اولین حضور تیم ایران در جامجهانی به سال 1978 آرژانتین بازمیگردد؛ اما اولین داور کشورمان در جامجهانی 1974 قضاوت کرد که اتفاق مهمی در تاریخ فوتبال ایران محسوب میشود.در آستانه جامجهانی 2022 قطر مروری بر حضور داوران ایرانی از جامجهانی پیش رو تا جامهای گذشته خواهیم داشت.
یک تیم داوری کامل
در این رویداد بزرگ که از چندیدیگر در همسایه جنوبی ایران برگزار میشود علیرضا فغانی، محمدرضا منصوری و محمدرضا ابوالفضلی بهعنوان تیم داوری ایران حضور دارند تا برای دومین جامجهانی متوالی، یک تیم داوری از کشورمان در جامجهانی حضور داشته باشد.علیرضا فغانی که بهعنوان داور وسط در جامجهانی قضاوت خواهد کرد، سرشناسترین چهره داوری ایران محسوب میشود. او برای نخستینبار در جامجهانی 2014 در لیست داوران جانشین جامجهانی قرار گرفت؛ اما فرصتی برای قضاوت بهدست نیاورد.چهارسال بعد و برای جامجهانی 2018 فغانی با تجربه بینالمللی بیشتر، بههمراه محمدرضا منصوری و رضا سخندان یک تیم داوری را تشکیل میدادند. تیم داوری ایران دیدار تیمهای آلمان، مکزیک، برزیل و صربستان در مرحله گروهی، دیدار فرانسه و آرژانتین در یک هشتم نهایی را قضاوت کردند و سپردن داوری دیدار ردهبندی بلژیک و انگلیس بهنوعی نشانه رضایت فیفا از تیم داوری ایران بود. فغانی که سابقه قضاوت در دیدارهایی چون فینال جام باشگاههای آسیا ۲۰۱۴، فینال جام باشگاههای جهان ۲۰۱۵ و فینال المپیک ۲۰۱۶ را در کارنامه دارد، چندسالی است که ساکن استرالیا شده، آخرین سال حضورش در لیست بین المللی را سپری میکند و از این رو نامش در لیست داوران بینالمللی ایران برای سال 2023 رد نشده تا بهنوعی جامجهانی قطر آخرین میدان رسمی او برای فوتبال کشورمان باشد. محمدرضا منصوری هم کمکداور بیــنالمللــی ایــران اســت کــه دومیــن جامجهانیاش را پیش رو دارد؛ اما ابوالفضلی جانشین سخندان شده و اولین تجربهاش در این رویداد بزرگ را پیش رو خواهد داشت.
یک کمک داور سهم ایران
پس از اینکه فوتبال ایران از صعود به جامجهانی بازماند، انتخاب حسن کامرانیفر برای حضور در جامجهانی مرهمی برای فوتبالدوستان ایرانی بود. این داور مشهدی به همراه خلیل الغمدی عربستانی و صالح المرزوقی اماراتی، نمایندگان داوری آسیا در جامجهانی ۲۰۱۰ بودند و دودیدار را قضاوت کردند. تصمیم درست کامرانیفر در دیدار تیمهای مکزیک و عربستان برای صحیح اعلامکردن گل مکزیک باعث شد تا نام خوشی از او در داوری جامجهانی ثبت شود.
یک داور برون مرزی
اسفندیار بهارمست بهواسطه اینکه از گذشته در آمریکا سکونت داشته، در فوتبال ایران چندان نام شناختهشدهای نیست. در جامجهانی 1998 فرانسه که تیم ملی فوتبال ایران با صعودی معجزهآسا پس از یک دوره بلندمدت دوری از جامجهانی در این رویداد شرکت کرد، بهارمست داور دعوت شده به این رقابتها بود و دو دیدار را هم قضاوت کرد که داوری او در دیدار نروژ و برزیل و تصمیمش برای اعلام پنالتی به ضرر برزیل، جنجال زیادی درست کرد.بهارمست در جامجهانی زیر ۱۷سال فنلاند، جامجهانی زیر ۲۰سال هلند و کانادا و جامجهانی ۲۰۰۶ آلمان بهعنوان مربی داوری حضور داشته است.
داور ایرانی در فینال
در دورهای که تیم ملی فوتبال ایران توان عبور از مرحله انتخابی جامجهانی را نداشت، انتخاب محمدفنایی برای کمکداوری در جامجهانی اتفاق مهمی بود که بسیار نیز موردتوجه رسانهها قرار گرفت. فنایی که سابقه داوری در المپیک تابستانی بارسلونا را داشت، در جامجهانی در چندین دیدار بهعنوان کمکداور پرچم زد؛ اما اوج کار او به فینال این رقابتها باز میگردد که کمکداور ساندروپل، داور مشهور آن روزگار بود.
نامدار؛ اما گمنام
شاید اگر مرحوم جعفر نامدار امروز داوری میکرد، شهرت بیشتری از علیرضا فغانی داشت؛ اما کمتر ایرانی فوتبالدوستی این داور سرشناس را میشناسد.مرحوم نامدار که او را بهترین داور ایران و آسیا در دهههفتاد میلادی میدانند، بازیهای آسیایی بانکوک اولین تجربه بینالمللیاش را کسب کرد و در دو دوره جامملتها نیز قضاوت کرده است. نامدار که دومین داور از قاره آسیاست که به بزرگترین فستیوال فوتبالی دنیا دعوت شد، در جامهایجهانی 1974 و 1978 حضور داشت.