به گزارش اصفهان زیبا؛ چند خانه تاریخی متعلق به دوران صفویه، قاجار و پهلوی در محله الیادران گنجینههای نهفته در منطقه یک شهرداری اصفهان است. یکی از این بناها به نام «عمارت دلگشا» که بهعنوان واحد نمونه مرمت میراث در اصفهان شناخته شده، ابتدای محله موازی با یک مادی قرار دارد و در حال مرمت و بازسازی است. مجید امینی، معلمی دلسوز است که با همسرش ارنواز فیروزیان که دل در گرو میراث اصفهان دارند، هر چه پول در چنته داشتهاند به میان گذاشتهاند تا این بنای تاریخی را مرمت و حفظ کنند.
وارد محله که میشوی جوانی با موهای فرفری سیاه روی داربستی چوبی ایستاده است. سرش را برمیگرداند روبهروی من: «با مالک خانه کار دارید؟ داخل خانه هستند.» نقشهای برجسته گل و گلدانها روی دیوار ما را میبرد به دوران صفویه، قاجار و پهلوی. درِ چوبی خانه باز است و کیسههای شن و گچ و ماسه بهردیف چیده شدهاند در کنار هم. از هشتی خانه که عبور میکنی، میرسی به ایوان. آنجا مردی با موهای مجعد و عینکی فلزی ایستاده است: «امینی هستم؛ مالک خانه.»
انگشتهایش را در هم زنجیر و چگونگی خرید خانه را روایت میکند: «این خانه 250سال قدمت دارد و به دوره صفویه، قاجار و پهلوی مربوط میشود. مالکان قبلی آن آقایان تاجرزاده و روضاتی بودهاند. در گذشته این عمارت تاریخی سهخانه جدا با طویله، مطبخ، شاهنشین و اندرونی بوده و 80 سال پیش به دو بخش مجزا تقسیم شده است. ما ابتدا بخش اول را و سپس بخش دوم را خریداری کردیم؛ چون من و همسرم معتقدیم حیف است خانههای تاریخی دست نااهلان بیفتد و به برجهای بیسروته تبدیل شود یا آپارتمان شود و دیگر دلچسبی خانههای قدیمی را نداشته باشد؛ بنابراین با مالکان صحبت کردیم و با مشکلات زیاد، بخش دوم را نیز خریداری کردیم.
آقای تاجرزاده تا 10 سال پیش هم در این خانه زندگی میکرد. او از نوههای تاجرزاده معروف اصفهان است؛ اما به دلیل بدهکاری خانه را فروخت. در حال حاضر هیچ المانی در این خانه تغییر نکرده؛ بهجز راهپلهای که در انتهای سمت راست برای رفتن به طبقه بالا اضافه شده است. شاهنشین و اتاقها مرمت شد. اینجا را برای کاربری مسکونی خریدیم؛ ولی به دلیل اینکه به ادبیات و شعر علاقهمند هستم مایلم برخی از جلسات ادبی و شعر را در این مکان برگزار کنم. در حال حاضر بهدلیل هزینههای زیاد بازسازی و مرمت مجبور هستم بخشی از این خانه را تبدیل به مجموعه بومگردی کنم.
هماکنون من و همسرم اینجا زندگی میکنیم و چهار سال است که در حال بازسازی و مرمت خانه هستیم و هنوز بخشهای زیادی از تعمیرات آن باقیمانده است. این عمارت میراثی است؛ اما میراث فرهنگی اصفهان در موضوع مرمت و بازسازی هیچ حمایتی از ما نکرده است؛ درحالیکه این عمارت، واحد نمونه مرمت میراث در اصفهان شناخته شده است. متولیان میراث به ما اجازه خریدوفروش و آپارتمانسازی در این عمارت نمیدهند و هر کس این خانه تاریخی را خریداری کرد، باید آن را حفظ کند؛ چون در عمارتهای تاریخی میراث ثبت شده است. در حال حاضر هفتمیلیارد برای مرمت این خانه بدهکار هستم و سه سال است یک وام 400 میلیون تومانی ثبتنام کردهام و هنوز برای دریافت وام نوبت به من نرسیده است. چند خانه تاریخی در این محدوده وجود دارد که جزو بافت تاریخی است. شهرداری باید به نظافت محله رسیدگی کند. این محله شهروندان خوبی هم دارد که قدردان زحمات ما برای مرمت خانه هستند. مردم محل با خاطرههای این خانه در دهه اول محرم که روضهخوانی بوده است، زندگی کردهاند و این خانه برای آنها همچنان جذاب است. گاهی میآیند خانه را به تماشا مینشینند و خاطرههایشان زنده میشود.»
خانهای تاریخی نهفته در دل محله الیادران با مالکی مؤدب که معلمی میراثدوست است. وارد حیاط خانه که میشوی دلت غنج میرود برای حوض چندضلعی آن. سه آبنمای سنگی وسط حوضخانه تو را میبرد به نماهای دوره صفویه. بخش شمالی خانه در طبقه بالا ایوانی زیبا با دو اتاق دوقلو قرار دارد که تو را مسحور میکند. داخل اتاق کتیبهای بسیار زیباست که مرمتکار در حال جاندادن به آن است. طرحهای اسلیمی و گل و مرغهای حکشده در جایجای این خانه جلوه گری میکند؛ اما جذابترین بخش این عمارت تاریخی، شاهنشین سمت جنوب خانه است با پنجرههای گره چینی مرکب و تودرتو با بافتی ظریف و رنگارنگ که به گفته مالک خانه، این مدل گره چینی در خانههای تاریخی اصفهان بینظیر است. طاق شاهنشین با نقاشیهای دوره قاجار مزین شده است و دیوارهای آن اثری از طرحها و رنگهای پهلوی دارد.
هر چه نگاه میکنی میخکوبتر میشوی و دلت غنج میرود برای ماندن و زندگیکردن در چنین خانههای دلگشایی. آبانبار خانه در گوشهای جا خوش کرده و سویی دیگر زیرزمینی است که خنکای آن گرمای تابستان را از تن میزداید. ایکاش همه مردم دلشان برای میراث اصفهان میسوخت و مسئولان نمیگذاشتند چنین خانههایی در محلههای کهن اصفهان نابود شوند و برای حفظ آن تلاش میکردند!
