از رجایی تا رئیسی در سازمان ملل

از روز گذشته (20 سپتامبر) رهبران جهان در مقر سازمان ملل متحد واقع در شهر نیویورک برای یک هفته (تا 26 سپتامبر) گردهم آمدند. در این اجلاس 193 کشور، به استثنای روسیه و چین با شرکت در هفتاد وهفتمین نشست مجمع عمومی این سازمان دیدگاه‌های خود را در خصوص مسائل و چالش‌های کنونی جهانی (همچون جنگ روسیه با اوکراین، بحران غذا و انرژی، برنامه هسته‌ای ایران، گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی و دیگر بحران‌های سیاسی، اجتماعی و بهداشتی جهان و …) با یکدیگر در میان خواهند گذاشت و در سخنانی دغدغه‌ها و راهکارهای پیشنهادی خود را نسبت به این بحران‌های دامنگیر با هدف حل آن‌ها عنوان می‌کنند. در این میان نیز آیت‌الله رئیسی به‌عنوان نماینده ایران، در بزرگ‌ترین گردهمایی دیپلماتیک جهان حضور دارد تا به تبیین دیدگاه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی ایران بپردازد. از ابتدای پیروزی انقلاب تاکنون نیز رؤسای جمهور مختلفی از کشورمان در مجمع عمومی سخن گفته‌اند که به بهانه نشست امسال به گوشه‌ای از سخنرانی برخی از آن‌ها از سال 1359 تاکنون اشاره می‌کنیم.
 
سخنرانی شهید رجایی  در سال 1359
در اولیــن حضــور مـقــــامـــات کشورمان پس از انقلاب، شهید محمدعلی رجایی با عنوان نخست‌وزیر در مهر سال ۱۳۵۹ و البته چند هفته پس از برگزاری نشست مجمع عمومی سازمان ملل، به نیویورک رفت و در جلسه شورای امنیت با اشاره به جنگ عراق با ایران، به ساختار و اقدامات این نهاد بین‌المللی اعتراض کرد. شهید رجایی در این سخنرانی از نظام حاکم بر کشورهای جهان انتقاد کرد و از شرایط وقت که اوج جنگ سرد میان آمریکا و شوروی بود سخن گفت. او همچنین برشمردن دلایل آغاز جنگ علیه ایران و اهداف صدام از این حمله، از سکوت جامعه جهانی در قبال جنگ به‌شدت انتقاد کرد. او از جنایات ارتش عراق به کمک قدرت‌های جهانی در خوزستان پرده برداشت و جزئیاتی تکان‌دهنده از جنگ تحمیل‌شده به ایران را به اطلاع اعضای شورای امنیت رساند.
 
سخنرانی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در سال 1366
هفت سال بعد از سفر شهیدرجایی به شورای امنیت سازمان ملل، آیــت‌الله خــامنــه‌ای به‌عنــوان نــــخستــیــــن رئیـــــس‌جـــمــهــــــور ایران برای سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل به این نهاد رفت. سخنرانی ایشان در حالی انجام گرفت که ایران همچنان درگیر جنگ با عراق بود و ایشــان شــرایط انقلاب اســلامی، جنـــگ تحـمیـــلــی وسیــاســت‌هــای استکبــار جهــانی در قبال ایران را در آن اجلاس تبیین کردند. اطلاع‌رسانی‌های آگاهانه و هوشیارانه از جنایات آمریکا در خلیــج‌فــارس،  تــأکیــد بر ناعدالتی‌های انجام‌شده در جنگ تحمیلی علیه ایران، ناتوانی شــورای عــالی امنیت ملی در مواجهه با این جنایات، ازجمله مواردی بود که حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در آن سخنرانی به آن‌ها اشاره کردند. در آن سخنرانی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای حق وتو و عضویت دائم در شورای امنیــت به‌عنــوان دو تبعیــض ناروای سازمان ملل معرفی شد.  درعیـــن‌حـــال ایشــان از عملکـــرد ســازمان ملــل و یــادآوری نقــش شورای امنیت در حمایت از تجاوز عراق به خاک ایران نیز انتقاد  کرد.مسئله رژیم صهیونیستی، اقدامات آمــریکا بــرای مقــابله بــا ایـــران و درخواست اتحاد میان دولت‌های جهان سوم برای  مقابله با نظام سلطه، از دیگر سخنان حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در آن اجلاس بود.
 
سخنرانی محمد خاتمی در سال 1377
محمد خاتمی در این سخنرانی طرح گفـت‌وگــوی تمــدن‌هــا را مطرح کرد  که در مجمع عمومی با رأی کشورها سال 2001  نیز به همین عنوان تصویب و نام‌گذاری شد. خاتمی در آن سخنرانی از قوانین ســـازمــان ملل از جـمـلـه حـــق وتو نیز انتقاد کرد و به موضوع فلسطین  و ایجاد امنیت و صلح در خاورمیانه از طریق به رسمیت شناختن حق همه فلسطینیان بــرای حــاکمیـــت بر سرزمیـــن خــویش و برچیــده‌شدن سلطــه حکومت اسرائیل در این سرزمین پرداخت. اعلام اعتمادزایی و تشنج‌زدایی به‌عنوان سیاست خارجی ایران، تــأکید بـــر حفــظ محیــط‌زیــست به‌مثابه میراث مشترک همه کشورهــا، اعتمــاد بــه جــوانـــان به‌عنوان صاحبان هزاره سوم و کوشش صادقانه برای مبارزه با تروریسم همراه با مبارزه برای عدالت و پاک‌سازی جهان و به‌ خصوص منطقه خــاورمیـــانـــه از ســــلاح‌هــــای هستـــــه‌ای و کشتـــــار جمعـــی محــورهــای آن سخنــرانـــی خــاتــمـــی در ســـــازمـــــان ملـــــل بــــود. او همچنین در سال 1379 نیز به نیویورک رفت و به طرح گفــت‌وگــوی تمـــدن‌ها و لــزوم بــازنگـــری در روابط کشــورهـــا و ســاختـــــار نظــام بیـــــن‌الملـــل پــرداخت.
 
محمود احمدی‌نژاد از سال 1384 تا 1390
مـحمــود احمــــدی‌نـــژاد در دوره هشت‌ســاله ریــاست‌جمهــوری هر سال به نیویورک رفت و در مجمع عمومی سازمان ملل به سخنرانی پرداخت که اولین و آخرین سخنرانی‌های او بسیار جنجالی و پرسروصدا شد. در سخنــرانــی‌هــای احمــدی‌نژاد موضوعات متنوعی مطرح شد و واکنش‌های گسترده‌ای را نیز به همراه داشت؛ اما آرمان تغییر ساختار نظام بین‌الملل همچنان از ارکان اصلی این سخنرانی‌ها بود. احمدی‌نژاد در هشت سالی که در سازمان ملل شرکت کرد از هــولــوکــاســت، ساختــار نامناسب نهادهای بین‌المللی، حق وتو، حق ایران در برنامه هسته‌ای، لزوم تشکیل کمیته حقیقت‌یاب پیرامون ۱۱ سپتامبر و … سخن گفت. آخرین سخنرانی او در شصتمیــن‌وهفتمیــن اجــلاس سران مجمع عمومی سازمان ملل که انتقادات تندی نسبت به ساختار نظام سلطه ایراد کرد.
 
آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی در سال 1400
آیــت‌الله رئیــسی در اولیــن سال ریاست جمهوری خود به خاطر شیوع کرونا به شکل آنلاین سخنرانی کرد. او در هفتاد و ششمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد عنوان کرد: اگر مجاهدت شهیدان سپهبد حاج قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس نبود، امروز داعش همسایه مدیترانه‌ای اروپا بود. او با بیان اینکه صلح و امنیت پایدار در گرو اجرای عدالت است و دستیابی به عدالت و آزادی صرفا از مسیر تأمین حقوق همه ملت‌ها محقق می‌شود، گفت: هرگونه نقض حقوق ملت‌ها، بیش از همه‌چیز صلح و امنیت جهانی را به مخاطره می‌اندازد. آیت‌الله رئیسی تأکید کرد: پخش تصاویر تاریخ‌ساز هجوم مردم آمریکا به ساختمان کنگره و به پایین پرتاب‌شدن مردم افغان از هواپیمای آمریکایی، از کپیتال تا کابل یک پیام را به جهان مخابره کرد و آن اینکه، نظام سلطه آمریکا چه در داخل و چه در خارج بی‌اعتبار است. رئیس‌جمهور با بیان اینکه استقامت ملت‌ها قوی‌تر از قدرت ابرقدرت‌هاست و امروز پروژه تحمیل هویت غربی شکــست ‌خــورده اســت، گفــت:اشتباه آمریکا در چند دهه گذشته این بوده که به‌جای تغییر «روش زندگی» خود با جهان «روش جنگ» خود با جهان را تغییر می‌دهد.
 
حسن روحانی از سال 1392 تا 1397
نخستین سخنرانی حسن روحانی در سال 1392 بود؛ زمانی که تحریم‌های شدید بین‌المللی علیه ایران و مناقشه هسته‌ای کشورمان شرایط ویژه‌ای را برای ایران ایجاد کرده بود و مطرح‌کردن این مسئله در سخنرانی روحانی در آن سال بازتاب بسیاری داشت.  محور اصلی سخنرانی خاتمی در آن سال  ایده جهان عاری از خشونت و افراطی‌گری بود که اعتراض ایران به بازی‌سازی‌های قدرت‌های  بزرگ و ساختار مسلط بر نظام بین‌الملل محسوب می‌شد. روحانی نیز همچون احمدی‌نژاد سخنرانی‌های مجمع سازمان ملل را طی دو دوره ریاست جمهوری خود از دست نداد. او طی آن سخنرانی‌ها به افراطی‌گری و خشونت غرب، اسلام هراسی و تروریسم در منطقه جنوب غرب آسیا، دست‌یابی به توافق هسته‌ای از طریق مذاکره و تعــامل بـــا همسایگـــان، فاجعـــه منــا و سهــــل‌انگـــاری عــربستــــان، جنـگ ســـوریــه، عــراق و یمـــــن و خسارت‌های تروریسم در منطقه، برجام، عدم‌حمایت از گروه‌های تروریستی، پرهیز از فرقه‌گرایی و دامن زدن به اختلافات مذهبی، حقوق شهــروندی و صلــح‌طلبــی ایرانیان، بازگشت آمریکا به برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل، سیاست تهاجمی آمــریکا در اعمــال تحــریــم‌هـــا وجنگ‌افروزی در خلیج‌فارس اشاره کرد.