دکترین اربعین

حضور هرساله مسلمانان در مراسم اربــعیـن از بـــزرگ‌تــریـن و بــی‌نظیـرتـرین اجتماعات مذهبی سراسر جهان است؛ آیینی که جدای از چهره فرهنگی و دینی، همبستگی میان جهان تشیع عرب و غیرعرب و حتی دیگر مذاهب با شیعیان را در قاب سیاسی، اجتماعی و فرهنگی به رخ می‌کشد. اقتدار و یکپارچگی که ظرفیت‌ها و کارکردهای فراوانی دارد و به‌نوعی به اسلام و مسلمــان هــویــت مــی‌بــخشــد؛ اینکــه مسلمانان در اجتماع میلیونی اربعین دست در دست یکدیگر اهدافی چون مقاومت علیه بی‌عدالتی و کفر را به نمایش می‌گذارند. راهی که ادامه راه حسین است و وعده‌ای ازسوی مسلمانان به دیگر فرقه‌ها و قومیت‌های سراسر جهان که ایستادگی در برابر ظلم، ضامن رهایی آن‌ها از بند خواهد شد. «اصفهان‌زیبا» در گفت‌وگو با چندتن از شخصیــت‌هــای مــذهبــی، سیــاســی و بین‌المللی کارکردهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی اربعین را بررسی کرد تا با شناخت بیشتر این مؤتلفه‌ها بهره‌گیری مطلوب‌تری از فلسفه آیین اربعین حاصل شود.
 
تجلی راه حسین، عدل جهانی و برچیده‌شدن فساد است
محمدتقی رهبر، نماینده سابق مجلس و عضو جامعه روحانیت مبارز
اربعین یک مانور بزرگ ایمانی، سیاسی و اعتقادی در جهان علیه سیاست‌مداران ظالم، رژیم صهیونیست و مبارزان علیه دین و اسلام است. حرکت سیاسی بزرگی که با اختیار و عشق مردم برپا می‌شود و در عالم بی‌نظیر است. سال‌ها پیش مطلبی درباره یک کشیش که سفری به کربلا داشت، خواندم. او پس از بازگشت به کشورش کلیسایی را با عنوان کربلا نام‌گذاری کرد. این موضوع نشان می‌دهد که غیرمسلمانان نیز از اهمیت و بزرگی واقعه کربلا و شخص امام حسین (ع) غافل نیستند و این حرکت ابعاد جهانی دارد. هرساله با فرارسیدن محرم و نزدیک‌شدن به‌روز اربعین نیز مسلمانان از سراسر ایران و دیگر کشورها بااراده و با پای خود عازم کربلا می‌شوند تا تداعی‌کننده معجزه بزرگ تاریخی نهضت عاشورا شوند؛ راهی که امام حسین (ع) باهدف آزادی و انسانیت به بشر نشان داد. بنده در کتاب خودم با عنوان «کربلا؛ نقشه راه» به این موضوع اشاره داشته‌ام که امام حسین (ع) آمد تا راه را به بشر نشان دهد؛ راهی که برگرفته از راه انبیا و اولیا بود. راه آدم تا خاتم راه امام حسین بود؛ مسیری برای آیندگان و تا ظهور امام زمان (عج) که تجلی‌اش همان عدل جهانی و برچیده‌شدن فساد است. ازسوی دیگر، اربعین نویدی بزرگ برای مسلمانان و غیرمسلمانان و آزادگان عالم از هر طبقه است. این رویداد حرکت عظیم کربلای امام حسین (ع) است تا به جهانیان ثابت کند مکتب او نجات‌بخش انسان‌هــاست. از طــرفی راه سیــدشهــدا راه انبیــاست که نقشــه راه بشـریت را به امام حسین (ع) نشان داد.
 
وحدت ملت‌ها در اربعین  دولت‌ها را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد
جعفرقنادباشی، استاد و تحلیلگر مسائل غرب آسیا
رویداد اربعین تأثیرات و نتایج حیرت‌انگیزی در عرصه‌های فرهنگی، سیاسی و اقتصادی دارد که برخی از ابعادش واقعا وصف‌ناشدنی است. شاید اگر ما به اربعین از دریچه یک رویداد و جریان مهم فرهنگی بنگریم، بهتر بتوانیم به نتایج و تأثیرات آن پی ببریم؛ جریانی که می‌تواند مخالف جریان‌های آسیب‌زای اجتماعی عمل کند و خنثی‌کننده بسیــاری از شبیــخون‌هــا و تهاجم‌های فرهنگی باشد؛ چراکه هدف اصلی اربعین با محوریت دوستی و محبت اهل‌بیت(ع) و زنده‌کردن معارف و اجرای سبک زندگی اهل‌بیت(ع) است تا سال‌ها غرب‌زدگی را در منطقه غرب آسیا خنثی کند. از سوی دیگر، اربعین زمینه‌های نفوذ، گسترش و رواج فرهنگ غرب را که بیشتر از طریق رسانه‌ها و فضای مجازی فعالیت دارد، ازبین خواهد برد. به این معنا که اربعین با احیا و اجرای سبک و سیره انبیا در مقابله با ظلم و بی‌عدالتی از میان بردارنده برخی اثرات اجتماعی درزمینه خودباختگی و ازخودبیگانگی و غارت ملت‌های منطقه عمل می‌کند. از طرفی، راهپیمایی اربعین همچون دو ماراتن، سال‌هاست که در قالب یک حرکت عمدتا  فرهنگی و سیاسی، انجام می‌شود و یاد کربلا و راه امام حسین(ع) را زنده نگاه می‌دارد. در همین حال، اربعین الهام‌بخش بسیاری از سیاست‌مداران نیز است و حتی دسته‌بندی‌هایی را در احزاب و گروه‌های سیاسی ایجاد می‌کند؛  کسانی که با اربعین همراه و هم سو هستند و در چارچوب منافع ملی تلاش می‌کنند. درمقابل، کسانی که برخلاف فرهنگ اربعین تـغــذیــه می‌شـــونـــد و هــم‌ســـو نیستنـد، در چــارچــوب اجتمــاع و تــرویــج فرهنگ غیرخودی گام برمی‌دارند. زمانی که مرجع و منبع الهام‌بخش مسلمانان و گروه‌ها و احزاب سیاسی آن‌ها، یک فرهنگ خودی با محوریت اهل‌بیت باشد، طبیعتا عملکرد سیاسی آن کشور در صحنه‌های بین‌المللی نیز قابل‌توجه‌تر خواهد بود؛ چراکه قانون اساسی همه کشورهای مسلمان بر پایه اسلام و اهل‌بیت(ع) است و قانون اساسی اسلامی تضمینی برای آینده‌ای مستقل و پیروزی در برابر بی‌عدالتی و استبداد پیش می‌رود. درعین‌حال از بعد گردشگری هم می‌توان به اربعین و راهپیمایی اربعین نگریست؛ حوزه‌ای که یکی از اهرم‌های اجرای سیاست کشورها به‌شمار می‌رود؛ کشورهایی که علاقه‌مند به رشد و توسعه در عرصه‌های سیاسی و مجامع بین‌المللی هستند و از گردشگری مذهبی و مقاومتی دراین راستا استفاده می‌کنند. اربعین نیز با داشتن بعد گردشگری مذهبی پررونق است که نظیرش وجود ندارد و با به نمایش‌گذاشتن وحدت ملت‌ها، زمینه قرارگرفتن دولت‌ها را در کنار یکدیگر فراهم می‌کند؛ لذا این رویداد هم ازلحاظ فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و هم گردشگری می‌تواند به‌عنوان یک الگو در جهان عمل کند؛ البته باید این نکته را مدنظر قرار داد که اربعین دشمنانی هم دارد که از تأثیرات آن در هراس هستند. همه کسانی که مخالف استقلال، آزادی، عظمت و اقتدار مسلمانان‌اند، مخالف اربعین نیز  هستند و احیای تمدن اسلامی را مانعی در کسب اهداف ظالمانه و مستکبرانه خود به‌شمار می‌آورند؛ به همین خاطر هزینه‌های بسیاری را صرف تخریب این رویداد می‌کنند. سعی دشمن این است که با کوچک نشان‌دادن واقعه عاشورا و اربعین و برجسته‌کردن نقاط ضعف از نشانه‌ها و تأثیرات روشن آن در عرصه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و گردشگری بکاهد.
 
 راهپیمایی اربعین در راستای تقویت عالم اسلام و تضعیف کفر و نفاق است
محمدتقی نقدعلی، نماینده اصفهان در مجلس شورای اسلامی
مسلما حضرات معصومین برای آینده شیعه و آینده‌ای که برای جهان ترسیم کرده‌اند، دکترین و استراتژیک خاصی بوده است و هر روز که زمانه می‌گذرد به حقانیت و دقت این استراتژی بیشتر پی می‌بریم. زمانی امام عسگری (ع) فرمودند یکی از نشانه‌های مؤمن زیارت اربعین است. شاید آن زمان خیلی‌ها نمی‌توانستند درک کنند که چرا ایشان نفرمودند زیارت عاشورا یا زیارت تاسوعا و یا 28صفر یا خیلی از مناسبت‌های دیگر همچون شب‌های قدر که فضیلت بسیاری هم دارد؛ اما با گذشت زمان شکوه زیارت اربعین و اهمیت آن بر همه آشکار شد. حضور جمعیت در کربلای معلا و آن راهپیمایی عظیم نجف به کربلا مانور اقتدار مسلمانان را نشان می‌دهد که البته آماده‌سازی و پیش‌زمینه‌ای است برای ظهور امام زمان (عج)؛  چرا که عالم کفر زمانی که عالم اتحاد اسلام را حول محور اهل‌بیت و محبت امـام حسیــن(ع) مــلاحظــه می‌کـنـنــد، وحشت سراسر وجودشان را می‌گیرد. از سوی دیگر، این رویداد یک تجربه عملی برای عالم اسلام است تا هر چه داریم را حول محور امام حسین(ع) در طبق اخلاص بگذاریم و به منصه‌ظهور برسانیم. عرب، عجم، ترک، فارس، لر و دیگر اقوام موعد اربعین که می‌رسد، آنچه دارند به میدان می‌آورند و برای بهتر متجلی‌شدن آن می‌کوشند. این فضا نشان می‌دهد که مسئله ظهور و آمدن منجی امر دور از ذهنی نیست؛ چراکه چنین مانور و حرکتی در زمان غیبت اتفاق نمی‌افتد. بر همین اساس عــالم صهیــونیست و استکبار که دشمن شماره یک اهل ایمان بــه‌شمــار می‌روند و  زمــانی که جمـعیــت مسلمـــانــان را با همــه ایــن جان‌فشانی‌ها و سخاوت‌ها در رویداد اربعیــن مشاهــده می‌کنــنــد، در مــوضــع ضعف قرار می‌گیرند. در نهایت باید گفت راهپیمایی اربعین درراستای تقویت عالم اسلام و اهل ایمان و تضعیف کفر و نفاق، تأثیر بی‌نظیر و بی‌بدیلی دارد.