لوپوس چیست؟
لوپوس یک بیماری خودایمن مزمن و ناشی از اختلال در سیستمایمنی و دفاعی بدن است و جزو دسته بیماریهای روماتولوژیکی محسوب میشود. در ایــن بیمـــاری سیستـــمایمنــی بهعلـــل نامشخص علیه خود بدن فعال میشود و میتواند ارگانهای مختلف بدن از جمله پوست، مفاصل، کلیهها و مغز را درگیر کند. هرچند دلایل اصلی ابتلا به لوپوس ناشناخته است؛ اما براساس مطالعات عواملی مانند استرس و فشارهای روانی، خستگیهای مفرط، عفونتها، مصرف برخی آنتیبیوتیکها، آلودگیهای زیستمحیطی و دود سیگار، میتوانند در بروز بیماری لوپوس نقش داشته باشند. شیوع لوپوس در زنان جوان (بین 15تا40سـال) و بهخصوص زنان در سنین باروری بیشتر است.
علائم شایع در لوپوس
علائم شایع بیماری لوپوس درد و تورم مفصلی است که بیشتر مفاصل کوچک درگیر میشوند. در کنار این دردها، ضایعات پوستی در بیماران ایجاد میشود؛ به این صورت که بیماران وقتی در معرض نورخورشید قرار میگیرند، پوست صورتشان قرمزرنگ میشود و ممکن است ضایعات شبیه بال پروانه روی گونهها ایجاد شود. در عین حال در برخی مبتلایان به لوپوس خستگی، تب با علت نامشخص، زخمهای دهانی، ریزش مو و نوسانات وزن بدن نیز دیده میشود. مصرف داروهای کورتیکواستروئیدی میتواند باعث افزایش اشتها و افزایش وزن بهصورت ناخواسته در این بیماران شود؛ البته کاهش وزن هم در بیماری لوپوس دیده شده و معمولا در افرادی که تازه بیماریشان تشخیص داده شده، گزارش میشود. کاهش وزن و اشتها میتواند ناشی از خود بیماری یا داروها باشد.
حمایت تغذیهای در بیماران لوپوس
رژیـم غــذایی مشخصــی بــرای افراد مبتـــلا به لــوپــوس وجود نــدارد و بـرنامـه غذایی باتوجه به شــرایــط بیمـــاری و نیـــاز به مواد مغـــذی مختــلف براســاس میــزان التهاب و درگیرشدن اندامها مانند قلب، ریهها، رگهای خونی، مغز، مفاصل، پوست و کلیهها تعیین میشود. شواهد علمی نشان میدهد استرس اکسیداتیو ایجادشده در اثر افزایش اکسیدانها در بدن و یا کاهش آنتیاکسیدانهایی مانند ویتامین C، E، بتاکاروتن و سلنیوم میتواند باعث تشدید علائم بیماری شود؛ بنابراین دریافت منابع آنتیاکسیدان مانند انواع میوه و سبزی و غلات کامل در این بیماران بسیار پراهمیت است. در این بیماران رژیم غذایی سرشار از میوه و سبزی (بهاستثنای سیبزمینی و پیاز)، بهویژه میوه و سبزیهایی که آنتیاکسیدانهای بیشتری دارند، مانند سبزیهای رنگی، توتها، گوجهفرنگی، پرتقال و میوههای زرد توصیه میشود.
آلرژی غذایی در لوپوس
در برخی مبتلایان به لوپوس، آلرژی غذایی بیشتری نسبت به سایر افراد دیده میشود؛ بهعنوانمثال مصرف میگو، گوشت گاو، شیر و لبنیات موجب عکسالعملهای آلرژیک در افراد مبتلابه لوپوس شده است. بهتر است مصرف غذاهای آلرژیک براساس شرایط بیمار محدود یا حذف شود. باید توجه داشت محدودیت مصرف شیر و لبنیات باعث کاهش دریافت یک منبع خوب پروتئین وکلسیم میشود. چون بیماران مبتلا به لوپوس در معرض پوکی استخوان نیز قرار دارند، دریافت کافی کلسیم و ویتامین D از اهمیت ویژهای برخوردار است. ویتامین D برای افراد مبتلا به لوپوس مهم است؛ زیرا بیماران لوپوس باید از نور خورشید دوری کنند و این میتواند منجر به جذب کمتر ویتامین D شود.
توصیههای پایانی
بیماران مبتلا به لوپوس باید از یک رژیم غذایی متعادل که شامل گروههای اصلی غذایی است، پیروی کنند. با پیروی از یک رژیم غذایی متعادل، افراد میتوانند مواد مغذی و کالری موردنیاز خود را دریافت کنند و از خوردن غذاهای ناسالم یا غذاهای بدونارزش غذایی دوری کنند.باتوجــه به مشکــلات کلیــوی، قلبـــی وفشارخون بالا در برخی بیماران، محدود کردن دریافت نمک و اسیدهای چرب اشباع ضروری است. از طـــرفی، دریــافـــت منابع امگا 3 مانند ماهی، روغن کانولا، گردو، دانه چیا و خرفه به کاهش التهاب و تقویت سیستم ایمنی در این افراد کمک میکند.تناسباندام در این بیماران اهمیت ویژهای دارد. رژیم غذایی باید شامل انرژی کـــافی، غـــذاهای متنـــوع و تـــازه، غـــلات سبوسدار، حبوبات، آجیل و محدودکردن غذاهای فرآوریشده و فستفودها باشد. درعیـــنحال، فعــالیـــت فیـــزیــکی مرتب و متعادل (نه ورزشهای سنگین) برای این بیماران مناسب است.تقویت روحیه شاد، کنترل استرس و ترک سیگار برای مبتلایان ضروری است.استفاده از ادویههایی مانند زنجبیل، رزمـــاری، کـــاری و زردچـــوبـــه در غـــذا برای مبتلایان به لوپوس نیز مفید است.مصرف مرتب آجیل و دانهها برای این افراد ضروری است.استفاده از ضدآفتاب برای جلوگیری از مشکلات پوستی توصیه میشود.