حالا که عمر اختلالات و محدودیتهایی که نان شرکتها و استارتاپها را آجرکرده از دو ماه گذشته است، پیدا کردن راهحل، مهمتر از تردید درباره میزان خسارتها و تکذیب چالشهایی است که موجی از بیکاری، اخراج، تعدیل، کاهش درآمد و بربادرفتن امید و انگیزهها را به راه انداخته است. از آمارهای منتشرشده توسط پلتفرمهای مختلف تا اعداد و ارقامی که نهادهای متولی در حوزه فناوری اطلاعات ارائه میکنند، تا یک چرخزدن چنددقیقهای در لینکدین و مشاهده تعداد افرادی که بهتازگی کارشان را از دست داده و اصطلاحا آمادهبهکار (open to work) هستند، همگی نشان میدهد که وضعیت فعالان حوزه فناوری اطلاعات و در مجموع، اکوسیستم استارتاپی کشور مطلوب نیست.حالا که حدودا دوماه و دوهفته است استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان در وضعیتی غیرمعمول بهسر میبرند و عرصه فعالیتشان تنگتر از قبل شده است، زمان مناسبی برای ترسیم وضعیت فعلی اکوسیستم استارتاپی کشور و همچنین پیشبینی آینده پیش روی این فضا و کسبوکارهاست. آیندهای که محمدمهدی شریعتمدار، رئیس هیئتمدیره انجمن فینتک، آن را مثبت نمیبیند. او ابتدا تصویری کلی از وضعیت فعلی اکوسیستم ارائه میدهد و موضوع نامشخص و ناپایداربودن شرایط را منشأ مشکلاتی میداند که گریبانگیر فضای استارتاپی کشور شده است؛ معضلی که مهمترین تأثیرش در بخش سرمایه دیده میشود. شریعتمدار این مسئله را این طور توضیح میدهد:بهدلیل عدمقطعیتی که در وضعیت اینترنت بهوجود آمده، بحث سرمایهگذاری در استارتاپها بهشدت دچار اختلال شده و این روزها شاهد خروج سرمایهگذاران از اکوسیستم استارتاپی کشور هستیم. این موضوع میتواند باعث ایجاد اختلال در روند رشد اکوسیستم شود؛ این در حالی است که در سالهای اخیر حوزه استارتاپ در کشور جزء معدود خشهایی بوده که رشد اقتصادی داشته است.
همه ظرفیتهایی که از دست دادیم
او پیامدهای این وضعیت را این طور بیان میکند: بسامد این اتفاقات میتواند باعث کوچکشدن اکوسیستم و ازبینرفتن بخش قابلتوجهی از آن شود. این آسیبها فقط هم به این موج اولیه محدود نمیشود؛ بلکه عدماطمینان به این فضا و عدمقطعیتی که در این اکوسیستم ایجاد شده تا سالها میتواند باعث افت جدی در موضوع شروع به کسبوکار شود.
بستههای حمایتی گرهگشا نیستند
البته دولت در یک ماه اخیر سعی داشته با معرفی بستههای حمایتی و تدوین آییننامههایی درباره نحوه اجرای طرحهای حمایتی خسارتهای واردشده به کسبوکارها را جبران کند. طبق اعلام معاون علمی و فناوری رئیسجمهور، این تسهیلات برای هر شرکت تا سقف ۱۰میلیارد تومان تسهیلات درنظر گرفته شده که با نرخ ترجیحی و یکجا پرداخت میشود و بازپرداخت آن باید در یک دوره دوازدهماهه انجام شود. پس از انتشار این طرح بود که بسیاری از کارشناسان اعلام کردند این بسته حمایتی با وجود تمام نکات مثبتی که دارد، نوشدارویی است پس از مرگ کسبوکارها.
سرمایهگذاری
رئیس هیئتمدیره انجمن فینتک با اشاره به اینکه در مسائل اقتصادی سرمایه بهشدت فرار است و اعتماد و امنیت اقتصادی برای سرمایهگذاری در طول زمان بهوجود میآید، از عدمتمایل سرمایهگذاران خارجی برای سرمایهگذاری خبر داده و تصریح کرد: ما در سوابق فعالیتمان به سرمایهگذار خارجی نشان ندادهایم که کشور ما برای سرمایهگذاری، کمریسک و سهل است. حتی سرمایهگذار داخلی هم شاهد عدمقطعیتها و غیرقابلپیشبینیبودن آینده و عدم اجرای قوانین و پیشیگرفتن برخی دستورها از قوانین است که باعث میشود عدمامنیت سرمایهگذاری را احساس کند؛ البته شریعتمدار به این نکته نیز اشاره کرد که با توجه به اینکه حکمرانی اقتصادی تابعی از حکمرانی سیاسیاجتماعی ماست، صرفا با تغییرات اساسی میتوان به این توسعهیافتگی در سه تا پنج سال آینده امید داشت: «اگر تغییر روند خیلی جدی و پرقدرتی به وجود بیاید جذب سرمایه خارجی، ایجاد امنیت برای سرمایهگذار خارجی، توسعه و مشارکتهای بینا کشوری به اهداف کلان کشور تبدیل خواهد شد.