به گزارش اصفهان زیبا؛ بحران آب هر سال مرزهای جدیدی را درمینوردد. بعد از خشکیدگی صنعت و چالش تامین آب کشاورزی، بحران به «تامین آب شرب» رسیده است.
افت ۱۰میلیارد مترمکعبی آب ورودی به مخازن سدها زنگ خطر بحران آب شرب را به صدا درآورده است.
ایران در آستانه یکی از حادترین بحرانهای زیستمحیطی و اقتصادی تاریخ خود قرار گرفته است.
بحرانی که نهتنها اقتصاد را هدف قرار داده که امنیت اجتماعی و سکونت مناطق گستردهای از سرزمین را با چالشی جدی مواجه ساخته است.
بر اساس تازهترین دادههای شرکت مدیریت منابع آب ایران، تا ۶ اردیبهشت۱۴۰۴، حجم آب موجود در مخازن سدهای کشور بیش از ۱۰ میلیارد متر مکعب کاهش یافته است.
رقمی که به معنی کاهشی ۳۷ درصدی آب در دسترس شهرها و مناطق مختلف در سال پیشرو است.
این در حالی است که تنها ۵۱درصد ظرفیت مخازن کشور پر است و ورودی آب از ابتدای سال آبی، نسبت به دوره مشابه، افتی نگرانکننده و بیسابقه داشته است.
بهطوریکه هم اکنون حدود ۱۷ میلیارد متر مکعب آب در مخازن سدها وجود دارد.
همزمان، خروجی آب از سدها نیز ۱۰درصد کاهش یافته؛ وضعیتی که بهروشنی حاکی از آن است که ذخایر آبی کشور نهفقط در حال کاهش، بلکه در وضعیت هشدار قرار دارند.
بحران آب و تهدید تامین آب شرب در ایران
بحران آب در ایران که در سالهای اخیر شدت بیشتری به خود گرفته، اثرات قابل توجهی بر تامین آب شرب کشور نیز گذاشته است.
این بحران که بهدلیل کاهش بارشها، افزایش تبخیر و افت سطح منابع آبی زیرزمینی تشدید شده، به یکی از بزرگترین چالشهای محیطی و اجتماعی تبدیل شده است
در ۷ ماه ابتدایی سال آبی جاری، میزان بارشها در ایران تنها ۱۲۰میلیمتر ثبت شده است، درحالیکه طبق آمار درازمدت، این میزان باید ۱۹۰میلیمتر باشد.
عماد محجوبی، استادیار گروه مهندسی آب و محیطزیست دانشکده مهندسی عمران دانشگاه شاهرود توضیحاتی در این زمینه داد.
او گفت: بارشهای کشور بهطور متوسط سالانه ۲۴۰میلیمتر است.
باید حدود ۱۸۰میلیمتر آن در ۶ ماه اول سال آبی(مهر تا اسفند) و ۶۰میلیمتر آن در ۶ ماه دوم(فروردین تا شهریور) بارش داشته باشیم.
محجوبی افزود: طبق میانگین درازمدت، تا پایان فروردین باید ۱۹۰میلیمتر بارش ثبت میشد.
البته تا دیروز تنها ۱۲۰میلیمتر بارش داشتیم که نشاندهنده کاهش ۳۷ درصدی است.
او تاکید کرد که اثر این کاهش بارشها بهویژه در تامین آب شرب برای مناطق مختلف کشور محسوس است.
کاهش بارشها بر ذخایر آب پشت سدها و منابع زیرزمینی تأثیر گذاشته و موجب شده که در برخی استانها با بحرانهای جدی در تامین آب شرب روبهرو شویم.
در استانهایی مانند اصفهان، یزد، کرمان و سیستان و بلوچستان که با کاهش بارشها تا ۴۵ درصد و بیشتر مواجه هستند.
این بحران آب شرب شدت بیشتری یافته است.
محجوبی افزود: در این مناطق، مشکلات تأمین آب شرب با توجه به کاهش شدید ذخایر آب بهطور فزایندهای ادامه خواهد داشت.
او افزود: در برخی از این استانها، در فصل تابستان ممکن است با قطعی آب و کمبود شدید منابع شرب مواجه شویم.
این موضوع نه تنها در بخش خانگی، بلکه در بخشهای صنعتی و کشاورزی نیز چالشهای جدی ایجاد خواهد کرد.
نتیجه
بحران آب در ایران دیگر صرفا یک چالش اقلیمی نیست، بلکه به بحرانی چندوجهی با تبعاتی اقتصادی، اجتماعی، بهداشتی و امنیتی بدل شده است.
کاهش ۱۷درصدی ذخایر سدها، افت ۳۷درصدی ورودی منابع آبی و پرشدگی تنها نیمی از مخازن، نشان میدهد زیرساختهای تامین آب شرب کشور بهشدت شکننده شدهاند.
در چنین شرایطی، نه فقط پایداری کشاورزی و تولید، بلکه ادامه حیات در برخی استانها بهشکل روزافزون در معرض خطر قرار گرفته است.
بحران آب، آینده معیشت میلیونها ایرانی را تهدید میکند و اگر این روند ادامه یابد، شاهد گسترش فقر، مهاجرتهای اقلیمی و افزایش نارضایتی عمومی خواهیم بود.
مساله آب، بیش از آنکه نیازمند سیاستهای مقطعی یا اقداماتی موضعی باشد، مستلزم تحولی ساختاری در الگوهای بهرهبرداری، تخصیص منابع و شیوه حکمرانی آب است.
بدون ورود فناوریهای نوین، اصلاحات نهادی، آگاهی عمومی و مشارکت بینبخشی، ایران در سالهای پیشرو با بحرانی گستردهتر و برگشتناپذیر روبهرو خواهد شد.
راه نجات، دوری از نگاه بخشی به منابع حیاتی کشور است؛ چراکه در فقدان آب، نه اقتصاد پابرجا میماند، نه امنیت، و نه تمدن. اکنون زمان تصمیمهای دشوار، اما ضروری است.
فردا ممکن است بسیار دیر باشد./دنیای اقتصاد