به گزارش اصفهان زیبا؛ محرم، ماه خروش عشق و وفاست. ماهی که در آن، نوجوانان و جوانان با جلوههای گوناگون ایثار و مسئولیتپذیری آشنا میشوند. در این میان، سپردن مسئولیتهای مرتبط با عزاداری سیدالشهدا (ع) به نوجوانان، نهتنها سبب رشد شخصیتی آنان میشود، بلکه پیوند نسل جدید بافرهنگ عاشورا را مستحکمتر میکند.
من و همدورهایهایم در ابتدای نوجوانی زمانی که در هیئت مسئولیتی به ما میدادند احساس میکردیم انسان مهم و تأثیرگذاری هستیم. آن زمان غرق در شادی میشدیم که توانستهایم مسئولیتی به دست آوریم و تلاش میکردیم به بهترین شکل ممکن آن را انجام دهیم. آن زمان بهاندازه امروز به نوجوانان بها داده نمیشد؛ اما اگر مسجد، حسینیه، هیئت و…. به حضور نوجوانان حاضر اهمیت میداد فضای متفاوتی را رقم میزد.
چرا که دیگر پسران در کوچههای اطراف فوتبالبازی نمیکردند و دختران هم خاطرات خود را مرور نمیکردند. نکته قابلتوجه روند صعودی دادن مسئولیت در مناسبتها و مراسمهای مختلف خصوصاً مراسم عزای سیدالشهدا (ع) به نوجوانان است. حالا مدارس، مسجد، کانونهای فرهنگی و… حتی برنامهها و مراسمهایی مخصوص این رده سنی برگزار میکنند و همه مسئولیتهای فعالیتهای اجرایی و غیراجرایی را هم به آنها میسپارند. روند صعودی مسئولیت دادن به نوجوانان سبب شده تغییرات خوبی را شاهد باشیم که به آن اشاره میکنیم.
تقویت حس تعلق به فرهنگ عاشورا
نوجوانی، دوره شکلگیری هویت و باورهاست. وقتی نوجوانان در سازماندهی دستههای عزاداری، نوحهخوانی، یا حتی پختن نذری مشارکت میکنند، بهصورت عملی با مفاهیمی مانند ایثار، عدالتطلبی و مقاومت آشنا میشوند. این مشارکت فعال، بسیار مؤثرتر از شنیدن صرف روضههاست.
پرورش روحیه مسئولیتپذیری
مسئولیتهایی مانند هماهنگی بین هیئتها، مدیریت فضای مجازی مراسم، یا کمک به تهیه مقدمات عزاداری، به نوجوانان میآموزد که چگونه در جامعه نقشآفرینی کنند. این تجربیات، اعتمادبهنفس آنان را افزایش داده و مهارتهای مدیریتی و کارگروهی را تقویت میکند.
پیشگیری از انحرافات اجتماعی
اشتغال نوجوانان به فعالیتهای معنوی در ایام محرم، آنان را از فضای مجازیِ بیهدف و معاشرتهای ناسالم دور میکند. وقتی یک نوجوان بداند که مسئولیت خواندن زیارتنامه یا تنظیم صدا در هیئت را بر عهده دارد، به طور طبیعی به سمت رفتارهای سازنده سوق پیدا میکند.
ایجاد خلاقیت و نوآوری در آیینهای عزاداری
نوجوانان با ذهن پویا و خلاق خود به مدرنیزه کردن آیینهای عزاداری کمک میکنند. مثلاً استفاده از فضای مجازی برای پخش زنده مراسم، طراحی پوسترهای دیجیتالی با مضامین عاشورایی، یا حتی تولید پادکستهای تحلیل قیام حسینی، از جمله ابتکاراتی است که نسل جدید میتواند در این زمینه ارائه دهد.
تقویت همبستگی اجتماعی
وقتی نوجوانان در کنار بزرگسالان برای یک هدف مشترک فعالیت میکنند، پیوندهای اجتماعی مستحکم میشود. این مشارکت، احساس همدلی و تعاون را در آنان تقویت کرده و به آنان میآموزد که چگونه در غم و شادی جامعه سهیم باشند.
عدم سپردن مسئولیت به نوجوانان؛ فرصتی ازدسترفته برای تربیت نسل آینده
نوجوانان در آستانه ورود به بزرگسالی، نیازمند فرصتهایی برای اثبات خود و تقویت روحیهی مسئولیتپذیری هستند. وقتی آنها در برنامههای محرم اعم از مدیریت هیئتها، سازماندهی دستهها یا حتی مشارکت در امور خیریه نقشی نداشته باشند، بهتدریج احساس بیتعلقی به این مراسم خواهند کرد. این مسئله در بلندمدت میتواند موجب فاصلهگرفتن نسل جوان از فرهنگ عاشورایی شود.
مراسم محرم تنها یک آیین مذهبی نیست، بلکه مدرسهای برای آموزش همدلی، ایثار، کارگروهی و مدیریت بحران است. با کنارگذاشتن نوجوانان از نقشهای کلیدی، آنها از یادگیری این مهارتهای حیانی محروم میشوند. درحالیکه سپردن مسئولیتهایی مانند هماهنگی برنامهها یا کمک به نیازمندان میتواند اعتمادبهنفس و مهارتهای رهبری آنها را تقویت کند.
نوجوانان انرژی و خلاقیت بالایی دارند که اگر در مسیر درستی هدایت نشود، ممکن است به سمت رفتارهای ناسالم یا بیتفاوتی نسبت به ارزشهای جامعه سوق پیدا کنند. مشارکت فعال در مراسم محرم میتواند این انرژی را به سمت فعالیتهای سازنده سوق دهد و از آسیبهای اجتماعی مانند انزوای فرهنگی یا گرایش به مدلهای غلط زندگی جلوگیری کند.
بهطورکلی، اگر نوجوانان امروز را در مراسم محرم نادیده بگیریم، فردا با نسلی روبهرو خواهیم شد که نهتنها ارتباط عمیقی با این آیینها ندارد، بلکه از مهارتهای ضروری برای ساختن جامعهای بر پایه ارزشهای دینی نیز بیبهره است.
سیدالشهدا (ع) تنها به دنبال عزاداری صرف نبود، بلکه هدف او بیداری امت بود. اگر میخواهیم نسل آینده بر اساس ارزشهای عاشورایی تربیت شود، باید به نوجوانان اعتماد کنیم و آنان را در اجرای مراسم مشارکت دهیم. این کار، هم عزاداری را پویاتر میکند و هم نوجوانان را به انسانهایی مسئولیتپذیر و متعهد تبدیل میسازد.