به گزارش اصفهان زیبا؛ فیلم سینمایی «موسی کلیمالله» نسخه سینمایی از دو قسمت ابتدایی سریالی به همین نام است که پس از کشوقوسهای فراوان بر سر حضور یا حضورنیافتن آن در جشنواره، درنهایت عوامل فیلم تصمیم بر حضور فیلم در جشنواره گرفتند.
ابراهیم حاتمیکیا و موسی کلیمالله
نام حاتمیکیا در سینمای ایران یادآور شاهکارهای سینمایی نهتنها فقط در کارگردانی، بلکه از حیث جاودانگی نقش اولهایش، موسیقی فیلمهایش، دیالوگهایش و… است که چندین دهه رنگولعاب متفاوتی را به سینمای ایران تقدیم کرده است. حاتمیکیا با سینمای دفاع مقدس شروع کرد؛ ولی سبک متفاوتی از این سینما را به مخاطبان ارائه داد؛ سبکی که تا زمان حاتمیکیا هیچکس حتی به آن فکر نمیکرد و با محکم شدن جای پای حاتمیکیا در این سبک، دیگر فیلمسازان به پیروی از او شروع به ساخت آثاری با این سبک کردند.
یک دهه اخیر نیز حاتمیکیا با بهروز کردن سبک خود سراغ ساخت چند سینمایی دیگر رفت که برخی از آنان همچنان در بین مخاطبان طرفداران بسیار دارد و حتی موسیقی آنها مانند سینمایی «چ» و «بادیگارد» بهوفور در آثار صوتیتصویری دیگر استفاده میشود.
اکنون که چهار سال از گره خوردن نام ابراهیم حاتمیکیا با سریال «موسی کلیمالله» میگذرد و او تقریباً همه زمان خود را در این چهار سال وقف این سریال کرده است، باید گفت حاتمیکیا خود را وارد مرحله جدیدی کرده که پرچالشترین دوران برای اوست و ظاهراً تصمیم گرفته تا ماحصل فیلمسازی خود را با یک اثر در ابعاد بسیار بزرگ ارائه کرده و این فیلم را گواهی بر آنچه در این سالها به قیمت هزینه کردن جوانی به دست آورده است، قرار دهد.
«موسی کلیمالله» سریال عظیمی است که با تکنولوژی جدیدی در جلوههای ویژه تولید میشود و سینمایی آنکه در جشنواره حضور یافت تنها از دل دو قسمت ابتدایی این سریال که استخراج شده است. نکته حائز اهمیت دیگر این است که به گفته تهیهکننده اثر، هنوز استودیوی اصلی کاملاً تجهیز نشده است و این دو قسمت را تولیدکنندگان فیلم، با کمترین هزینه و توسط متخصصین داخلی تجهیز کردهاند که در نوبه خود قابلتحسین و تقدیر است.
کارگردانی
کارگردانی اثر از همان چند پلان ابتدایی فیلم بهوضوح کیفیت را به مخاطب نشان میدهد. پلانهای مربوط به کابوس فرعون و همچنین ورود ساحر و معبر خواب فرعون، با بازی بینظیر فرهاد آئیش، همان ابتدا مخاطب را به وجد میآورد. کارگردانی هرچه جلو میرود، به قوتش افزوده میشود؛ گویا حاتمیکیا بیشتر با آن اخت میگیرد و بهتدریج صعود میکند تا پلانهای انتهایی فیلم که واقعاً زیبا و درست کارگردانی شده است.
البته از ایرادات جزئی در کارگردانی نمیتوان چشمپوشی کرد؛ اما با توجه به اینکه این سینمایی تنها از دو قسمت از سریال استخراج شده، قابل توجیه است و حتی میتواند لب را به تحسین بگشاید؛ چراکه معلوم میگردد حاتمیکیا همین دو قسمت را با قصه جذاب و پرکشمکشی پیش برده که میتوان از آن یک سینمایی خوب تولید کرد و مخاطب را تا انتهای فیلم میخکوب بر صندلی سینما نشاند. رضایت مخاطبان در این چند روز گواهی بر این ادعاست.
بازیگری
از همان ابتدای درج اخبار این سینمایی در رسانهها، با اسمهای بزرگ و پرتجربه یا مطرحی مانند فرهاد آئیش، مریلا زارعی، علیرضا کمالی، شکیب شجره و بهاره کیانافشار روبهرو شدیم. برخی اسامی نیز مانند بهنام تشکر برای این فیلم پرحاشیه بود و همه به دنبال آن بودند تا بدانند بهنام تشکر که اکثراً در فیلمهای کمدی بازی کرده است، در این فیلم چه نقشی را بر عهده دارد؛ اما با اعلام اولین خبر از نقشهای بازیگران فیلم این حواشی بیشتر شد.
تشکر نقش فرعون را در فیلم ایفا کرده است. همین کافی بود تا گمانهزنیهای مثبت و منفی شروع شود و برخی این انتخاب را تحسین کرده و برخی دیگر آن را نادرست بدانند. با شروع فیلم و نمایان شدن اولین پلانهای بازی تشکر، معلوم شد آن دسته که لب به تحسین گشوده بودند، حدسشان درست بود. تشکر، انتخاب درست و دقیقی بود. ویژگیهای منحصربهفرد بهنام تشکر برای این نقش، اعم از صدای بسیار خوب که نیاز به دوبله ندارد، قامت و چهره کاریزماتیک و مناسب برای نقش فرعون و همچنین نوع اکتهای چهرهای او که در خشم، جنون، تنفر، و … نمایان است، او را به یک گزینه بسیار مناسب برای این نقش بدل کرده است. فرهاد آئیش دیگر بازیگر پرآوازه این فیلم است.
آئیش که پیشتر با ارائه نقشهای متفاوت و بسیار ماندگاری هنر و تخصص خود را به همگان ثابت کرده بود، این بار و در این فیلم شاهکاری جدید را رقم زده است. او در دو نقش در این فیلم بازی میکند. او در نقش ساحر و معبر فرعون بینظیر ظاهر شده و به هنگام ورود به فیلم، مخاطب در سالن سینما به وجد میآید و با دقت بیشتر به فیلم توجه میکند. اینها همه مدیون نقشآفرینی فوقالعاده آئیش است. گریم آئیش در فیلم سنگین است؛ اما او اسیر این سنگینی نشده و آنقدر روان و درست بازی میکند که حتی دیگر فرهاد آئیش به چشم نمیآید و فقط آن ساحر عجیبغریب فرعون را با آن صدای وحشتناکش میبینیم. درکل، آئیش در این فیلم درخشان است و باید از او به خاطر خلق چنین نقشی سپاسگزار بود.
مریلا زارعی نیز دیگر بازیگر باتجربه و پرافتخار این فیلم است. زارعی نقش یوکابد، مادر موسی، را بازی میکند. مهمترین نقش این فیلم که تقریباً همه نگاهها به سمت اوست و زیر ذرهبین مخاطبان و منتقدان است. یوکابد در فیلم بهراستی یوکابد درخشانی است و زارعی خودش هم ظاهراً این نقش را ماحصل همه نقشهایش میدانسته و تمامِ خودش را برای این نقش گذاشته است. از خلق لحظات احساسی یوکابد و همچنین حس مادرانگی که مریلا زارعی به این نقش بخشیده است، نمیتوان بهسادگی عبور کرد و باید او را به خاطر همه اینها تحسین کرد. معمولاً اجرای حس تردید و قرارگرفتن در دوراهیِ قهرمان، برای بازیگر فیلم پرچالشترین بخش از ایفای نقش اوست. مریلا زارعی در پلان سکانس انتهایی فیلم با سربلندی از این چالش بیرون آمده و بهخوبی مخاطب را با حس خود همراه کرده است.
جلوههای ویژه
اما شاید مهمترین بخش این سریال یا فیلم سینمایی، تکنولوژی جلوههای ویژه آن است که تا به امروز در سینمای ایران اجرا نشده و برای اولینبار برای این اثر استفاده میشود. تکنولوژی ویرچوال پروداکشن که در این فیلم به کار گرفته شده، جایگزینی برای خلق صحنههای تاریخی است که گروه تولیدی را از ساخت شهرک و استودیوهای بسیار عظیم بینیاز میکند و همانطور که تهیهکننده اثر گفته است، اگر از این تکنولوژی استفاده نمیشد، باید شهرک و استودیوی عظیمی برای فیلم تولید میشد که نسبت به هزینه و زمانی که تلف میشد، بسیار نامعقول و نادرست بود.
همچنین گروه تهیه و تولید فیلم اظهار داشتهاند که مراحل اولیه این تکنولوژی که برای دو قسمت اول سریال استفاده شده، با کمترین هزینه و همچنین توسط متخصصین داخلی انجامگرفته است که با این تفاسیر، جلوههای ویژه را میتوان تا حدی قابلقبول دانست. البته در ادامه نیز مطرح شده است که بخش مهم تجهیزات این تکنولوژی در راه رسیدن به پروژه است و قطعاً در ادامه پروژه کار با قوت و کیفیت بیشتری ادامه داده خواهد شد.
فیلمبرداری
مدیر فیلمبرداری تورج منصوری است که کارنامه پروزن و درخشانی را داراست. منصوری البته تجربه کارگردانی را هم دارد؛ اما بیشتر او را به تخصصش در فیلمبرداری میشناسند. آنچه چالش بزرگ بر سر راه تورج منصوری در این فیلم بوده است، همان تکنولوژی ویرچوآل پروداکشن است که برای او و در حیطه فیلمبرداری نیز تازه و نو است.
هماهنگی این تکنولوژی و تیم فیلمبرداری یکی از چالشهای بزرگ این فیلم بوده است که منصوری و تیمش تا حد بالایی از این چالش سربلند بیرون آمدهاند؛ اما به دلیل تکمیل نبودن این تکنولوژی و همچنین کامل نبودن استودیوی اصلی، باید داوری درباره هر دو تکنیک و تخصص را به هنگام پخش سریال و تکمیلشدن این موارد موکول کنیم. اما آنچه مورد اهمیت است، این است که همانند فیلمهای دیگر حاتمیکیا همچنان با قابهای چشمنواز و خوبی در این فیلم نیز طرف هستیم.
موسیقی
کارن همایونفر نامآشنای موسیقی فیلم است. مخصوصاً همکاری ماندگار او در بادیگارد با حاتمیکیا یادآور روزهای بهیادماندنی و موسیقی جاودان شده این فیلم است. همایونفر سه سیمرغ بهترین موسیقی فیلم را از جشنواره فجر صید کرده و همه اینها باعث میشود تا هنگام مواجهه با او با یک موزیسین حرفهای و وزین روبهرو باشیم. موسیقی او در این فیلم حقیقتاً مخاطب را بیشتر با احساس درگیر میکند.
یکی از نقاط قوت این فیلم موسیقی آن است که در حد عالی تولید و بر فیلم نشانده شده است. حاتمیکیا مرد موسیقیهای ماندگار در فیلمهایش است و در این کار نیز گویی میخواسته این را به اوج برساند و همایونفر را مأمور به ساخت یک موسیقی با استحکام و درست و همپا با فیلم کرده و خوشبختانه نتیجه مثبت نیز گرفته است. البته این امر را نیز در ادامه فرآیند تولید سریال و پس از پخش بیشتر میشود بررسی کرد.
طراحی صحنه و لباس
طراحی صحنه و لباس فیلم نیز در از ویژگیهای فیلم است؛ مخصوصاً طراحی لباس که حقیقتاً خوب و جدا از کلیشههایی است که پیشتر در فیلمهایی با این مضمون انجام شده بود. البته که نمیتوان بهطور کلی چیز جدید و جدای از تاریخ پدید آورد؛ اما طراح لباس فیلم با ظرافتهای بسیار شایسته توانسته است تا از دل مستندات تاریخی به آن چیزی برسد که به سینما و وجه سینمایی نیز قدرت و قوت ببخشد.
همین باعث شده که فیلم رنگولعاب متفاوت و تازهای نسبت به دیگر کارهای با این مضمون پیدا کند. طراحی صحنه نیز در همین مسیر قدم برداشته؛ اما همچنان باید طراحی صحنه را نیز در کنار فیلمبرداری و تکنولوژی ویرچوآل پروداکشن، پس از انتها یافتن مراحل تولید فیلم و تکمیل شدن این موارد داوری کنیم.
سخن نهایی
در کل باید فیلم سینمایی «موسی کلیمالله» را مرحله جدیدی هم برای سینمای ایران و هم برای ابراهیم حاتمیکیا بدانیم که در ابتدای مسیر و نوپاست و با همین نهال بودنش کار درختی تنومند را در سینما و در جذب و رضایت مخاطب انجام داده است. گواه این حرف را میتوان از سانسهای فوقالعاده هر شب فیلم و همچنین حضور فیلم از ابتدای جشنواره در آرای مردمی تا به اینجا دانست. امید است که با تکمیل شدن مراحل تولید فیلم این فیلم درنهایت به یک شاهکار بیبدیل در فیلمسازی ایران بدل شود و سالیان سال ماندگار و جاری بماند.
