آنطور که هر یک از ابرقدرتهای جهان با استقرار پایگاههای نظامی بسیار در بخشهایی از آن به بهانههای گوناگون امنیتی اهداف و سیاستهای منطقهای خود را در راستای اهداف بین المللی مدیریت میکنند. آمریکا از جمله کشورهایی است که طی سالیان گذشته به دلیل ویژگیهای راهبردی خاورمیانه از منظر جغرافیایی، اقتصادی و سیاسی بیشترین حضور نظامی را در قالب تجهیزات و ادوات جنگی به همراه میلیونها سرباز به این منطقه با هزینههای بسیار گزافی سرازیر کرده است که در جمعبندی با کل بودجه نظامی این کشور، به عنوان بزرگترین هزینهکننده نظامی در جهان نیز شناخته میشود. این رویکرد اخیرا باعث تغییر سیاست ایالات متحده با عدم حضور مستمر نظامی در برخی از کشورها همچون عراق و افغانستان طی سالهای اخیر شده است. سیاستی که به نظر نمیآید با اجرای آن ماهیت کلی سیاست خارجی آمریکا در قبال خاورمیانه تغییر کرده باشد و از تمرکز این کشور بر این منطقه بکاهد. ایالات متحده دارای دو پایگاه بزرگ هوایی و دریایی در خلیج فارس با عناوین العدید در جنوب غرب دوحه قطر و الفجیر در بحرین است؛ لذا در این شرایط بررسی و شناخت چنین پایگاههای نظامی آمریکا با توجه به سیاست کلی واشنگتن نسبت به خاورمیانه و تهدیدات نظامی که این پایگاهها میتوانند برای کشور منطقه داشته باشند، بسیار قابل اهمیت است. در ادامه به معرفی برخی از این پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه خاورمیانه میپردازیم.
پایگاه هوایی اینجیرلیک در ترکیه
پایگاه هوایی اینجیرلیک یک فرودگاه نظامی متعلق به نیروی هوایی ترکیه است که در شهر آدانا در جنوب این کشور است. در این پایگاه حدود پنجهزار نظامی آمریکایی به همراه وابستگانشان مستقر هستند. گفته میشود زمینی که در این پایگاه هوایی ساخته شدهاست، متعلق به یک خانواده ارمنی بوده که در جریان مصادره اموال ارمنیها در ترکیه، به مالکیت دولت ترکیه درآمد. همچنین در اسنادی که ویکی لیکس (یک سازمان غیر انتفاعی بینالمللی) در سال ۱۳۹۰ افشا کرده، آورده شده است که در این پایگاه بیش از 60 تا 70 بمب اتمی بهجای مانده از دوران جنگ سرد نیز نگهدای میشود. این پایگاه همچنین به دلیل اهمیت آن برای آمریکا به صورت یک اهرم فشار در روابط بین ترکیه و آمریکا بارها از سوی مسئولان ترکیه مورد استفاده قرار گرفته است و حتی در مقاطعی نظامیان کشورهای دیگر عضو ناتو همانند آلمان که در پایگاه مستقر شده بودند به صورت یک اهرم فشار از سوی دولت آنکارا مورد استفاده قرار گرفتهاند.
پایگاه الظفره در امارات
پایگاه هوایی الظفره در قالب یک فرودگاه نظامی است که باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن ۳۶۶۱ متر است. این فرودگاه در شهر ابوظبی کشور امارات متحده عربی قرار دارد و در ارتفاع ۲۳ متری از سطح دریا واقع شدهاست. این پایگاه هم فرماندهی هوایی غرب امارات متحده عربی را بر عهده دارد و هم میزبان نیروهای هوایی کشورهای آمریکا و فرانسه است. پهپاد آمریکایی آر کیو-۴ گلوبال هاوک که توسط سپاه منهدم شد از این پایگاه بلند شده بود. در امارات متحده عربی در حدود پانصد نظامی آمریکایی حضور دارند و تعدادی از هواپیماهای تجسسی نیز در این کشور مستقر هستند. بر طبق آخرین گزارشها امارات هماکنون کمترین سهم را در حضور نیروهای آمریکایی در خاکش دارد؛ اما بیشترین هواپیماهای جاسوسی و راداری آمریکا در مقایسه با دیگر کشورهای عضو شورای همکاری به جز قطر را دارد.
پایگاه عین الاسد در عراق
پــایـگاه نــظـامی «عیـنالاسـد» از پایگاههای نیروهای مسلح عراق و آمریکا در استان انبار عراق است. در واقع این فرودگاه برای نیروهای نظامی آمریکا که به واسطه آن مسیر اصلی دسترسی را از خارج عراق به داخل عراق و ارتباط با ۱۳ پایگاه نظامی آمریکا در عراق دارند، بسیار حائز اهمیت است. این پایگاه یک باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن تقریبا ۴۰۰۰ متر است. پایگاه عینالاسد در اصل «قادسیه» نام داشت که در پایان 1990 ساخته شد و از سال 2003 در اشغال آمریکاییها قرار گرفت. این پایگاه بزرگترین پایگاه آمریکا در عراق و مهمترین پایگاه ارتش آمریکا برای ترابری و تأمین سوخت نیز هست. ایالات متحده پس از حمله موشکی ایران به این پایگاه در سال 1398 سامانه پدافند پاتریوت را در آنجا مستقر کرده است.
پایگاه العدید قطر
این پایگاه مقر سنتکام و مرکز اصلی نیروهای نظامی آمریکایی در خاورمیانه و بزرگترین پایگاه هوایی آمریکا در غرب آسیا محسوب میشود که در ساخت آن قطر ۴۰۰ میلیون دلار و آمریکا ۶۰۰ میلیون دلار هزینه کردهاند. برخی پایگاه العدید را در رده بزرگترین انبار راهبردی سلاح آمریکا در منطقه نیز میدانند؛ زیرا در این پایگاه بیش از سیزده هزار سرباز آمریکایی حضور فیزیکی داشتند که این آمار کمی حتی بیشتر از تعداد کل نیروهای نظامی حکومت قطراست. از طرف دیگر فرماندهی مرکزی نیروی هوایی آمریکا و مرکز مشترک عملیات هوا و فضا و شعبه ۳۷۹ هوایی و گروه شناسایی ۳۱۹ و جنگندهها و هواپیماهای شناسایی و بمب افکنهای آمریکایی از جمله B52 و همچنین تانکها و مقادیر کافی مهمات و ادوات و تجهیزات نظامی پیشرفته در این پایگاه حضور دارند.
پایگاه الفجیره در بحرین
آمریکا دارای یک پایگاه مهم دریایی به نام «الفجیر»، در بحرین است که انگلستان آن را در ۱۹۳۵ احداث کرد و پس از تخلیه در اختیار آمریکاییها گذاشت. از سال ۱۹۸۵ به بعد تحرکات آمریکا به تدریج در این پایگاه افزایش یافت. علاوه بر این آمریکا، امکانات مختلفی در بندر سلمان و فرودگاه محرق و پایگاه هوایی شیخ عیسی در بحرین داراست. در مجموع در پایگاههای نظامی آمریکا در بحرین بین ۸۶۰ تا ۱۲۰۰ نظامی آمریکایی مستقرند.
پایگاههای نظامی مصیره امالغنم، خصب، الفالاج در عمان
عمان از نظر موقعیت جغرافیایی کشوری است که عمده سرزمین و قلمرو جغرافیایی آن در کنار دریای عمان و دریای عرب قرار دارد. این کشور از دو واحد جغرافیایی مجزا از هم تشکیل شده است. پایگاههای نظامی آمریکا در عمان به دلیل قرارگرفتن در گذرگاه استراتژیک هرمز دارای موقعیت استراتژیکی و ارتباطی بین آسیا و اروپاست. جزایر موریان، مصيره، شبهجزیره مسندام بر ارزش استراتژیکی این کشور میافزاید، عمان مهمترین متحد بلامنازع آمریکا در خاورمیانه است. آمریکا در عمان چهار پایگاه نظامی به نامهای مصیره، ام الغنم، خصب، الفالاج دارد.
پایگاه هوایی احمد الجابر در کویت
پایگاه هوایی احمد الجابر با 134 کیلومتر فاصله از مرزهای کشورمان در خاک کویت قرار دارد. این پایگاه عظیم با چهار مجموعه آشیانه مستحکم بتونی و تعداد زیادی آشیانه سایبانی و باندهایی با بیشینه طول 3000 متر قابلیت پذیرش انواع هواپیماهای نظامی را دارد. استقرار دو پایگاه مهم هوایی آمریکا در کویت در کنار شش کمپ نیروهای ارتش آمریکا در این کشور، بسیاری از کارشناسان خاورمیانه و امور استراتژیک را بر آن داشته تا از کویت به عنوان «پادگان بزرگ نظامی آمریکا در منطقه» یاد کنند.