به گزارش اصفهان زیبا؛ فیلم «اسفند» یکی از دو اثری است که امسال در جشنواره فجر به معرفی شهید «علی هاشمی» میپردازد؛ شهیدی که نامش چندان میان مردم شناختهشده نیست و به نقش او در دفاع مقدس کمتر توجه شده است. «اسفند» به کارگردانی دانش اقباشاوی و «اشک هور» به کارگردانی مهدی جعفری، دو فیلمی هستند که در تلاشاند تا این فرمانده را به تماشاگران معرفی کنند. از یک سو، علی هاشمی برای مردم، البته نه برای علاقهمندان جدی به تاریخ دفاع مقدس، چهرهای ناآشناست و از سوی دیگر، نقشی کلیدی در طراحی و اجرای عملیات بدر و خیبر داشته است. همین ویژگیها باعث میشود که سوژه فیلم، تا حد زیادی دستنخورده و بکر باشد.
داستان فیلم با نمایش نگرانیهای علی هاشمی آغاز میشود. او به دنبال راهی برای اجرای عملیات در هور است؛ منطقهای که جنگ در آن ویژگیهای خاص خود را دارد. در این میان، تنها فرماندهان ارشد سپاه از اقدامات او اطلاع دارند؛ اما برای سایرین، هاشمی به شخصیتی رازآلود تبدیل شده است و حتی برخی به او مشکوک میشوند. این شک و تردید تا لحظه آغاز عملیات ادامه دارد و فضایی را میسازد که میتوانست زمینهای برای تعلیق و کشش دراماتیک باشد؛ اما فیلم در نهایت از ظرفیت این بخش بهخوبی استفاده نمیکند.
بااینحال، مشکل اصلی فیلم این است که تقریباً تمام روایت خود را به عملیات محدود کرده و ابعاد دیگر زندگی و شخصیت علی هاشمی را تا حد زیادی کمرنگ ساخته است. فیلم میتوانست به گذشته او، تصمیمات استراتژیکش، روابطش با خانواده و حتی فشارهای روحی و روانیای که متحمل میشد، بیشتر بپردازد، کشمکشهای درونی و بیرونی او را پررنگتر جلوه دهد و به درام فیلم قوت بخشد؛ اما در نهایت، تنها روی بخش نظامی و عملیاتی تمرکز کرده است. این انتخاب باعث شده که شخصیتپردازی هاشمی ناقص بماند و مخاطب نتواند پیوند عاطفی محکمی با او برقرار کند؛ درحالیکه نمونههایی مانند «موقعیت مهدی» نشان دادهاند که تلفیق جنگ با وجوه انسانی و شخصی یک فرمانده چقدر میتواند اثرگذار باشد.
همچنین با اینکه تلاش فیلم تأکید روی ویژگیهای مختلف شخصیتی هاشمی، بهخصوص دلسوزی برای وطن و تلاش برای اتحاد میان مردم مختلف است، باز هم چون تنها در محیط جنگ و عملیات محصور شده، نتوانسته او را ماندگار کند. اگر فیلم قصد الگوسازی از علی هاشمی را داشته، این هدف بیشتر در حد شعار باقی مانده است و در عمل، رویکرد تازهای درباره دفاع مقدس یا روایت جنگ ارائه نمیدهد. گاهی به نظر میرسد که فیلم برای همگام شدن با جریانهای رایج در فضای مجازی، شعارهایی را در دیالوگهای شخصیتها گنجانده است؛ درحالیکه علی هاشمی در واقعیت، فردی فراتر از این شعارها بوده و نقشی بسیار مهمتر از آنچه فیلم نشان میدهد، در جنگ ایفا کرده است.
بااینحال، فیلم کوشیده حتی در محدوده خودش تا جایی که میتواند در برخی سکانسها فرهنگ بومی مردم جنوب را به تصویر بکشد. این بخشها بهخصوص برای مخاطبانی که با این فضا آشنا هستند، جذابیت خاصی ایجاد میکند. بازی رضا مسعودی خوب است و تلاش میکند که شخصیت علی هاشمی را باورپذیر جلوه دهد.
در نهایت، «اسفند» با وجود سوژه خوبی که در اختیار دارد، نمیتواند تأثیری عمیق بر مخاطب بگذارد. فیلم سعی دارد چهرهای تازه از دفاع مقدس ارائه دهد؛ اما در نهایت، در روایت داستان موفق نمیشود. برخی از ایدههای آن خوب است؛ اما در اجرا دچار ضعفهایی شده که مانع از درخشش فیلم در میان آثار شاخص دفاع مقدس میشود.
