حسینعلی شهـــریاری، رئیـــس کمیــسیـون بهـــداشت مجلـــس شـــورای اســـلامی هم در گفتوگو با رسانــههـــا این مـوضــوع را تأیید کرده و گفتــه که ســازمـــان غذاودارو در حال پیگیری کمبود آنتیبیوتیک در کشور است و نیازی به واردات آن نیست.
دستهای خالی داروخانهها از آنتیبیوتیک
کمبود آنتیبیوتیک کودکان در روزهای سرد پاییزی، دستهای داروخانهداران را خالیتر از هر زمان دیگری کرده است و بیماران را هم سرگردان و مضطرب. متصدی یکی از داروخانهها این موضوع را میگوید: «هیچ زمانی مثل الان سابقه نداشته که آنتیبیوتیک نایاب شود؛ مگر آن سالی که آنفولانزای خوکی شیوع پیدا کرد. اکنون با مشکل کمبود آنتیبیوتیک مواجه نیستم، بلکه اصلا دارویی وجود ندارد که بخواهیم به بیماران بدهیم. از طرف دیگر هم روزانه تعداد زیادی نسخه دریافت میکنیم که داروی عمده آن آنتیبیوتیک است.» داروخانهدار دیگری هم این موضوع را تأیید میکند و از نبود آنتیبیوتیک کودکان میگوید: «وضعیت بهقدری وخیم است که شاید از هر پنجنسخهای که دریافت میکنیم فقط بتوانیم داروی یکنفر را تأمین کنیم. الان حتی شرایط طوری شده است که آموکسیسیلین و آزیترومایسین و… هم نداریم و حتی امکان جایگزینی دارو هم وجود ندارد.» اما چرا آنتیبیوتیک کودکان نایاب شد؟افزایش تعداد مبتلایان به ویروس آنفولانزا و تجویز بیرویه برخی از پزشکان و همچنین مصرف بدونتجویز و عدمتولید این دارو به دلیل مقرونبهصرفهنبودن برای تولیدکنندگان ازجمله عللی هستند که باعث نایابشدن آنتیبیوتیک کودکان شده و بیماران را با نگرانی مواجه کرده است. این موضوع همچنین باعث شد تا بهرام دارایی، معاون وزیر بهداشت و رئیس سازمان غذا و دارو عطای ماندن را به لقایش ببخشد و ناچار به استعفا شود. در این میان، اما برخی علت اصلی کمبود آنتیبیوتیک و همچنین اقلام دارویی دیگر مثل سرم و… را اجرای طرح «دارویار» میدانند؛ طرحی که براساس آن قرار بود یارانه داروها به انتهای زنجیره منتقل شود و از طریق بیمهها به مصرفکننده نهایی تخصیص یابد. توزیع یارانه دارو متناسب با نیاز بیماران، بهرهمندی همه دهکها از یارانه، تغییرنکردن پرداخت از جیب بیماران، اجرای بیمه همگانی برای آحاد مردم، برقراری پوشش بیمهای برای داروهایی که پیشازاین شمول حمایتهای بیمهای نبودهاند، اصلاح الگوی مصرف دارو و کاهش تقاضای القایی، کنترل قاچاق معکوس و رشد صادرات رسمی دارو، حمایت ویژه از داروهــای مصـــرفی بیمــاران خــاص و صعبالعلاج ازجمله اتفاقات مثبتی بود که قرار بود با اجرای این طرح رخ دهد. حالا و در شرایطی که حدود سهماه از اجرای این طرح در کشور میگذرد، برخی میگویند که این طرح عامل اصلی کمبودهای دارویی فعلی است. به گزارش «جــامجــم» علی فــاطمــی، نایبرئیس انجمن داروسازان ایران، با بیان اینکه با اجرای طرح دارویار، قیمت خرید مواد اولیه تولید داروها افزایش یافته گفته که سهم مواد اولیه آنتیبیوتیکها ۷۰درصد و بیش از سایر داروهای دیگر افزایش یافته و همین مسئله هم دلیل اصلی کمبود آنتیبیوتیک است. بهرام دارایی، رئیس مستعفی سازمان غذا و دارو هم چرایی کمبود آنتیبیوتیکها را به مشکلاتی در مواد اولیه، قیمتگذاری و همچنین قیمت مواد جانبی مهم ارتباط داده و گفته بود مشکلات رفع و داروی کافی تولیدشده و قرار بود بهزودی این داروها وارد بازار شوند؛ اما این اتفاق رخ نداد و کمبودهای دارویی ادامه یافت؛ تا جایی که پای سازمان بازرسی را به ماجرا کشاند. ایروان مسعودیاصل، بازرسکل امور بهداشت و درمان سازمان بازرسی کل کشور با تأکید بر اینکه کمبود اقلام دارویی یک مسئله ملی و بسیارحائز اهمیت است، میگوید: «در طرح دارویار که از ۲۳ تیر امسال اجرا شد و قرار بود طی یک برنامه دو تا سهماهه با تعامل سازمان غذا و دارو و هلدینگهای حاکمیتی و شرکتهای خصوصی فعال در حوزه تولید دیگر شاهد کمبود دارو نباشیم؛ ولی این موضوع در هفتهها و روزهای اخیر سلامت عمومی کشور را تهدید کرده است.» بهگفته او، در نشست با داروسازان مشخص شد شرکتها مواد اولیه کافی برای تولید محصول نهایی اقلامی را که با کمبود مواجه است دارند! اشکان میرمحمدی، بازرس کل امور تعاون، کار و رفاه اجتماعی سازمان بازرسی کل کشور، هم با اشاره به بازدید خود از برخی شرکتهای پخش دارو و شرکتهای «مواد اولیه ساز» در پی بررسی کمبود اقلام دارویی تأکید میکند: «بررسیهای میدانی حاکی از این است که ماده اولیه انواع آنتیبیوتیک در انبار شرکتهای تأمینکننده بهطور کامل فراهم است. بهطور نمونه در بازدید از یکی از شرکتهای دارویی مشخص شد حدود ۳۰ تن ماده اولیه آزیترومایسین در انبار این شرکت موجود است و حدود ۳۰ تن دیگر از مواد اولیه این شرکت در گمرک وجود دارد که درمجموع این مقدار برای نیاز شش ماه کشور کافی خواهد بود.» میرمحمدی راجع به امتناع شرکتهای دارویی از تولید اقلام دارویی آنتیبیوتیک میگوید: «در این بازدیـدها حذف ارز تـرجیحـی و عدمهمسانسازی قیمتهای جدید با افزایش ناشی از تغییر نرخ ارز جهت تهیه مواد اولیه و نیز افزایش هزینههای مرتبط با تولید محصولات دارویی، دو عامل مهم امتناع شرکتهای دارویی از تولید برخی اقلام دارویی بهواسطه عدماصلاح بهموقع قیمتها توسط سازمان غذا و دارو منتج به زیان شرکتهای تولیدکننده ناشی از آن عنوان شدهاست.» نارضایتی تولیدکنندگان از قیمت دارو و سرپیچی از تولید دارو در روزهایی که دو ویروس کرونا و آنفولانزا در جدال با یکدیگر هستند و روزانه افراد زیادی را به خود مبتلا میکنند، حالا اما باعث شده است که آنتیبیوتیک در داروخانهها نایاب شود و رنج بیماران را دوچندان کند. به گفته بهزاد ذوالفقاری، داروساز و نایبرئیس سازمان نظام پزشکی اصفهان در طرح دارویار قرار است که مبالغ واقعی هزینههای تولید دارو به ازای تغییر قیمت ارز محاسبه و قیمت جدیدی برای داروها اعلام شود. در این میان، بیمهها نیز باید ما به ازای افزایش قیمت دارو را پرداخت کنند؛ این درحالی است که بزرگترین بیمه یعنی تأمین اجتماعی در پرداخت این هزینه کاهلی میکند و عملا پولی پرداخت نمیکند. بیمه هنوز بدهیهای چند ماه پیش خود را هم نتوانسته پرداخت کند و به همین خاطر هم داروخانهها _بهویژه داروخانههای کوچک_ بسیار تحتفشار قرار دارند. حالا و در شرایطی که نزدیک به سه ماه از اجرای این طرح زمان میگذرد، مشخصشده که هزینههای محاسبهشده واقعی نبودهاند؛ چون هزینههایی مثل افزایش قیمت آب و برق و… درنظر گرفته نشده و صرفا برای قیمتگذاری، نرخ ارز محاسبهشده است. تولیدکنندهها هم میگویند برایشان تولید دارو با این قیمت، مقرونبهصرفه نیست و تولید نمیکنند. او به «اصفهانزیبا» میگوید: «تغییر قیمتها از سوی سازمان غذا و دارو اما حالا باعث شده است که تولیدکنندهها دوباره دست به تولید بزنند و آرامآرام به چرخه تولید بازگردند. از سوی دیگر با فرارسیدن فصل سرما و شیوع آنفولانزا میزان مصرف آنتیبیوتیک نیز افزایش یافت. همه اینها دستبهدست هم دادند تا با کمبود این داروها مواجه شویم.» محمود اعتباری، معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نیز دراینباره به «اصفهانزیبا» میگوید: «در سال گذشته مردم شیوهنامههای بهداشتی را بهدلیل شیوع کرونا بسیار رعایت میکردند و به همین خاطر هم ابتلا به آنفولانزا و نیــاز به مصــرف آنتیبیوتیک بهاندازه امسال نبود؛ حتی این مسئله باعث شد تا فرآوردههای موجود اشباع و تاریخ برخی از داروها نیز منقضی شوند؛ اما مردم ناگهان شیوهنامههای بهداشتی را کنار گذاشتند و این امر باعث شد تا بیماریهای عفونی افزایش یابند و به طبع آن نیز نیاز به مصرف آنتیبیوتیک هم بالا برود.» به گفته اعتباری، به دلیل تغییر سیاستهای ارزی تولیدکنندهها تقاضای افزایش قیمت دارو را دارند؛ چون قیمت مواد اولیه و همچنین لوازم بستهبندی افزایش یافته؛ اما نزدیک به یکهفته است که سازمان غذا و دارو با تولیدکنندگان به توافق رسیده و آنها دوباره شروع به تولید کردهاند. از سوی دیگر، آنتیبیوتیک به کشور وارد هم شده است. واردات دارویی که اعتباری از آن سخن میگوید محموله 50 تنی است که روز گذشته و بهمنظور رفع کمبودهای دارویی به کشور وارد شد و شامل انواع آنتیبیوتیک، معادل یکمیلیون شربت است که از کشور هند وارد ایران شد و قرار است بهزودی پس از ثبت و انجام مراحل لازم، سازمان غذا و دارو آن را وارد بازار دارویی کشور کند.
مصرف آنتیبیوتیک ممنوع!
فارغ از اینکه با بازگشت تولیدکنندهها به مدار تولید و همچنین واردات آنتیبیوتیک به کشور آیا مسئله کمبود حل خواهد شد یا نه، یک پزشک به «اصفهانزیبا» میگوید که مصرف آنتیبیوتیک در درمان کرونا یا آنفولانزا هیچ تأثیری ندارد: «هیچکدام از این بیماریها با آنتیبیوتیک درمان نمیشود. به نظر میرسد بخشی از کمبودها بهدلیل مشکلات مربوط به شبکه توزیع است و اما بخش دیگر هم به پیک جدید کرونا یا آنفولانزا مربوط میشــود که مصـرف آنتــیبیوتیــک را بالا برده است؛ درحالیکه تجویز آنتیبیوتیک برای درمان این دو بیماری اساس علمی ندارد.» به گفته یزدانی، برخی از بیماران اصرار به تجویز آنتیبیوتیک ازسوی پزشک دارند و بعضی از پزشکان هم بهصورت بیرویه این دارو را تجویز میکنند!