بیمه کارگران ساختمانی سالهاست که به محلی برای بحث و جدل تبدیل شده و علیرغم طرحها و قوانین موجود، هنوز نیمی از جمعیت یکمیلیون و 500هزارنفری آنها از مزایای بیمه بهرهمند نیستند؛ موضوعی که میرهاشم موسوی، مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی چندی پیش در گفتوگو با رسانهها دلیل را اختلاف نظر بر سر اجرای ماده پنجم قانون بیمه اجتماعی کارگران ساختمانی دانست و وعده داد به محض اصلاح این قانون سازمان تأمین اجتماعی آنقدر منابع مالی خواهد داشت که بتواند کل کارگران ساختمانی را تحــت پــوشش بیمــه اجتمــاعی قـــرار دهد. حالا و در شرایطی که مجلسیها با اصلاح ماده پنج بیمه کارگران ساختمانی موافقت کردهاند و مدعی هستند که اجرای این طرح میتواند کسری سازمان تأمین اجتماعی برای پرداخت بیمه به این کارگران را جبران کند و به نفع آنها تمام شود؛ اما عباس عظیمی، رئیس مجمع نمایندگان کارگران استان اصفهان در گفتوگو با «اصفهانزیبا» نظر دیگری دارد. او معتقد است که با اجرای این طرح، هیچ اتفاق جدیدی در حوزه بیمه کارگران ساختمانی رخ نخواهد داد؛ ضمن اینکه این طرح صرفا شامل کسانی میشود که در ساختمانهای نیازمند دریافت پروانه کار میکنند؛ درحالیکه یک سری از کارگران ساختمانی هم هستند که بهطور روزمزد کار میکنند یا روزها سر خیابان به انتظار میایستند تا کسی به سراغ آنها برود.
چندی پیش نمایندگان مجلس با طرحی به منظور اصلاحیه ماده 5 بیمه کارگران ساختمانی موافقت کردند؛ طرحی که بهارستاننشینها مدعی شدند که با طرحهای گذشته متفاوت است و با تصویب و اجرای این طرح، حدود 500 هزار کارگر ساختمانی که در نوبت برای تحت پوشش قرار گرفتن بیمه تأمین اجتماعی بودند، بیمه خواهند شد. به نظر شما اجرای این طرح، آیا میتواند حق و حقوق پایمال شده کارگران ساختمانی را احیا کند؟
تا پیش از این، مقرر شده بود که ۱۵درصد از درآمد صدور پروانه ساختمانی به حساب تأمیـن اجتمــاعی بـرای بیمـه کارگران ساختمانی واریز شود؛ این درحالی است که اکنون، براساس طرح جدید مجلس یک تا 4درصد از حداقل حقوق مصوب شورایعالی کار ضربدر متراژ مساحت ساختمانی، قرار است بهعنوان منابع درنظر گرفته شود. در کل عددی که برای هر مترمربع با فرمول قبلی-طرحی که قبلا اجرایی میشد- بهدست میآمد، ۸۰هزار تومان بود که الان به ۱۶۰ هزار تومان افزایش پیدا کرد. مجلسیها میگویند ما بهدنبال رفع دغدغه سازمان تأمین اجتماعی برای کسب درآمد کف ۱۴هزار میلیارد تومان برای اجرای این قانون بودیم و در این راستا اصلاحیه ماده ۵ بیمه کارگران ساختمانی را تصویب کردیم؛ چرا که از نظر آنها با این قانون سازمان تأمین اجتماعی درآمد بیشتری (15هزار میلیارد تومان) از آنچه مدنظر بوده کسب میکند؛ به همین دلیل هم معتقد هستند این طرح با طرحهایی که تا پیش از این اجرا میشده، متفاوت است و میتواند شرایط بهتری را برای کارگران رقم بزند؛ درحالیکه اصلا سؤال اساسی این است که چرا درآمد کارگرها باید جدا سنجیده شود؟ اشکال کار همین است! قانون کار شرایط واحدی را برای کارگران درنظر گرفته است که باید برای همه آنها اعمال شود. درحال حاضر کارگران حق بیمه پرداخت میکنند؛ اما باز هم خدماتی که در زمینههای مختلف پزشکی و رفاهی و بازنشستگی و… دریافت میکنند، ناکافی است؛ نمونهاش هم مشکلاتی که افزایش حقوق بازنشستگان پیدا کرد. 90سال پیش، عدهای پیشبینی کردند که اگر کارگری به هر دلیلی بیکار شد، شرایطی فراهم شود تا از او حمایت شود؛ اما حالا بعد از 90سال، پیشرفتی در این زمینـه حاصل نشده است!
این طرح شامل کدام کارگران ساختمانی خواهد شد؟ آیا آنهایی که به صورت فصلی یا حتی روزانه در ساختمانها کار میکنند نیز شامل این طرح خواهند بود؟
خیر؛این طرح شامل کسانی میشود که در ساختمانهای نیازمند دریافت پروانه کار میکنند؛ درحالیکه یکسری از کارگران ساختمانی هم هستند که بهطور روزمزد کار میکنند یا روزها سر خیابان به انتظار میایستند تا کسی به سراغ آنها برود. کارفرمایان دیگر ملزم به بیمه این کارگران نیستند. مشکلی که مجلسیها معتقدند آن را حل کردهاند این است که تا پیش از این تأمین اجتماعی مدعی بود برای پرداخت بیمه کارگران با کسری مواجه است و حالا مجلس معتقد است با اصلاح ماده 5 بیمه کارگران ساختمانی این کسری حل خواهد شد. آنها همچنین میگویند که با سازمان تأمین اجتماعی رایزنی کردهاند تا این مبلغ را در صندوق جداگانهای قرار دهدتا صرفا به کارگران ساختمانی اختصاص یابد. مشکل اصلی هم دقیقا همین جاست؛ اصلا چرا باید کارگران ساختمانی جدای از باقی کارگران باشند و صندوق مختص به خود داشته باشند؟ درواقع اتفاق جدیدی نیفتاده و طرح جدید مجلس مشابه آنچه است که تا پیش از این هم اجرا میشده. نمایندگان، حالا فقط فرمول جدیدی را برای محاسبه بیمه کارگران ساختمانی ارائه دادهاند؛ کارگرانی که البته صرفا در ساختمانهای پروانهدار مشغول به کار هستند و نه آن دسته از افرادی که روزانه کار میکنند و تعدادشان هم بسیار زیاد است. مجلس، برای این کارگران در این وضعیت اقتصادی فکری نکرده است؛ درحالی که تأمین اجتماعی باید تمامی کارگران را تحتپوشش خود قرار دهد و نه طیف مشخصی را؛ زیرا این کارگران هستند که با پرداخت حق بیمه به بقایای این سازمان کمک میکنند. این سازمان برای کارگران، اما چه اقداماتی انجام داده است؟ آیا اقداماتی و مزایایی که برای پرسنل خود در نظر گرفته، برای کارگران هم اعمال میکند؟ آیا کارگران همان حقوقی را دریافت میکنند که افراد شاغل در سازمان تأمین اجتماعی میگیرند؟ آیا افزایش حقوق این دو با هم یکسان است؟
پس ادعای نمایندگان مجلس، مبنی بر اینکه این طرح با طرحهایی که تا پیش از این اجرا میشدهاند، متفاوت است، از نظر شما قابلقبول نیست؟
بله؛ مجلسیها میگویند طرح جدید قرار است درآمد سازمان تأمین اجتماعی را افزایش دهد و بهخاطر همین هم آنها فرمول جدیدی را ارائه دادهاند. در کل عددی که برای هر متر مربع با فرمول قبلی -طرحی که قبلا اجرایی میشد – به دست میآمد، ۸۰ هزار تومان بود که الان به ۱۶۰هزار تومان افزایش پیدا کرد. به فرض اینکه این گفتههای آنها هم درست باشد و اینگونه بتوان کسری سازمان تأمین اجتماعی را جبران کرد؛ اما در این صورت تکلیف کارگران روزمزد و آنهایی که سر چهارراه به انتظار میایستند، چه میشود؟ این کارگران آمار زیادی را به خود اختصاص میدهند.
آیا این کارگران تا پیش از این هم امکانی برای بهرهمندی از بیمه تأمین اجتماعی نداشتند؟
کارگران زمانی که در ساختمانی کار میکردند، برگهای را ارائه میدادند تا بتوانند خودشان حق بیمه را پرداخت کنند. بعضیها هم اصلا کارگر ساختمانی نبودند و مشاغل دیگری داشتند؛ اما به این شکل از مزایای بیمه استفاده میکردند. پرداخت همین حق بیمه هم برای بسیاری از این کارگران مقدور نبود؛ چون یک روز کار داشتند و دهروز بیکار بودند. کارگری که نان شبش را نمیتواند تهیه کند، چطور میتواند حق بیمه پرداخت کند و دغدغه این موضوع را داشته باشد؟ بنابراین این طرحها عایدی برای کارگران ندارند. باید به صورت ریشهای مشکل آنها حل شود؛ همانطور که افزایش حقوق کارگران راه به جایی نمیبرد و مشکل اصلی عدم پیشگیری از تورم است!
میانگین درآمد یک کارگر ساختمانی چقدر است؟
درآمدهای کارگران با یکدیگر متفاوت است؛ مثلا ممکن است کارگری هر روز کار کند و دستمزدی بین 8 تا 9 میلیون تومان داشته باشد؛ درحالی که کارگر دیگری صرفا یک روز کار داشته باشد و به صورت روزمزد حقوق دریافت کند. درآمد روزانه کارگران بین 250 تا 300 هزار تومان است.
درحال حاضر چه تعداد کارگر ساختمانی در اصفهان داریم؟
آمار دقیقی از این کارگران وجود ندارد.همان طور که اشاره کردم، خیلی از آنها بهصورت روزانه کار میکنند.
کارگران ساختمانی جزو افرادی هستند که همواره بیم وقوع حادثه برای آنها میرود. چنددرصد از حوادث ناشی از کار متعلق به آنهاست؟
در این باره هم آمار دقیقی وجود ندارد؛ به این دلیل که شفافیتی در کار نیست؛ مثلا کارگر در ساختمانی دچار حادثه شده؛ اما اصلا این اتفاق را پیگیری نکرده است یا اینکه به صورت توافقی این مسئله را با کارفرما حل میکند و شکایتی ثبت نمیکند.