الگوهای تفکر شامل افکار، تصاویر ذهنی و تکانههای بیمعنی، ناخواسته و غالبا ناخوشایند، به نام وسواس فکری هستند که حتی برخلاف خواسته شخص به ذهنش میآیند.این نوع مزاحمتهای ذهنی، احساس اضطراب یا ناراحتی برمیانگیزند، همراه با این ترس و شک هستند که اتفاق بد یا آزاردهنده ای ممکن است بیفتد.اختلال وسواس اجباری به این شکل نیست که شما را محبور کند ناخن خود را بجوید یا به افکار منفی فکر کنید. بلکه این اختلال ممکن است در شما عاداتی وسواسگونه به وجود بیاورد؛ مثلا میتواند شما را مجبور کند بعد دست زدن به هرچیزی، آنقدر دستان خود را بشویید تا زخم شود یا مثلا نتوانید تحمل کنید که مقدار نوشابه داخل لیوانهای روی میز با هم فرق داشته باشد. اگرچه ممکن است، شما سعی داشته باشید که به این کارها فکر نکنید یا حتی آنها را انجام ندهید؛ ولی در نهایت تسلیم آنها شده و احساس ناتوانی در ترک این افکار به شما دست میدهد. به طور معمول، اختلال وسواس فکری شامل علائم وسواس و اجبار باهم است؛ البته این احتمال هم وجود دارد که فقط علائم وسواس یا فقط علائم اجبار را داشته باشید. این علائم میتواند در تمام جنبههای زندگی شما مانند روابط شخصی، کار، محیط تحصیل و…تداخل ایجاد کند. افرادی که مبتلا به این اختلال هستند، ممکن است خودشان هم متوجه شوند که وسواسهایی غیرطبیعی دارند، ولی باز هم نتوانند جلوی انجام کارهای وسواسی خود را بگیرند. افکار های وسواسی و اجباری، زندگی روزمره این افراد را مختل کرده و گاهی کاری میکند که آنها به خودشان آسیب جدی بزنند.وسواسهای اجباری در واقع افکار، اصرار یا تصاویر تکراری مداوم و ناخواستهای هستند که باعث پریشانی و اضطراب شما میشوند. معمولا این وسواسها زمانی که شما میخواهید از آنها فرار کنید، شدت یافته و استرس شما را زیادتر میکند.در واقع اجبارهای وسواسی یا وسواس عملی، رفتارهایی هستند که شما حس میکنید مجبور به انجام آنها هستید. در واقع انجام این اجبارهای مدام و تکراری به منظور کاهش اضطراب مربوط به وسواس فکری شما یا جلوگیری از افتادن اتفاقات ناخوشایند و بد است. با این حال، درگیرشدن با این اجبارها اصلا خوشایند نیست و هیچ لذتی به همراه ندارد؛ فقط میتواند یک تسکین موقتی برای اضطراب و استرس شما باشد. هنگامی که افکار وسواسی دارید، ممکن است قوانین و اجبارهای بیش از حدی برای خود وضع کنید تا با انجام آنها، اضطراب خود را کنترل کنید.
روش درمان
درمان شناختی رفتاری میتواند به شما کمک کند که الگوهای تفکر خود را تغییر دهید. مثلا پزشک متخصص با استفاده از تکنیکی به نام مواجهسازی، شما را در وضعیتی که برای ایجاد اضطراب یا اجبار طراحی شده است، قرار میدهد. این تکنیک افراد را برای تحریک وسواسهایشان در محیطی امن قرار میدهد. هنگامی که تحت نظر روانشناس از روش مواجهسازی استفاده میکنید، به تدریج از شدت وسواسهای شما کم میشود؛ به شکلی که دیگر این وسواسها برای شما طاقت فرسا نیستند. افراد با انجام به موقع و مرتب تکنیک مواجههسازی، از چرخه وسواس و اجبار رها شده و معجزه درمان وسواس برای آنها ظاهر میشود؛ چرا که افراد با انجام این تکنیک یاد میگیرند، افکار و اعمال وسواسی خود را کاهش داده و در نهایت آنها را کنار بگذارند.