حالا اما سوءمدیریت در حکمرانی آب و قحطی بارشها و خشکسالی همان میزان کم آب را هم به یغما برده و کشور را با بحران بیآبی مواجه کرده است. همین دوسه روز پیش بود که فیروز قاسمزاده، سخـنگوی صنعت آب کشور در گفــــتوگــو با رســـانــههــا رکوروراست آب پاکی را ریخت روی دست همه تا از بحران بیآبی این روزها سخن بگوید. او همچنین نام اصفهان را هم در لیست بلندوبالای استانهایی که با بیآبی دستوپنجه نرم میکنند، قرار داد تا از محدودیت آب برای کشت پاییزه هم گفته باشد: «آب شهرهایی چون تهران، مشهد و اصفهان بهسختی تأمین میشود.» به گفته او، عمدتا بارشها در نواحی شمالی بود و بارشهای قابلتوجهی در کشور نداشتیم. میزان بارشهای مهرماه حدود ۳میلیمتر بود که نسبت به مدتزمان مشابه سال قبل کاهشی ۴درصدی و نسبت به متوسط بلندمدت در زمان مشابه، کاهشی ۵۹ درصدی داشته است: «در چنین شرایطی ورودی به مخازن آبهای سطحی و زیرزمینی کاهش مییابد. ورودی به مخازن سدها در سال آبی جدید تا دومین روز آبان ۸۸۰میلیون مترمکعب و خروجی از مخازن سدها یکمیلیارد و ۹۵۰ میلیون مترمکعب بوده که بهترتیب نسبت به سال گذشته ۱۲درصد و ۱۱درصد کاهش داشتهاند؛ همچنین میزان ورودی آب به سدها در مقایسه با متوسط پنج سال اخیر، کاهش ۳۰درصدی را نشان میدهد. در حال حاضر ۳۷درصد مخازن سدهای کشور پر است؛ البته بهطورمعمول در انتهای شهریور و شروع پاییز، در حداقل تراز مخازن هستیم و این رقم در متوسط پنج سال اخیر ۴۳درصد بوده است که مقایسه با آمار امسال نشان میدهد در زمان حاضر حدودا ۶ درصد نسبت به متوسط پنج سال اخیر در شروع پاییز، کاهش حجم مخازن را تجربه میکنیم.»
شهر در عطش!
بـــیآبـــی در پاییـــــز اصفهـــــان از مدتها قبل قــابــلپیـشبینــی بـود. اواخــر شهریورماه بود که نوید حاجیبابایی، معاون پیشبینی و تحقیقات اداره کل هواشناسی استان اصفهان در گفتوگو با رسانهها میزان بارشهای پاییزی را کمتر از میزان نرمال دانست: «بارشهای پاییزی سال جاری با تــأخیر آغاز خــواهد شد و عمده بارشهای مؤثر که طی سالهای گذشته از نیمه آبانماه شروع میشد در سال جاری از آذرماه آغاز خواهد شد.» حالا و در شرایطی که مهرماه به پایان رسیده است، حاجیبابایی به «اصفهانزیبا» میگوید که در مهرماهی که همین چندروز پیش پشت سر گذراندیم بارش فراوانی در استان اصفهان رخ نداده است؛ البته ازنظر این کارشناس، مهر جزو ماههای پر بارش سال نیست، بلکه «براساس آمارهای بلندمدت، در مهرماه بارشهای چندانی رخ نمیدهد. عمده بارشها از آبان ماه شروع میشود و معمولا بارشهای فراوان در آبان و آذرماه صورت میگیرد.» به گفته او، بــارشهای پــاییزی در اصفهان از اواسط آبان شروع میشود و انتظار میرود که هر چه از این ماه فاصله بگیریم، میزان بارشها نیز افزایش یابد. این بارشها که عمدتا نیمه غربی و شمالی اصفهان را دربرمیگیرد، بیشتر بهصورت باران هستند و نه برف.» به گفتــه منصـور شیــشـهفــروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری به رسانهها ، استان اصفهان در پاییز 1401 همچنان درگیر خشــکســالی خواهد بود و کمبارشی در پاییز امسال نیز ادامه داشته و طبق پیشبینیها بارندگیها از اواسط آذرماه آغاز خواهد شد. آخرینمدل خروجی هواشناسی استان نشان میدهد که بارشهای مؤثر پاییزی در سال 1401 در منابع آب بخش کشاورزی با تأخیر زمانی و دیرتر از موعد معمول خود و از آذرماه آغاز خواهد شد و بیشترین کاهش بارش نسبت به حالت نرمال از اواسط آبانماه تا اواسط آذرماه خواهد بود. از سوی دیگر و براساس آخرین آمار اعلامشده توسط دفتر مطالعات پایه منابع آب، از ابتدای سال آبی تا سیام مهرماه، حجم آب پشت سد زایندهرود به ۱۴۰میلیون مترمکعب رسیده که برابر ۱۱درصد از حجم سد بوده و نسبت به سال گذشته ۲۵درصد کاهش را ثبت کرده است؛ همچنین میزان کل خروجی سدهای کشور در بازه زمانی ابتدای سال آبی تا سیام مهرماه ۱,۸۱ میلیارد مترمکعب بوده و نسبتبه سال گذشته ۱۵درصد کاهش یافته است. در مدتزمان مشابه سال گذشته، میزان کل خروجی سدهای کشور ۲,۱۲ میلیارد مترمکعب بوده است؛ همچنین حجم فعلی آب موجود در مخازن ۱۸,۱۲ میلیارد مترمکعب بوده که در سال گذشته ۱۸,۱۵ میلیارد مترمکعب بوده است. با توجه به اینکه ظرفیت کل مخازن سدها ۵۰,۵ میلیارد مترمکعب بوده، اکنون پرشدگی سدها به ۳۷درصد رسیده است.
مشقت تأمین آب
کاهش میزان ذخیره سد زایندهرود و همچنین عدم بارش و خشکسالی حالا باعث شده است که تأمین آب اصفهان با سختی انجام شود؛ موضوعی که علیاکبر محرابیان، وزیر نیــرو نیز چندی پیش در گفتوگو با رسانهها به آن اشاره کرد. در روزهای گذشته همچنین رسانهها از قول سخنگوی آبفای تهران خبر دادند که تهران فقط 100 روز آب دارد؛ موضوعی که نگرانیهایی را به وجود آورد؛ بیآبی که حالا اینجا در اصفهان نیز شاید دور از انتظار نباشد؛ ضمن اینکه هفته گذشته بیآبی نیروگاه را نیز از مدار خارج کرد. تماسهای «اصفهانزیبا» دراینباره اما راه به جایی نبرد. چندیپیش مجید مختاری، سخنگوی آبفای استان اصفهان نیز در گفتوگو با مهر نیز از کاهش منابع آب زیرزمینی سخـــن گفــت: «در استــان اصفهــان منابع آب زیرزمینی نیز به حداقل خود رسیده و چاههای فلمن (چاه ساحلی مخزنی) نیز با توجه به خشکی رودخانه زایندهرود آبدهی ندارند و در این شرایط بیشتر استفاده ما از منابع آب سطحی است. باید توجه داشت که چاههای فلمن سالهای پیش ۳,۲مترمکعب در ثانیه آبدهی داشت؛ اما اکنون بهدلیل خشکی رودخانه زایندهرود و بیآبی چاههای فلمن ۲۵ درصد از منابع تأمین آب اصفهان موجود نیست.» به گفته او، اکنون مشکلی در تأمین آب شرب نداریم؛ اما لازم است با توجه به اینکه در استان اصفهان همیشه محدودیت منابع آبی داشته، مصـــرف بهیــنـــه آب بیــشازپیـــش فرهنگسازی شود. الگوی مصرف آب یک خانوار در ماه در استان اصفهان ۱۴ مترمکعب است. این ۱۴ مترمکعب معادل۲۴دَبه آب با گنجایش ۲۰ لیتر و یا ۳۱۱عدد بطری آبمعدنی در روز است که محاسبه ریالی این ۳۱۱ بطری آب بالغ بر یکمیلیون و ۲۰۰ هزار تومان در روز میشود.
چاره چیست؟
بیآبی بحرانی است که اصفهان را مثل خیلی از استانهای دیگر درگیر است و تا به این لحظه نیز چاره مؤثر و درست و درمانی برای حل این معضل اندیشیده نشده است. حالا اما به گفته بسیاری از کارشناسان مصرف بهینه و صرفهجویی در مصارف آبی، مسئله بسیار مهمی است که میتواند تأمین آب شرب را تا حدود زیادی رفع کند و به قول سخنگوی صنعت آب ایران، این صرفهجویی باید در تمامی کلانشهرها اتفاق بیفتد. به گزارش «دنیای اقتصاد» او گفته است که شهروندان باید صرفهجویی در مصرف آب را در ساعات اوج مصرف جدی بگیرند تا هیچکدام از مخازن از مدار خارج نشوند. ساعات ۹ تا ۱۱ صبح، ۹ تا ۱۱ شب و حوالی اذان صبح، اذان ظهر و اذان مغرب جزو زمانهای اوج مصرف در کشور است.