به گزارش اصفهان زیبا؛ بررسی دادههای مرکز آمار نشان میدهد در زمستان ۱۴۰۳ سهم اشتغال صنعت در استان اصفهان ۳۵,۵درصد بود. این رقم نسبت به زمستان ۱۴۰۲ با افت ۲,۴ واحددرصدی همراه بود؛ بهطوریکه در آن زمان نسبت اشتغال در این استان ۴۱,۱درصد بود. در زمستان سال گذشته، استان یزد بیشترین سهم اشتغال در بخش صنعت را داشت. آمارها حاکی از آن است که ۴۶,۵درصد از شاغلان استان یزد در بخشهای صنعتی مشغول به کار هستند؛ علاوه بر اینکه آمارهای رسمی حاکی از کاهش اشتغال در بخش صنعت اصفهان است؛ صاحبان واحدهای تولیدی اصفهان نیز از کمبود نیروی کار در صنایع اصفهان خبر میدهند؛ از سوی دیگر، گفتوگو با کاریابیهای اصفهان نیز گواه بر این ادعاست؛ چراکه به گفته صاحبان کاریابیهای اصفهان، معادله بازار کار تغییر کرده است و نیروی کار، دیگر کمتر زیر بار اشتغال در صنایع با حقوق اداره کار میروند.
سهم اشتغال صنعت از کل اشتغال اقتصاد یکی از شاخصهای کلیدی در بررسی ساختار اقتصادی است. این سهم نشاندهنده میزان مشارکت نیروی کار در بخشهای مولد و صنعتی اقتصاد است. افزایش سهم صنعت در اشتغال، معمولا نشانهای از رشد صنعتی، افزایش بهرهوری و گذار از اقتصاد سنتی به اقتصاد تولیدمحور است.
چالش توسعه خطوط تولید بهدنبال کمبود نیروی کار
برخی از صاحبان صنایع و مدیران کارخانههای اصفهان در گفتوگو با «اصفهانزیبا» اعلام میکنند که «در خانوادههای نسل جدید که توان تأمین هزینههای اولیه فرزندانشان را دارند، اغلب پدر و مادر باهم درآمدزایی دارند و جوان، بهواسطه فارغالتحصیلی در رشته موردنظرش و تأمینشدن از سوی خانواده حتی در پایینترین سطح، حاضر به کار با حقوقهای اداره کار نیست.»
کمبود نیروی کار در کارخانهها از اصلیترین دغدغههای امروز خطوط تولید است که اگر فکری به حالش نشود، شرایط برای واحدهای صنعتی اصفهان سختتر هم میشود. کارخانهداران اصفهان میگویند: «بیشتر واحدها که توسعه خطوط دارند، نتوانستهاند ظرفیت بالقوه خود را به بالفعل تبدیل کنند
؛ چون معضل تأمین نیروی انسانی دارند.»
اکبر لباف یکی از کارخانهداران اصفهانی است که اصلیترین دلیل کمبود نیروی کارگر را تورم و پایینبودن دستمزد کارگران عنوان میکند. مدیرعامل گروه صنعتی بهپوش به «اصفهانزیبا» میگوید: «به دلیل تورم، حقوقهای دریافتی کارگران کفاف تأمین مخارج ماهیانه نیروی کار را نمیدهد. الان شاهد این اتفاق هستیم که نیروهای دهه 70 و 80 بهخاطر شرط ازدواج سر کار میآیند؛ ولی بعد از دو الی سه ماه با این حقوقها کار نمیکنند و محیط کار را ترک میکنند.»
لباف صحبتهایش را اینطور ادامه میدهد: «در گذشته وقتی پسرها سرکار میآمدند، دیگر حاضر نبودند زیر بار بروند که خانواده خرجیشان را بدهد؛ ولی الان جوانان بعد از چند ماه کار، وقتی ملاحظه میکنند که حقوق دریافتی کفاف هزینههایشان را نمیدهد، به خانه پدری برمیگردند و سر سفره پدر و مادر مینشینند و بهراحتی محیط کار را ترک میکنند.»
این تولیدکننده اصفهان بیان میکند: «علت اصلی کمبود نیروی کار برای واحدهای تولیدی پایینبودن دریافتی نیروی کار است. در منطقه شمال اصفهان بحران نیروی انسانی وجود دارد و تمامی کارخانهها مشکل استخدامی دارند و با کمبود نیرو مواجهاند.»
لباف خاطرنشان میکند: «واحدهای صنعتی منطقه شمال اصفهان 20درصد بالاتر از حقوق وزارت کار هم پرداخت میکنند تا بتوانند جذب نیرو داشته باشند و بن ماهانه به نیروها ارائه میدهند تا بتوانند با این شرایط کارگر جذب کنند؛ ولی کمبود کارگر معضلی جدی است.»
رضا چینی، یکی دیگر از کارخانهداران اصفهان، درباره معضل کمبود نیروی کارگر به «اصفهانزیبا» میگوید: «کارخانههای اصفهان با معضل کمبود نیرو مواجهاند.» چینی میافزاید: «ما با معضل نداشتن نیروی ماهر برای صنایع نیز مواجهایم. از سوی دیگر، نیروی تحصیلکرده غیرماهر نیز زیاد داریم. وزارت علوم گام بزرگی برای حل این مشکل برداشته است. در این راستا جلسه اولیهای در دانشگاه اصفهان با عنوان راتبه برگزار شده است.»
کارخانهها فراخوان میدهند؛ ولی نیرو پیدا نمیکنند
آنطور که از اظهارنظرهای کارکنان کاریابیهای اصفهان پیداست، مراجعه فارغالتحصیلان به این دفاتر دیگر مانند سابق نیست. این روزها پای نیروی کار تحصیلکرده هم به کارهای غیررسمی باز شده است و آنها کارگری را متناسب با مدرک تحصیلی و سالهایی که در دانشگاه وقت گذراندهاند، نمیبینند.
یکی از کاریابیهای اصفهان به «اصفهانزیبا» میگوید: «میزان درآمد پیکهای موتوری یا تاکسیهای اینترنتی تا 20میلیون تومان اعلام میشود؛ بههرحال این مشاغل از مزیتهای دیگری هم برخوردارند. درواقع افراد در این کارها آزادی عمل بیشتری دارند، ساعت کار ندارند و به همین دلیل گرایششان بیشتر بهسمت این مشاغل است. همین موضوع باعث شده است اقتصاد مولد مانند کارخانهها بهطورمداوم فراخوان بدهند؛ ولی نیرو پیدا نکنند.»
یکی دیگر از کاریابیهای اصفهان نیز به «اصفهانزیبا» میگوید: «نیروی کار حاضر نمیشود با حقوق اداره کار در صنایع مشغول به کار شود؛ اگر هم ورود پیدا کند، پس از چند ماه انصراف میدهد؛ چون برایش بهصرفه نیست.»
این فعال بازار کار تصریح میکند: «برخی کارگران نیز کارکردن در حوزههایی مانند تاکسیهای اینترنتی، پیک موتوری، رستورانها و حتی دستفروشی را ترجیح میدهند. برخی از آنها میگویند فکر خریدوفروش بیتکوین و دلار و… به سرشان زده است و این کارها برایشان درآمد بیشتری از کارگری دارد؛ چون در شرایط فعلی با دستمزد کارگری چندین سال هم کار کنند، نمیتوانند یک آپارتمان نقلی برای خودشان دستوپا کنند یا حتی یک ماشین بخرند.»
علاوهبراین، فعالان کارگری اصفهان از کمبود نیروی کار در بخش صنایع اصفهان خبر میدهند؛ تاجاییکه اصغر بروشان، دبیر اجرایی خانه کارگر استان اصفهان، به «اصفهانزیبا» میگوید: «در منطقه علویجه و دهق اشتغالهای متعدد ایجاد شده است و کارفرماها متقاضی استخدام نیروی کار هستند؛ ولی چون کارگر نیست، مجبور میشوند از خارج اصفهان کارگر استخدام کنند. در شهرکهای صنعتی مبارکه و جی و مورچهخورت نیز چون کارگر باید حداقل مزد را دریافت کند و شرایط مناسب برای حملونقل ندارد، از فعالیت در این واحدها صرفنظر میکند.»