به گزارش اصفهان زیبا؛ پدیده زیرمیزی سالهاست مانند زخمی چرکین بر پیکره نظام سلامت کشور باقی مانده است؛ زخمی که هم اعتماد عمومی را خدشهدار کرده، هم قداست حرفه پزشکی را به خطر انداخته و هم بیماران را میان درمان و ناتوانی مالی سرگردان کرده است.
در چنین شرایطی، نه پزشکان از وضع موجود راضیاند، نه بیماران؛ اما آنچه بیش از همه آسیب میبیند، عدالت در دسترسی به خدمات درمانی است. کارشناسان حوزه سلامت میگویند ریشه اصلی این مشکل، «بیتوجهی طولانیمدت به اصلاح تعرفههای پزشکی و البته معیشت جامعه پزشکان» است؛ موضوعی که نهتنها انگیزه بسیاری از پزشکان را برای خدمت کاهش داده، بلکه آموزش و آینده رشتههای پزشکی را هم با بحران جدی روبهرو کرده است. اکنون برخی نمایندگان و اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی هشدار میدهند اگر این روند ادامه پیدا کند، زیرمیزی تنها یکی از پیامدهای شرایط موجود خواهد بود و تبعات گستردهتری نظام سلامت را تهدید میکند.
اصلاح تعرفهها؛ مهمترین راهکار مقابله با پدیده زیرمیزی
حسین عبدلی، دبیر دوم کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر ضرورت اصلاح فوری تعرفههای خدمات پزشکی به «اصفهان زیبا» میگوید: «سالها غفلت در اصلاح تعرفهها باعث شد پدیده ناصواب زیرمیزی در بخشی از جامعه پزشکی شکل بگیرد. کمیسیون بهداشت و درمان مجلس و جامعه پزشکی بهطور اصولی با چنین رویکردی مخالف هستند، اما باید بهانه را از دست برخی پزشکان که به این سمت میروند، گرفت.»
نماینده مردم قمصر و نطنز در مجلس شورای اسلامی میافزاید: «راهکار نخست، اصلاح تعرفههاست و در کنار آن باید برای تغییر نگرش افکار عمومی نیز تلاش کرد. واقعیت این است که کمتر از یک درصد جامعه پزشکی ممکن است به دریافت زیرمیزی روی بیاورند، اما نباید شأن و قداست کل جامعه پزشکی را به این موضوع گره زد. در این میان باید دقت داشت که برخوردهای چکشی نتیجه معکوس دارد و باید موردی و هوشمندانه با تخلفات
برخورد شود.»
این عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با اشاره به همکاری مشترک کمیسیون و وزارت بهداشت برای رصد و ساماندهی این موضوع تصریح میکند: «اگر تعرفهها اصلاح شود، انگیزه جامعه پزشکی برای فعالیت سالم و شفاف افزایش خواهد یافت. متأسفانه در سالهای اخیر فرصتهای زیادی برای اصلاح تعرفهها از دست رفت و همین امر موجب شد یکی از مهمترین جاذبههای رشتههای پزشکی و دستیاری یعنی آینده شغلی و معیشت پایدار، تضعیف شود.»
عدم تناسب افزایش حقوق جامعه پزشکی با تورم
او تأکید میکند: «در گذشته برای چند ظرفیت دستیاری دهها داوطلب وجود داشت، اما امروز در برخی رشتهها دهها ظرفیت خالی است و حتی پنج متقاضی هم وجود ندارد. دلیل اصلی این وضعیت، بیتوجهی به قوانین حمایتی و معیشت رزیدنتهاست. در حالی که درآمد مشاغل آزاد چندین برابر رشد داشته، افزایش حقوق جامعه پزشکی و کارمندان دولت متناسب با تورم نبوده است.» عبدلی با اشاره به وضعیت پزشکان طرحی نیز میگوید: «امروز یک پزشک طرحی که هفتهها در روستاها خدمت میکند، دریافتی حدود ۱۸ میلیون تومان دارد، در حالی که هزینه ایابوذهاب او گاهی بیش از این مبلغ است. در مقابل، راننده آژانسی که پزشک را به روستا میبرد، دو تا سه برابر او درآمد دارد. این شرایط انگیزه خدمت را به شدت کاهش داده است.»
او خاطرنشان میکند: «یکی از راهکارهای در دست بررسی، اجازه فعالیت بیشتر پزشکان متخصص در مراکز خیریه و بیمارستانهای تأمین اجتماعی است تا هم مردم خدمات بیشتری دریافت کنند و هم پزشکان بتوانند از طریق تعرفههای مصوب درآمد کسب کنند.» نماینده قمصر و نطنز در پایان تأکید میکند: «اگر این روند اصلاح نشود، علاوه بر کاهش انگیزه پزشکان، حوزه آموزش پزشکی نیز آسیب جدی خواهد دید؛ چراکه رابطه میان اساتید، دانشجویان و جامعه سست میشود. باید هرچه سریعتر با برنامهریزی دقیق، هم به معیشت جامعه پزشکی توجه شود و هم نظام سلامت کشور از پیامدهای منفی این وضعیت مصون بماند.»
الزام به ورود مستقیم وزارتخانه برای مقابله جدی با پدیده زیرمیزی
مسعود خاتمی، عضو دیگر کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، با اشاره به مشکلات حوزه سلامت کشور به «اصفهان زیبا» میگوید: «پدیده زیرمیزی در نظام درمانی یک معضل شوم است که نه توجیهپذیر است و نه قابل پذیرش. پزشکی که در بیمارستان دولتی استخدام شده یا در قالب طرح خدمت میکند، حق ندارد خارج از تعرفه از بیمار وجهی دریافت کند. این کار خلاف قانون و اخلاق است و باید به شدت با آن برخورد شود.»
نماینده مردم گلپایگان و خوانسار در مجلس شورای اسلامی میافزاید: «وزارت بهداشت و معاونت درمان موظفاند با نظارت جدی مانع تکرار چنین تخلفاتی شوند. نمیشود انتظار داشت بیماران، که بسیاری از آنها نیازمندند، خود شاکی شوند؛ چراکه ادامه درمانشان به خطر میافتد. بنابراین، خود وزارتخانه باید مستقیماً ورود کند.»
خاتمی همچنین با تأکید بر ضرورت تأمین معیشت پزشکان خاطرنشان میکند: «برای مقابله با زیرمیزی، از یک سو باید با متخلفان قاطعانه برخورد شود و از سوی دیگر پزشکان باید در حد معقول تأمین شوند. پرداخت بهموقع مطالبات و تعیین تعرفههای متناسب با تورم، بخشی از این حمایتهاست. بهویژه رزیدنتها که سالها درگیر آموزش هستند، باید از حداقلهای معیشتی برخوردار باشند تا بتوانند بدون دغدغه به آموزش و خدمت ادامه دهند.»
مراجعه مستقیم به متخصص همیشه راهحل نیست
در ادامه نماینده مردم گلپایگان و خوانسار در مجلس شورای اسلامی به اهمیت اجرای طرح پزشک خانواده هم اشاره میکند و میگوید: «تنها راه مدیریت هزینههای سنگین درمان و جلوگیری از مراجعات و آزمایشهای تکراری، استقرار نظام ارجاع و پزشک خانواده است. پزشک عمومی باید بهعنوان نقطه اول مراجعه مردم قرار گیرد و بیماران با ارجاع او به متخصص معرفی شوند. این نظام هم به نفع مردم است و هم از هدررفت منابع جلوگیری میکند.»
خاتمی همچنین با اشاره به لزوم فرهنگسازی در این زمینه میافزاید: «باید به تدریج این باور در جامعه نهادینه شود که مراجعه مستقیم به متخصص همیشه راهحل نیست. همانطور که در بسیاری از کشورها مرسوم است، پزشک عمومی میتواند بهخوبی نیازهای اولیه را پوشش دهد و در صورت لزوم بیمار را به متخصص معرفی کند.»
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در پایان یادآور میشود: «جامعه پزشکی کشور همواره در بحرانهای مختلف، از جمله دوران دفاع مقدس و همهگیری کرونا، ثابت کرده که در خط مقدم خدمترسانی است. اکثریت پزشکان متعهدانه به مردم خدمت میکنند و باید حرمت این قشر در جامعه حفظ شود. با این حال، برخورد قاطع با معدود تخلفات و در کنار آن توجه به معیشت و حمایت از پزشکان، میتواند هم شأن جامعه پزشکی را حفظ کند و هم اعتماد مردم به نظام سلامت را تقویت نماید.»