از طرفی کارشناسان اجتماعی میگویند مشارکتهای مردمی در تصمیمگیریهای کشوری بیشترین تأثیر را در شکلگیری ســرمــایه اجتمــاعی که طبــق اعتقــاد کارشناسان مهـمترین دستــاورد طـرح مشارکت عموم مردم در مسائل کشور بهشمار می رود، خواهد داشت؛ چراکه زمانیکه مردم احساس کنند نظر آنها در تصمیمات کشوری دخیل است، ناخودآگاه اعتماد عمومی آن کشور نسبت به حاکمیت افزایش یافته و در ادامه این جلباعتماد، احساسات مردم نیز در حمایت از اقدامات کشور درحوزه های مختلف قرار می گیرد و همزمان کیفیت حکمرانی بالا میرود؛ رویکردی که ازسوی برخی نمایندگان مجلس با هدف حل مشکلات کنونی کشور در قالب «طرح مشارکت عموم مردم در مسائل کشور و طرح ها و لوایح مجلس» تجویز شده است. به گفته پیشنهاددهندگان این طرح شرایط کنونی کشور می طلبد تا مجلس انقلابی در راستای توجه به منافع همه اقشار اجتماعی تصویب طرح ها و لوایح را همراه با مشارکت های عمومی پیش ببرد و همزمان برای ارتقای سرمایه اجتماعی هم تلاش کند. این نمایندگان عنوان کردند که با ارائه این طرح بهدنبال ایجاد فضای گفتوگویی هدفمند با مردم هستند تا این احساس را در جامعه ایجاد کند که مسئولان عالیرتبه و نمایندگان قــوای سهگــانـه حــرف و نظــر مردم را میشنوند.
موافقت نمایندگان با مشارکت عموم مردم در مسائل کشور و طرحها و لوایح مجلس
روز گذشته نمایندگان مجلس شورای اسلامی با الحاق بندی به قانون آییننامه داخـلی مجلس مبنـی بـر فـراهـمکردن فرصتهای لازم جهت مشارکت عموم مردم در مسائل کشور و طرح ها و لوایح مجلس موافقت کردند. براساس این بند الحاقی، هیئترئیسه مجلس شورای اسلامی ملزم به برگزاری جلسات نقد و گفتوگو با اقشار مختلف جامعه میشد. در جلسه علنی روز یکشنبه (22 آبان) همچنین نمایندگان با بررسی یک فوریتی طرح الحاق یک ماده به قانون آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی که به الزام هیئترئیسه مجلس به برگزاری جلسات نقد و گفتوگو برمیگشت، مخالفت کردند و ۶۰رأی موافق و ۱۶۱رأی مخالف نمــایندگان سبــب شد ایـن تقــاضــا به تصویب نرسیده و طرح بهصورت عادی در مجلس بررسی شود. بــــــراســــاس مـــــادهواحــــــده، عبــــــارت «فراهمنمودن فرصتهای لازم جهت مشارکت عموم مردم در مسائل کشور و طــرحها و لـوایــح مجلس»بهعنــوان بند ۱۲ ماده ۲۲ قانون آییننامه اضافه و ماده زیر بهعنوان ماده ۷۲ مکرر به قانون آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی الحاق میگردد. ماده ۷۲ مکرر، در راستــای بند ۷ اصل ســوم قـانـــون اساسی، هیئترئیسه مجلس مکلف است هر ماه، حداقل یک جلسه با عنوان «جلسه نقد و گفتوگو» و با موضوعات مسائل اصلی کشور، مطالبات عمومی مردم، مطالبات اقشار و نیز طرحها و لوایح مطرح در مجلس تشکیل و با دعوت از نخبگان،انجمنهای علمی، احزاب، تشکلهای صنفی،سازمانهای مردمنهاد، نمایندگان بخش خصوصی و اقشار مختلف برگزار و به استماع نظرات ایشان و نقد و گفتوگو حول موضوعات مزبور اقدام نماید. حسب موضوع، حضور مـدیــران ارشد و رؤســای دستگــاههــای اجرایی و نهادهای عمومی غیردولتی، با دعوت هیئترئیسه مجلس ضروری است.تبصره ۱- موضوع جلسات توسط هیئت رئیسه و یا با پیشنهاد حداقل ۵۰ نفر از نمایندگان تعیین می گردد.تبصره ۲- هیئت رئیسه بایستی ترتیبی اتخاذ کند تا شرایط حضور ذینفعان و سلایق و تفکرات مختلف حول موضوع مطروحه فراهم گردد.تبصره ۳- امکان و میزان حضور خبرنگاران و رسانهها و نحوه پوشش جلسات توسط هیئترئیسه و مطابق دستورالعمل مصوب هیئت رئیسه تعیین میگردد.تبصره ۴- نمایندگان مجلس و دولت می توانند حداکثر به میزان یکچهارم زمان جلسات را به بیان نظرات خود بپردازند. زمان در اختیار سایر مدعوین بایستی بهصورت عادلانه تقسیم گردد. درصورت وجود موافق و مخالف حول یک موضوع، بایستی به نسبت برابر صحبـت نمـاینــد.تبصره ۵- افراد شرکتکننده در جلسات، در بیان نقطهنظرات و دیدگاه های خود آزادند. چنانچه در طول جلسه نسبت به فرد یا افراد حقیقی و حقوقی با ذکر نام نسبتی داده شود، آن افراد حق خواهند داشت تا در همان جلسه یا جلسات بعد به دفاع از خود بپردازند.تبصره ۶- سایر موارد مربوط به مدیریت جلسات، اعم از مکان، زمان و شیوه برگزاری، بر اساس دستورالعمل مصوب هیئترئیسه تعیین میگردد.
موافقان و مخالفان طرح مشارکت مردم در تصمیمات کشوری چه میگویند
برخی نمایندگان در مخالفت با بررسی این طرح بهصورت یکفوریتی معتقدند که اکنـون چنیــن سازوکـاری در مجلـس شورای اسلامی وجود دارد و جلسات نقد و گفتوگو و بررسی مطالبات مردم در کمیسیونها و فراکسیونهای مجلس بــرگزار میشـــود، ازسـوی دیگــر مــرکــز پژوهشهای مجلس نیز این موضوع را دنبال میکند؛ در حالی که موافقان با بررسی یک فوریتی طرح الحاق یک ماده به قانون آییننامه داخلی مجلس معتقدند در این طرح نظرات بخشهای مختلف اخذ شده و هیئترئیسه ملزم میشود و جلساتی با موضوعات و مسائل اصلــی کشور با حضور فرهیختگان، انجمنهای علمی و نمایندگان اقشار مختلف تشکیل داده و نقد مؤثری در این جلسات صورت میگیرد که اگر به فوریت این طرح رأی داده شود، جزئیات آن در کمیسیون بحث و بررسی صورت خواهد گرفت.نمــاینده مردم تربــتحیـدریــه در مجلس شورای اسلامی، از جمله نماینده متقاضیان بررسی این طرح بهصورت یکفوریتی با بیان اینکه این طرح بهدنبال ایجاد نقد مؤثر و فضای گفتوگویی مؤثر است، به ایرنا گفت: نظام اسلامی نظامی است که همه ارکان آن همواره در بین مردم بوده و در کمیسیونها و فراکسیونهای مجلس شورای اسلامی نیز شاهد رفتوآمد نمایندگان اقشار مختلف جامعه هستیم؛ اما در این طرح ما بهدنبال ایجاد فضای گفتوگویی هدفمند هستیم. محسن زنگنه در ادامه اظهار کرد: نقد مؤثر، نقدی است که این احساس را در جامعه ایجاد کند که مسئولان عالیرتبه و نمایندگان قــوای ســـهگـانـــه حــرف و نظــر مـــردم را میشنوند. اگر این احســاس در جامعــه ایجاد نشود، نقد مؤثری در کار نیست. ازسویی نقد مؤثر، نقدی است که هرگونه ارتباط با مسئولان ذیربط را تسهیل کند و افراد بتوانند بهطور مستقیم نظرات خود را درباره مسائل مختلف مطرح کنند؛ همچنین نقد مؤثر باید اثرگذار باشد. اگر مطالبهای گفته میشود، توسط مسئولان به نتیجه برسد. زنگنه گفت: در این طرح نظرات بخشهای مختلف اخذ شده و هیئترئیسه ملزم میشود جلساتی را با موضوعات و مسائل اصلی کشور با حضور فرهیختگان، انجمنهای علمی و نمایندگان اقشار مختلف تشکیل داده و نقد مؤثری در این جلسات صورت گیرد. تصویب این طرح میتواند پیام خوبی را به جامعه بدهد. نمایندگان به فوریت این طرح رأی دهند؛ سپس در خصوص جزئیات آن در کمیسیون بحث و بررسی انجام میشود.