکنندگی موهای سر و تغییر در کیفیت موها.
ضمنا برای خانمها اختلال در قاعدگی و ناباروری و حتی سقطجنین به وجود میآورد.
راه تشخیص بیماری
این بیماری از طریق علائم آن شناخته میشود؛ اما برای اطمینان به آزمایش نیاز است؛ بهخصوص برای تعیین شدت بیماری باید آزمایش انجام شود تا دز قرص برای بیمار مشخص و تجویز شود.
راهکار پیشگیری
به طور کلی بیماریهایی که منشأ خودایمنی دارند، قابلپیشگیری نیستند و این موضوع تا زمانی که اختلال در سیستم ایمنی وجود دارد، ثابت است.
درمان
برای درمان سالهاست که مصرف قرص لوتیروکسین سدیم تجویز میشود؛ دارویی که دز آن با توجه بهشدت بیماری (از 25 میکروگرم تا 250 میکروگرم) تعیین میشود. این دارو میتواند بیماری کمکاری تیروئید را کنترل و از پیشرفت آن جلوگیری کند. زمان مصرف آنهم معمولا صبح ناشتا است.
تأثیر غذا بر روند بیماری
وقتی علل بروز کمبود ید اکتسابی است، مصرف مواد غذایی خاصی به درمان کمک میکند؛ اما وقتی بیماری اکتسابی نیست، غذا چندان تأثیری بر بهبودی ندارد. معمولا ابتلا به کمکاری تیروئید در سنین کودکی و نوجوانی غیراکتسابی محسوب میشود و درمان سریعتر پیش میرود؛ اما مبتلاشدن به کمکاری تیروئید در سنین بزرگسالی که اکتسابی محسوب میشود، درمانش به درازا میکشد یا اینکه تا آخر عمر این افراد باید تحتکنترل و مداوا باشند.در کل، غذاهایی که حاوی ید هستند، برای مبتلایان به کمکاری تیروئید توصیه میشود؛ محصولاتی که هم میتواند حیوانی باشد و هم از نوع گیاهی در نظر گرفته شود؛ ازجمله محصولات حیوانی که میتوان به آنها اشاره کرد، ماهی دریایی، تخممرغ و لبنیات است؛ از محصولات گیاهی هم میتوان جلبک، انواع کلم، سیبزمینی، لوبیا سفید و لوبیاسبز و… را نام برد؛ درضمن بهتر است از سبزیهایی مثل سویا استفاده نشود.
میزان مصرف ید
طبق اعلام انستیتو ملی بهداشت، مقدار مصرف توصیهشده روزانه ید، در مردان و زنان بزرگسال 150 میکروگرم است. لازم به ذکر است، معمولا یک قاشق چایخوری نمک یددار حاوی 250 میکروگرم ید است. مقدار توصیهشده ید مصرفی برای زنان باردار به میزان چشمگیری بالاتر و حدود 220 میکروگرم است.با توجه به اینکه خطر کمبود ید در دوران بارداری بهشدت افزایش مییابد، مصرف روزانه یک مکمل ویتامین پیش از بارداری که حاوی 150 میکروگرم ید است، برای افرادی که تمایل به بارداری دارند، توصیه میشود؛ البته باید توجه داشت که مصرف این مکمل با نظر متخصصان باشد تا میزان دز آن بهخوبی مشخص شود.