احیای سقف و دهانه‌های بازار حسن‌آباد

بازارچه حسن‌آباد یکی از بازارهای تاریخی شهر اصفهان است که در جنوب‌شرقی میدان تاریخی امام(ره) واقع‌شده و قدمت آن به قبل از دوره صفویه برمی‌گردد. این بازار از یک‌سو به میدان و از سوی دیگر به خیابان فرشادی منتهی می‌شود. در این بازارچه بناهایی از دوره صفویه و قاجار به‌جا مانده است. مسجد ساروتقی، امام‌زاده احمد، مقبره همدم‌الملوک دختر امیرکبیر، مدرسه علمیه آیت‌الله خادمی (عربان)، مدرسه اسماعیلیه، خانه مشروطیت اصفهان، مدرسه علمیه آقانجفی و چند اثر دیگر ازجمله یادگارهای تاریخی به‌جامانده در این بازارچه است. این روزها بازارچه حسن‌آباد به محلی برای فعالیت کارگاه‌های صنایع‌دستی ازجمله قلم‌زنی، فیروزه‌کوبی، میناکاری و مسگری تبدیل شده است.
 
مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان از اجرای پروژه بازار حسن‌آباد با هدف اتصال این بازار به بازار میدان امام (ره) و بازار بزرگ اصفهان خبر داد. به گفته محمدعلی ایزدخواستی، بعد از سال‌ها مسیری که بعد از چهارسو مقصود در بازار میدان به حسن‌آباد قطع شده بود با احیای سقف‌ها مجددا متصل می‌شود.او در خصوص ضرورت اجرای طرح پروژه بازار حسن‌آباد اظهار کرد: این بازار یکی از بازارهای منشعب از میدان امام (ره) است که پیرامون این میدان واقع شده است و از سمت جنوبی میدان توسعه پیدا کرده و به بازار چهارسو مقصود متصل می‌شود. مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان با بیان اینکه این بازار یکی از قدیمی‌ترین بازارهای اصفهان به‌شمار می‌رود که به دروازه حسن‌آباد متصل می‌شود، تصــریح کــرد: دروازه حسن‌آباد از آثار دوره آق‌قویونلوها در اصفهان است. در دوره صفویه این بازار وسیــع‌تر از وضعیــت فعلــی بــوده و تــا چهارسو نقاشی امتداد داشته است که در دوره قاجار به چهارباغ صدر هم متصل شد. ایزدخواستی با اشاره به اینکه در طول تاریخ بخشی از دهانه‌های این بازار و سقــف از بیــن رفتــه، گفـت: کــوچــه‌ای بعـداز چهـارســو مقصــود وجــود دارد که در بخش‌هایی مسقف است؛ اما در قسمت‌هایی با انقطاع سقف مواجه هستیم و درنهایت به بازار حسن‌آباد می‌رسیم. لکه‌هایی از سقف‌هایی که در این مسیر دچار تخریب و ریزش شده است، وجود دارد که درنتیجه وقتی گردشگران از میدان تا چهارسو مقصود حرکت می‌کنند، احساس می‌کنند بازار در این نقطه به پایان رسیده و دیگر به راه خود ادامه نمی‌دهند؛ درصورتی‌که بازار حسن‌آباد یکی از بازارهای فعال در حوزه کارگاه‌های صنایع‌دستی است.
 
شکل‌گیری پیکره واحد حسن‌آباد تا میدان
ایزدخواستی تصریح کرد: باتوجه به اهمیت و ضــرورت ایــن بــازار، احیــای سقـف این آن از ابتدای سال در دستور کار سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان قرار گرفت تا دهانه‌های بازار حسن‌آباد را به یکدیگر متصل و به یک پیکره واحد با  بازار پیرامون میدان و بازار بزرگ تبدیل شود.  او خـاطرنشـان کـرد: کـف بخـش‌هایـی که دهانه‌های بازار وجود نداشت، آسفالت بود و اکنون به سنگ‌فرش تبدیل شده است تا به کل بازار حسن‌آباد متصل شود؛ همچنین جرز، سقف و دیواره‌های بازار هم بعد از سنگ‌فرش در مرحله احیا قرار گرفت.  به‌جز یک بخش کوچک جنب امام‌زاده احمد که در تاریخ هم جزو بازار نبوده است، بقیه بازار حسن‌آباد نیز به هم وصل می‌شود.
 
احیای 20 دهانه صفوی در بازار حسن‌آباد
مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان اظهار کرد: عملیات احداث سقف‌های بازار حسن‌آباد از مطــالعات تــاریخــی، بــررســی اسنــاد و عکس‌های بازار آغاز شده و ما براساس مستنداتی که به آن دست یافته‌ایم، مکان دقیق دهانه‌های بازار را شناسایی کردیم تا به احیای سقف و دهانه‌های بازار منجر شود.ایزدخواستی با اشاره به پیشرفت حدود 50درصدی پروژه بازار حسن‌آباد تصریحکرد: تاکنون 20دهانه با آجرهای مستحکم و براساس طرح‌هایی که در مستندات تاریخی وجود داشت، احیا شده است. با اجرای این طرح، مناسب‌سازی جداره‌ها نیز با توجه به اینکه برخی از واحدهای تجاری طی زمان مدرن شده بود، در دستور کار قرار گرفته است تا با محیط بازار همسان شود. او افزود: ما در بخش‌هایی به تغییراتی در شکل موجود مسیر گذر نیاز داریم تا بتوانیم آن را با بازار میدان تطبیق دهیم؛ برهمین‌اساس بالکن‌های ایجادشده در طبقه بالا از سوی شهرداری منطقه 3 آزادسازی شد. بعد از اجرای کامل پروژه، در اتمسفر معماری سنتی اصفهان قرار خواهیم گرفت که نشان‌دهنده یک دوره تاریخی است. مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان گفت: گرچه این بازار در دوره‌های قبل از صفوی هم وجود داشته است؛ اما اکنون بازار صفوی احیا می‌شود؛ چراکه دهانه‌های پیرامونی مربوط به دوران صفوی است و تصاویر و مستندات هم بازار صفوی را به نمایش می‌گذارد. تلاش شده است این طرح در بالاترین سطح تطبیق با وضعیت موجود اجرا شود تا شرایط ساکنان با مخاطره مواجه نشود؛ چراکه اصل کالبدها به حضور انسان متکی است. درواقع در این پروژه انسان معاصر همراه با دوران قدیم درنظر گرفته‌شده است. او افزود: همچنین خرده‌اتفاقاتی هم پیرامون اجرای این طرح رخ داد؛ به‌طوری‌که جلوی حسینیه گلبندان که فاقد سقف بود، مسقف می‌شود؛ از این رو برای اینکه پیوندی بین این مکان و بازار برقرار کنیم، چندین دهانه بازار به داخل حسینیه رفته که بخشی از حسینیه را مسقف کرده است.
 
پیوند گردشگر از بازار بزرگ تا حسن‌آباد
به گفته مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان در این محل با کف‌سازی و پیرایشی انجام شده، فضای شهری کنار بازار حسن‌آباد، دستخوش تغییر و با کیفیت مطلوب‌تری در دسترس شهروندان قرار می‌گیرد. ایزدخواستی تأکید کرد: با اتصال سقف‌ها از بـازار میـدان امـام(ره) و بــازار بــزرگ به حسـن‌آبـاد، گـردشگـر دیگـر احساس نمی‌کند که بازار در محل میدان به اتمام رسیده است؛ بلکه با مسقف‌بودن کل مسیـر متـوجه امتـداد بـازار و حضـور در بینمغازه‌ها و کارگاه‌های صنایع‌دستی می‌شود. درواقع می‌توان این‌گونه تعبیر کرد که دستی که از میدان امام (ره) بریده شده بود با ساخت سقف مجددا پیوند زده می‌شود.او تصریح کرد: ممکن است بناهای تاریخی بسیاری داشته باشیم؛ اما اگر به چرخه گردشگری و بازدید وارد نشود، جزو بناهای گردشگرپذیر شهر قرار نمی‌گیرد. حسن‌آباد هم با توجه به این اصل، تا پیش از اجرای این طرح در چرخه گردشگری شهر نبود که با اتصال آن به بازار نقش‌جهان تا شـش‌مـاه دیـگر ایـن بــازار بــه چــرخــه گردشگری برمی‌گردد. مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان ایجاد ارزش‌افزوده برای ســاکنان محل را ازجمله آثار جنبی اجرای این طرح دانست و گفت: ده‌ها دهانه در بازار وجود داشت؛ اما به‌خاطر اینکه به‌مرورزمان از مرکز ثقل (میدان) قطع شده بود، ارزش پایینی داشت که با این برقراری اتصال ده‌ها دهانه با ارتقای کیفی مواجه شد. از سوی دیگر کاروان‌سرای انتهای حسن‌آباد که چند کارگاه صنایع‌دستی را در دل خود دارد، در این طرح به میدان متصل شد.
 
اجرای سه‌هزار متر کف‌سازی بازار و بلوک‌فرش کوچه‌های‌  پیرامونی
مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان، طول محور این طرح را 300 متر عنوان و اظهار کرد: باید از چهارسو مقصود تا مسجد ساروتقی  45 دهانه وجود داشته باشد که 25مورد  آن پیش‌تر وجود داشته و 20دهانه اکنون وجود دارد که در این طرح احیا  می‌شود. ایزدخواستی بیان کرد: در طرح بازار حسن‌آباد 1300 مترمربع کف‌سازی بازار و 1700مترمربع هم بلوک‌فرش کوچه‌های پیرامونی اجرا می‌شود؛ همچنین در قالب این طرح 300متر جداره‌سازی صورت می‌گیرد. او بودجه طرح بازار حسن‌آباد را پنج و نیم میلیارد تومان عنوان و تصریح کرد: این طرح تا پایان سال بهره‌برداری می‌شود.