اعتیاد موبایلی!

ایرانی‌ها به گوشی تلفن همراه اعتیاد دارند؛ این موضوع را نتایج پژوهشی نشان می‌دهد که محققان دانشگاه «مک‌گیل کانادا» انجام داده‌اند. این پژوهش، گروه سنی 15 تا 35 سال را هدف قرار داده که میانگین سنی آن‌ها 28.8 سال و اغلب آن‌ها (60درصد) از زنان بوده‌اند. محققان برای استفاده چالش‌برانگیز از موبایل به هر کشور […]

تاریخ انتشار: 05:33 - سه شنبه 1401/01/23
مدت زمان مطالعه: 4 دقیقه
no image
ایرانی‌ها به گوشی تلفن همراه اعتیاد دارند؛ این موضوع را نتایج پژوهشی نشان می‌دهد که محققان دانشگاه «مک‌گیل کانادا» انجام داده‌اند. این پژوهش، گروه سنی 15 تا 35 سال را هدف قرار داده که میانگین سنی آن‌ها 28.8 سال و اغلب آن‌ها (60درصد) از زنان بوده‌اند. محققان برای استفاده چالش‌برانگیز از موبایل به هر کشور امتیازی بین ۱۰ تا ۶۰ دادند. در این میان، ایران رتبه ششم رده‌بندی این مطالعه بر اساس بیشترین میزان استفاده از تلفن‌های هوشمند را داشته است. قبل از آن‌هم، رتبه‌های یک تا پنج به ترتیب به چین، عربستان، مالزی، برزیل و کره جنوبی اختصاص یافته‌اند. کشورهایی مانند سوئیس، فرانسه و آلمان هم در انتهای جدول 24 تایی قرار گرفته‌اند؛ همچنین در این فهرست، رتبه ترکیه 8، ژاپن 15، انگلستان 16، آمریکا 18 و سوئیس 22 بوده است. موضوع موردمطالعه در این تحقیق، استفاده مشکل‌ساز از گوشی‌های هوشمند و وابستگی روانی و رفتاری به آن بوده که درواقع همان اعتیاد به گوشی تعریف می‌شود و در این تحقیق برای آن، نمره‌ای بین 10 تا 60 تعیین شده است. بر این اساس، چینی‌ها با نمره 36.18 در نامطلوب‌ترین وضع ممکن و آلمانی‌ها با نمره 18.44 در بهترین وضعیت ممکن قرار گرفته‌اند؛ نمره ایران نیز 31.52 بوده است. طبق این مطالعه، احتمالا یکی از دلایل تفاوت کشورها در این حوزه، هنجارهای اجتماعی و انتظارهای فرهنگی متفاوت درباره اهمیت استفاده مداوم و ارتباط منظم از گوشی تلفن یا همان دست به تلفن بودن است. به نظر می‌رسد علت اینکه کشورهایی مانند آلمان و فرانسه شرایط بهتری دارند، روحیه متفاوت و فرهنگ فردگرایی‌شان است که آن‌ها را ملزم به پیروی از هنجارهایی که در دیگر کشورها حاکم است، نمی‌کند. بر اساس نتایج این پژوهش، اما به‌طورکلی استفاده چالش‌برانگیز از گوشی‌های هوشمند در سراسر جهان در حال افزایش است که مسلما پیامدهای روان‌شناختی متعددی را در بردارد؛ پیامدهایی که سهیل رحیمی، دانش‌آموخته دکترای تخصصی روان‌شناسی و عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، در گفت‌وگو با «اصفهان زیبا» به آن پرداخته است.
نتایج یک تحقیق دانشگاهی نشان می‌دهد که ایرانیان در رتبه ششم استفاده از گوشی تلفن همراه قرار دارند؛ درحالی‌که ظاهرا بسیاری از کشورهای پیشرفته در رتبه‌های پایین‌تری از این جدول قرار دارند. چرا میل به استفاده از موبایل در ایرانی‌ها این‌قدر بالاست؟
موبایل فناوری است که بومی ایران نیست و از کشورهای پیشرفته به سرزمینمان واردشده است؛ ولی ما مصرف‌کننده آن هستیم و مثل باقی فناوری‌هایی که وارد ایران شد، بدون اینکه اطلاع کاملی از ماهیت و موارد مصرف آن داشته باشیم، شروع به استفاده از آن کردیم. گوشی تلفن همراه پس از ورود به کشور به‌عنوان یک فناوری معرفی شد که قادر بود ارتباط بین افراد را تسهیل کند؛ اما حالا و در شرایطی که سال‌ها از ورود آن به ایران می‌گذرد، به یکی از عوامل تأثیرگذار در جدایی و تنهایی افراد تبدیل شده است؛ چراکه نحوه استفاده از آن را فرانگرفتیم؛ مثل خیلی از فناوری‌های دیگر.از سوی دیگر، در سلسله‌نیازهای بشری، نیاز به شادی یکی از پنج نیاز اصلی انسان است. زمانی که به این نیاز بها داده نشود، افراد برای جبران آن باید راه دیگری پیدا کنند؛ بنابراین به دنیای مجازی پناه می‌برند و در آنجا به دنبال گمشده‌های خود می‌گردند.
آیا فضای مجازی می‌تواند نیاز به شادی را در افراد برآورده کند؟ اصلااین فضا چه ویژگی‌هایی برای شادکردن افراد در خود گنجانده است؟
زمانی که افراد اوقات خود را در سایت‌ها و کانال‌هایی که محتوای شاد و سرگرمی منتشر می‌کنند، می‌گذرانند، مسلما لذت می‌برند و شاد می‌شوند. افراد به دنبال شادی گم‌شده هستند و به همین دلیل نیز در فضای مجازی دنبال آن می‌گردند. از طرف دیگر ما در حال تبدیل‌شدن به انسان‌های ازخودبی‌خودشده و بی‌هویت هستیم؛ انسان‌هایی که حداقل تماس‌ها و گفت‌وگوها و ارتباطات را با یکدیگر داریم و برای همدیگر اصلا وقت نداریم و برای ارضای نیاز روانی خود به دنیای مجازی پناه می‌بریم. دراین‌بین، بزرگ‌سالان، کودکان را نیز با موبایل سرگرم می‌کنند؛ چراکه وقتی برای آن‌ها ندارند و می‌خواهند مزاحم آن‌ها نشوند. آمارها نشان می‌دهد که در شهرهای بزرگ حدود 90درصد از کودکان موبایل یا تبلت داشته‌اند؛ درحالی‌که اصلا ضرورتی به این موضوع نیست. پدر و مادرها یاد نگرفته‌اند که برای فرزندان خود وقت بگذارند یا اینکه اصلا شرایط اقتصادی به آن‌ها اجازه نمی‌دهد؛ بنابراین با یک موبایل یا تبلت آن‌ها را سرگرم می‌کنند و کودک را این‌گونه از واقعیت جدا و وارد دنیای خیال می‌کنند. همین هم می‌شود که کودک به دنبال خیال و رؤیا در دنیای مجازی سیر می‌کند و دیگر با پدر و مادر خود نیز ارتباط برقرار نمی‌کند.به این ترتیب افراد آرام‌آرام از یکدیگر دور می‌شوند و به موبایل پناه می‌برند.درواقع موبایل پناه روانی ماست و چون چیز دیگری وجود ندارد؛ بنابراین موبایل جای دوست و آشنا و پدر و مادر را می‌گیرد. اعتیاد در برخی از کشورها مثل کره جنوبی به اندازه‌ای است که مرکز ترک اعتیاد برای آن وجود دارد. در ایران نیز مرکز ملی مطالعات اعتیاد، کلینیک ترک موبایل را راه‌اندازی کرده است. اگر وابستگی به موبایل خیلی شدید باشد، آن را نوعی اعتیاد می‌دانیم. کودکانی که موبایل را با خود به حمام می‌برند یا به‌محض اینکه چشم خود را باز می‌کنند، گوشی را به دست می‌گیرند، معتاد هستند!
نداشتن سواد رسانه‌ای و آموزش ندیدن افراد در این زمینه چه تأثیری دارد؟
بمباران خبری در کشور (چه مثبت و چه منفی) نشان می‌دهد، سواد رسانه‌ای نداریم و در برابر آماج خبرها بی‌دفاع هستیم؛ انگار باید از همه اخبار آگاه و در خصوص آن گوش‌به‌زنگ باشیم. این مسئله وابستگی به موبایل را بیشتر و افراد را همیشه نگران می‌کند. متأسفانه در حال حاضر جریان رسانه‌ای صرفا بر اخبار منفی تأکید دارد و فقط آن را منتشر می‌کند.
اعتیاد و وابستگی افراد ،به‌ویژه کودکان و نوجوانان به موبایل، چه تبعات روانی را می‌تواند به همراه آورد؟
مهم‌ترین مسئله‌ای که این اعتیاد می‌تواند به همراه آورد، ایجاد اختلال بیگانگی و مسخ شخصیت است. این مسئله در وابستگان به موبایل به‌شدت دیده می‌شود و اینکه فرد نمی‌تواند در دنیای واقعی قرار گیرد و همواره در دنیای خیالی سیر و زندگی می‌کند. از سوی دیگر، فرد به دلیل اینکه نتوانسته است به خواسته‌های خود در دنیای واقعی دست پیدا کند، دچار افسردگی و اضطراب‌های پنهان و ازخودبیگانگی و همچنین پرخاشگری می‌شود؛ پرخاشگری که این روزها در جامعه ایرانی دیده می‌شود و بسیاری از جامعه‌شناسان نیز درباره آن هشدار می‌دهند؛ همچنین درماندگی خودآموخته نیز در آن تشدید می‌شود؛ به این معنا که فرد به این نتیجه می‌رسد که هر کاری انجام دهد، به موفقیت دست نمی‌یابد.
 
 
 
 
 
 
 
 
  • اصفهان زیبا
    پایگاه خبری اصفهان زیبا

    لیلا مقیمی