علل و معلول دیابت

دیابت بیماری است که می‌تواند آزاردهنده باشد و در زندگی روزمره نیز اخلال ایجاد کند. سبک زندگی سالم و پرهیز از تغذیه نامناسب می تواند به ما کمک کند که این بیماری را مهار کنیم. اگر می‌خواهید به این بیماری مبتلا نشوید، می‌توانید با رعایت چندنکته از این بیماری پیشگیری کنید. برای اطلاع از این نکته‌های ارزنده، نظرهای جواد کاردان‌پور، محقق طب‌ سنتی و مشاور تغذیه سالم را همراه ما بخوانید.

تاریخ انتشار: 02:23 - سه شنبه 1401/03/3
مدت زمان مطالعه: 5 دقیقه
no image
دیابت از منظر طب سینایی
اطبای قدیم همچون ابوعلی سینا، مرضی را که امروزه بیماری قند یا دیابت نامیده می‌شود، مرض دولاب می‌گفتند. دولاب، یعنی محلی که آب ازیک‌طرف وارد و از سوی دیگر خارج شود. آن‌ها عامل این بیماری را حرارت کلیه می‌دانستند؛ البته حرارت خارج از حالت طبیعی (این حرارت غیرغریزی در اثر سردشدن کلیه بالا خواهد رفت؛ مثل آب یخ که با مصرف آن، عطش بیشتر می‌شود
یا مثل دوغ و بستنی که عطش می‌آورد؛ درضمن منظور از این حرارت، همان  حرارت خارج از حالت طبیعی است که در اثر سردشدن کلیه و به‌خصوص معده بالا خواهد رفت و علائم گرگرفتگی و عطش را ظاهر خواهد کرد).
در کتب طبی قدیم نشانه‌هایی برای افراد مستعد و علائم افراد مبتلا به دیابت بیان‌شده است. این نشانه‌ها به این شرح است: مبتلایان، ابتدای بیماری گوشتشان نرم است و رنگ پوست بدنشان به زردی مایل است که به‌مرور به سمت تیره‌شدن خواهد رفت. گاهی زیر پلک‌هایشان ورم دارد و گرسنگی و عطش مفرط و ادرار فراوان نیز دارند. (این‌ها همه مربوط به افرادی است که رطوبت در بدنشان حبس شده، دفع خوبی نداشته‌اند و بلغم لزج در بدن آن‌ها مانده است که باعث بالارفتن حرارت بدن می‌شود.) در بیماران دیابتی خستگی، خارش پــوست‌بــدن و اگـر شــدیــد باشــد، عفونت‌های پوستی درازمدت، کاهش وزن بدن، احساس درد در دست‌ها و پاها، بروز زخم‌های دیرعلاج در پاها و نیز کاهش هوش و حافظه عارض می‌شود اما وجود قند در ادرار، مرض قند را به ثبوت می‌رساند (این مورد به‌خاطر سردشدن کلیه‌هاست که نمی‌تواند قند را جذب کند و به داخل ادرار می‌فرستند).در طب خسروی نیز دیابت این‌گونه بیان شده است: بیماری قند، مرضی است که بیمار مرتب آب می‌خورد، اما سیراب نمی‌شود. علائم این بیماری عبارت‌اند از: عطش مفرط، اشتهای زیاد به غذا، ادرار زیاد و پس از انجام آزمایش مربوط مشخص می‌شود که مقدار قندخون ازحال‌طبیعی بیشتر است و زمانی که قندخون رو به افزایش می‌رود، کلیــه‌ها قدرت خـود را در بازپس ‌گرفتن قند ادرار از دست‌داده و مقداری از قندخون را همراه ادرار دفع می‌کنند. پزشکان قدیم اسباب این بیماری را به کلیه‌ها نسبت می‌داده‌اند.
علل بروز دیابت
درمجموع دیابت را ازلحاظ علت می‌توان به چند وجه بررسی کرد؛ زمانی که معده ضعیف باشد، صفرا زیاد ترشح می‌کند و باعث بالارفتن غیرطبیعی حرارت بدن می‌شود که ایـن حـرارت یکــی از خطــرنــاک‌تــرین حرارت‌هاست؛ چون صفرا سوزانندگی دارد و اگر بیش‌ازحد ترشح کند، بسیار اذیت‌کننده است و خود صفرا عطش را بیشتر کرده و فرد مایعات بیشتری می‌خورد که عارضه دیگری برای دیابت ایجاد خواهد کرد. برای پیشگیری از این حالت، باید غذاها خوب جویده شود؛ تا جایی که مثل شیرابه رقیق شود و بعد آن را بلعید. در این صوت بهتر است غذا به همراه نان خشک مصرف شود تا در جویدن انسان را مجبور کند که زود غذا را نبلعد؛ ضمن اینکه مایعات زیاد مصرف نشود که رطوبت معده بالا رود و باعث عدم‌هضم غذا داخل معده شود؛ چون معده همانند دیگ بدن است که اگر داخل آن آب زیادی داشته باشد، غذا به‌خوبی پخته نمی‌شود. خوردن نان خشک جو، نمک همراه همه غذاها (نمک دریا یا سنگ‌نمک)، هاضوم و هر چیزی که بتواند به  گرم‌شدن معده و هضم بهتر کمک کند تا از بالارفتن حرارت کبدی پیشگیری کند (مثل زنجبیل، دارچین، آویشن، گزنه و…) برای پیشگیری از این بیماری مفید است.علت دیگر که می‌توان برای بالارفتن قندخون بیان کرد، فاصله نداشتن بین دووعده غذایی است؛ یعنی هنوز غذای قبلی هضم نشده که سراغ وعده بعدی غذا مــی‌رویم. در این صورت غذای هضم‌نشده وارد روده‌ها می‌شود و چون هضم کافی صورت نگرفته است، باعث ایجاد بخارات زیاد خواهد شد؛ مثلا کسی که ساعت ۸ صبح غذای کافی می‌خورد، معمولا باید وعده‌غذای بعدی او ۸ شب باشد تا هضم کامل صورت پذیرد، ولی ساعت 13 بعدازظهر غذا می‌خورد و غذای قبلی، قبل از هضم کافی وارد معده می‌شود و بخارات زیاد باعث بالا بردن حرارت کبد شده و با بالارفتن حرارت کبد، شاهد بروز علائم صفرا در بدن خواهیم بود؛ مثل خشک‌شدن دهان، عطش زیاد و گرگرفتگی، سوزش کف دست‌وپا و ریزش موی شدید و… . اهل‌بیت نیز توصیه کرده‌اند که غذا را صبح و شب (شام) بخورید و بین آن نیز چیزی نخورید.
بادگلو؛ آلارم پرشدن معده
علت دیگر که در بالا رفتن قندخون می‌توان بیان کرد، حبس است.حبس یا دفع‌نشدن فضولات بدن باعث بالارفتن حرارت بدن می‌شود و این حرارت، خود عامل به‌وجود آمدن دیابت خواهد شد؛ مثلا زمان‌هایی که فرد تحرک کمتری دارد و تعریق زیادی در بدن او انجام نمی‌شود و یا آب و مایعات زیاد مصرف می‌کند، حبس ایجاد می‌شود؛ یعنی فرد سه‌وعده غذا می‌خورد، اما روزی یک‌بار مدفوع می‌کند.
همه این‌ها به حبس بستگی دارد که هرچه شدیدتر باشد، قند بالاتر خواهد رفت.برای پیشگیری از این نوع حالت، باید مقدار خوردن غذا و مایعات را کم کنیم و در زمان غذاخوردن هنگامی‌که بادگلو ایجاد می‌شود، دیگر حتی یک‌لقمه هم وارد بدن نکنیم تا بیش از توان معده به آن غذا نداده باشیم. بادگلو بین غذا آلارم پرشدن یک‌سوم معده انسان است. برای مصرف مایعات هم سه جرعه کافی است که بهتر است به همراه خرما باشد.همه این عوامل باعث ایجاد حبس در بدن می‌شود؛ همچنین یکی از دلایل حبس در بدن نیز سردشدن کلیه‌هاست. زمانی‌که کلیه‌ها سرد شوند، به‌جای اینکه قند را جذب خون کند، آن را از طریق ادرار دفع می‌کند.در قدیم یکی از راه‌های تشخیص دیابت، چسبنده‌بودن و شیرین‌بودن ادرار بوده است. در اینجا بدن برای جبران کمبود قند حرارت خود را بالا می‌برد که با هضم بیشتر غذا قند بیشتری تولید کند، ولی هرچه او بیشتر تولید کرده، کلیه هم دفع می‌کند و روزبه‌روز فرد بدتر خواهد شد و از ضعف حتی قادربه ساخت انسولین هم نیست؛بنابراین باعث می‌شود بدن حرارت اضافی تولید می‌کند.
راهکارهای طب‌سنتی برای درمان دیابت
اما برای پیشگیری از این حالت، باید به‌جای مایعات، از رطوبت‌هایی استفاده کرد که بتوانند رفع سده کنند و ادرارآور باشند تا  کلیه‌ها دفع بیشتری داشته باشد و حبس را از بین ببرد. مایعاتی مانند آب باران تمیز یا جوشانده قهوه هسته خرما، گزنه، زنجبیل، اسفند و سیاه‌دانه، اگر به‌جای مایعات و به همراه عسل و نمک مصرف شود، بازکنندگی بسیار خوبی خواهد داشت؛ علاوه بر این، باید تعریق را در بدن بالا برد و از خوردن مایعات زیاد پرهیز کرد (رفع حبس‌های کلیوی در این مورد بسیار مهم و حیاتی است)، خوردن سیاه‌دانه و عسل (صبح ناشتا) هم می‌تواند مؤثر باشد.بهترین مثال برای اثبات این ادعا که حبس‌شدن باعث ایجاد دیابت می‌شود، زنان باردار هستند. زمان قاعدگی خانم‌ها، حرارت اضافه آن‌ها از طریق رحم دفع می‌شود، ولی در زمان بارداری این حرارت و فضولات حبس می‌شود. 
اگر ورودی‌ها هنوز باز باشند و تعریق زیاد نداشته باشند، باعث بالارفتن قندخون در بارداری می‌شود؛ چراکه با بزرگ‌شدن شکم فشار بیشتری به مثانه واردشده و حتی این رطوبت از راه مثانه هم خارج نمی‌شود؛ از همین رو در قدیم زنان باردار با یک شال یا چادر زیر شکمشان را مــی‌بستــه‌انــد.اعصاب، یکی از عوامل دیگر است که باعث بالارفتن حرارت شده و دیابت می‌آورد؛ مشاهده کرده‌اید افراد زمانی که عصبانی می‌شوند، علائم حرارت در چهره آن‌ها ظاهر می‌شود. این علائم باعث ایجاد دیابت می‌شود؛ مثل چشمان سرخ، بیرون‌زدن رگ‌های گردن، داغی بدن و سر و صورت و…اگر این افراد بتوانند کدو در غذا یا به‌صورت شربت در شبانه‌روز مصرف کنند، کمتر دچار عصبانیت می‌شوند و دیابت را تشدید نخواهند کرد و همیشه عاملی برای پیشگیری آن خواهند داشت.
عوامل کلی و مؤثر در پیشگیری از دیابت
اما به غیر از نکته‌هایی که در بالا به آن اشاره شد، اعمال و اصولی نیز وجود دارد که در صورت توجه به آن‌ها ، می‌توان فرد را تا حد زیادی از خطر ابتلا به دیابت ایمن ساخت که شامل موارد زیر است:
جویدن خوب غذا
سالم نگه‌داشتن معده
 کم خوردن مایعات
دفع کردن فضولات به‌خصوص از طریق ادرار و عرق، ورزش و فعالیت زیاد
رفع محبوسات (قطع قاعدگی، دفع نشدن خون. عدم تعریق کافی، خوردن مایعات بیش‌ازحد)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  • اصفهان زیبا
    پایگاه خبری اصفهان زیبا

    لیلا کهلانی

برچسب‌های خبر
اخبار مرتبط